Փրովիդանսի և Բոստոնի «Պահակը»-ը․ «Ազդ անցյալից»

Ֆիլիպե, Թիֆլիս, Բուխարեստ, Աթենք, Երևան, Թեհրան, Բաքու, Փրովիդանս, Բոստոն։ Այս քաղաքներին կապում է տարբեր քաղաքական և բովանդակային ուղղվածության, բայց մեկ ընդհանուր անունով պարբերական՝ «Պահակ»:

1911-15թթ․ Փրովիդանսում, ապա Բոստոնում տպագրվում է թերթի համար տարօրինակ անունով  «Պահակ»-ը՝ լեցուն ծանուցումներով և գովազդներով: Սկսենք Եսայեան գոհարեղենի ընկերությունից, որ գնորդներին ընտրության մեծ հնարավորություն է տալիս: 

         Եսայեան գոհարեղինաց ընկերութիւն.

Օտարներէ գնումներ ընելէ առաջ մեզի դիմեցէք, մեզմէ կրնաք իրական որակով ապրանքներ գնել. Ոչ միայն Ազատութեան մատանիներ այլև ունինք ոսկի եւ ոսկեզօծ երաշխաւորեալ ժամացոյցներ, շղթաներ, ադամանդակուռ մատանիներ,գոհարեղէններ, փողկապի զարդասեղներ, մանեակներ, ինքնահոս գրիչներ եւ այլազան զարդեղէններ արանց թէ կանանց:

        Օտարին մի՛ երթաք,-հորդորում է   Հալիս Քլօթինկ Քըմբընին և հրավիրում է իր մոտ գնումների.

Օտարին մի՛ երթաք: Այո, հայրենակիցներ, օտարին երթալու բնաւ պէտք չունիք այլեւս. Եկէք անգամ մը Հալիս Քլօթինկ Քըմբընի-ին, տեսէք մեր ճոխ, անգերազանցելի նմոյշները, որ ամէն քսակի եւ ճաշակի յարմար կտորներ կը պարունակեն, սիրածնուդ ապրանքը զատեցէք, ու եթէ ձեզ շինածնուս հագուստին կարը, ձեւը, ու ամէն բան չը հաւնիք՝ սիրայօժար դրամնիդ կը վերադարձնենք: Այս է մեր գործառնութեան անխախտ պայմանը՝ ամէն գնով ձեզ գոհացնել:

Այն հայրենակիցները, որ մեզմէ անցեալին սութ կամ օվրքօթ առած են, գիտեն թէ ոչ միայն դրամապէս շահած են, այլ այն տեսակ ապրանքներ առած են, որ կատարեալ գոհացում գտնելէ զատ 10 -15 տօլար ալ շահած են: Գոնտազեան տուն:

  Մեր գները ամեն հայ քսակին յարմար է: Խանութը բաց է լուր օրեր  8-5:30 Շաբաթներ 8-8:   

1921թ. համարներից մեկում «Պահակ»-ը՝ կանանց գեղեցկության պահպանման մտահոգությամբ ծանուցում է:

Ամէն կնոջ համար ամենամեծ գանձն է գեղեցիկ դէմքը.Եթէ կը բաղձաս գեղեցիկ եւ մաքուր դիմագիծ մը ունենալ՝ հակառակ մեծցած տարիքիդ և երիտասարդական հմայք մը ունենալ որ մարդիկը կը հրապուրէ, մարմինդ թաւիշի նման նուրբ եւ մարմարիոնի պէս թափանցիկ…գործածէ երիտասարդութեան Վէրվէնտ պալսամը:

Պալսամը պատրաստութիւնն է նշանաւոր քիմիագէտի մը որ իր ամբողջ ժամանակը նուիրեց ջանալով պատրաստել դեղ մը որ կիներու երիտասարդութիւնը եւ գեղեցկութիւնը միշտ պահէ:

Այս պալսամը ասկից առաջ գործածուած է միայն հարուստ կիներու կողմէ, որովհետեւ անոր մէջ գտնուած նիւթերէն ոմանք այնքան թանկագին էին , որ ամէն կին անկարող էր զայն գնել: Ներկայիս մենք այս հրաշալի դեղէն կը պատրաստենք խոշոր քանակութեամբ, այնպէս որ կրնանք դիւրամատչելի գներով ծախել: Հազարաւոր կիներ կը գործածեն զայն ամեն օր:

Բայց գեղեցիկ և թարմ տեսքը պահպանելու համար կանանց կենցաղային հոգսերը պետք է թեթևացնել:

Պակսեցուցէք խոհանոցի ժամերը. Այլեւս ո՛չ ելլել կրակ վառելու, ո՛չ ածուխ լեցնելու կամ փոշի մաքրելու եւ ոչ ալ մրոտուելու պէտք կայ: Իւղ գործածուելիք կատարելագործուած վառարանը եփելու համար կուտայ հարկ եղած ջերմութիւնը այն վայրկեանին երբ պատրոյգը կը վառես:Փուռը այնպիսի ձեւով մը շինուած է որ տաքութիւնը իր մէջ կը պահէ:Կէս ժամ արագ ջերմութիւն տուր, յետոյ տամփըրը գոցէ եւ մարէ բոցը:Մինչև կերակուրը գործածելու ըլլաս ջերմութիւնը կը մնայ  փուռին մէջ: Նոր կատարելություն խոհանոցի իւղի ջեռոց: 3 միլիոն գործածողներ կան: Կը ծախուի ամէն տեղ:     

Որոշ վաճառատներ «Պահակ»-ի միջոցով տեղեկացնում են իրենց ակցիաների մասին:Գնի՛ր մեկը՝ ստացիր 4-ը անվճար: Գնիր 1- ժամացույց ստացիր 9 արժեքավոր նվեր: Հիմա մի նորագույն գյուտի մասին:

Նորագոյն գիւտ. Ժամացոյց մը որ իր երաժշտութեամբ նշանաւոր եղած է: Պիտի զարմանաս երբ լսես այսքան գեղեցիկ երաժշտութիւն՝ ծածկուած նորահնար ժամացոյցին մէջ: Այս ժամացոյցը նշանաւոր արթիսթներու գեղեցիկ կտորները կը նուագէ եւ դուն կրնաս ունկնդրել զանոնք սոսկ լարելով ժամացոյցը եւ սեղմելով կոճակը:

Ամէն մէկ րէքըրտ 20 րոպէ կը տեւէ: Հաստատուն պղինձէ շինուած է այս ժամացոյցը եւ ոսկէզօծ է: Գերմանական մուվմընթները այնպէս մը յարմարեցուած են որ ուրիշ որևէ ժամացույցէ շատ աւելի աղէկ ժամանակ կը պահէ: Այս ժամացոյցը …ոչ միայն լաւ ժամանակ պահող , այլ նաեւ թանկարժեք երաժշտական գործիք մըն է, որ կ՛երաշխաւորուի 25 տարի: 25 տօլարէ աւելի կ՛արժէ, սակայն առաջիկայ 30 օրերու ընթացքին անոր գինը միայն 8 տօլար պիտի ըլլայ: Այս ժամացոյցը 10 օր կրնաս փորձել, եթէ գոհ չմնացիր, կրնաս վերադարձնել մեզի եւ մենք դրամդ կը վերադարձնենք քեզի:

Լավ է հոգ տանել հագուկապի մասին, դեմքի թարմության համար գովազդվող «պալսամներ» գործածել, տունը կահավորել կենցաղային նորահնար միջոցներով՝ թեթևացնելու   առօրյա հոգսերը: Բայց ամենից կարևորը առողջությունն է: Ա՛խ այդ չարաբաստիկ ճիճուները: «Գործիդ չես կրնար լաւ նայիլ եթէ ճճուներ ունիս»:

Գործիդ չես կրնար լաւ նայիլ եթէ ճճուներ ունիս.Մարդը մը երբոր հուք, թէյփ, փին, բաունտ, պիփ կամ փօրք վըրմերու պատճառաւ ցաւոտ կեանք մը կ՛ապրի՝ անտանելի է: Ելլել, նստիլ ու ուտելն իսկ տաղտկալի կ՛ըլլայ: Շատ մարդեր, կիներ եւ երեխաներ այս ճճիները ունին եւ մինչեւ որ աչքովնին չտեսնեն՝ չեն զգար: Երբեմն, մասնաւորապէս թէյփ վըրմը կը սողայ քթին մէջ եւ շնչառութիւնը կասեցնելով կը խեղդէ ենթական: Խելագար մարդիկներու սիսթէմին մէջէն ճճիները մաքրելէ ետք բոլորովին բուժուած են: Երեխաներ, որոնք հաւանաբար տարիներով ունին իրենց մէջ, միշտ ալ նշաններ ցոյց կուտան…ախորժակ կորսնցնելը, պարբերական անյագութիւնով:Դեղնած լեզու, սրտի այրուցք, ցնցումներ, լուսնոտի նման ցաւեր զգալը ստամոքսի եւ աղիքներուն մէջ, շարունակաբար թքել, քիթ խառնել, կռնակի եւ ծունկի ցաւեր, գլխացաւ, ստամոքսը պարապ եղած պահուն նուաղում, աչերուն տակ գորշ գծեր: Ձեր առողջութիւնը ասոնցմէ փութով ազատելէն կախում ունի:

            Լախաթոդես-ը շատ լաւ պատրաստուած է. Ամբողջ Եւրոպայի մէջ կը գործածեն: Ֆուլ թրիթմընթ կ՛արժէ 10-48 տօլար, կէս թրիթմընթը 6-75 տօլար:

           Մանկական սնունդը «Պահակ»-ի գովազդային սյանակներում:

Ամէն մէկ մօր գլխաւոր հոգն է գոհացուցիչ եւ ապրեցնող ուտելիք հայթայթել իր մանկան համար: Հայ մայր մը Պրուքլինի մէջ կը գրէ. «Երբ իմ կաթս չէր բաւէր, գրեթէ ամէն բան փորձեցի-վերջապէս բժիշկս ինձ յանձնարարեց Borden’s Eagle brand խտացրած կաթը: Ասոր վրայ մանկիկս անմիջապէս սկսաւ մեծնալ: Այսօր անիկա առողջութեան պատկերն է»:

          «Պահակ»-ի էջերին կարդում ենք Աւեդիս հայկական շոգենավային ընկերության ծանուցումը. 

Աւեդիս հայկական շոգենաւային ընկերություն…Յունական հիւպատոսրանը Հայերու դիւրութեան համար անցագիր կուտայ  Յունաստանի վրայով Պօլիս մեկնելու: Անցագրի սովորական ծախքն է  2-60 տօլար: Երկու շաբաթը անգամ մը, մեկնող շոգենաւեր շարունակ կան: Ճամբորդը պարտաւոր է իր անցագիրը եւ տոմսակը պատրաստ ունենալ, շոգենաւը մեկնելէ երկու շաբաթ առաջ: Իսկ ինքը անձամբ Նիւ-Եօրք գտնւելու է նաւը մեկնելէն չորս օր առաջ:Նաեւ ամէն անձ իր փոքր լուսանկարէ 3 օրինակ ղրկելու է, իր անունին, տարիքին, հասակին, ծննդավայրին եւ ե՛րբ Ամերիկա գալուն մանրամասնութիւններովը: 

Մի քանի մշակութային ծանուցում

  Armenia film company Կը յայտարարէ իր առաջին պատկերի արտադրութեան ժողովուրդին ցուցադրման բացումը: «Հայաստանի հերոսները»: Տեղի պիտի ունենայ Carnegie Hall-New York City: Յունիս 20, 1920: Արմէնիա ֆիլմի արտադրած մեծ պատկերախաղը պիտի ըլլայ այս: Ամէն ջանք թափուած է այս ցուցահանդէսը նշանակալի ընելու համար: Մասնաւոր եղանակ պատրաստուած է նիւթին գեղեցկութիւնները արտայայտելու համար: Եթէ Նիւ Եօրքը կամ շրջակայքը գտնուիս չպիտի ուզես այս պատեհութենէն զրկուիլ: Տոմսերը կարելի  է ստանալ մեր մէյն օֆիսէն, Նիւ Եօրք, 26 –րդ փողոց: Տոմսերու գներն են՝ 83 ցենթէն  3տօլար 30 ցենթ:

Հայ կազմակերպութիւններուն . Յունիս 20-ը մեր մեծ ներկայացման օրն է: Կրնաք անանկ կարգադրել որ ձեր բոլոր անդամներն ալ կրնան ներկայ ըլլալ:

Անմիջական ուշադրութիւն Նիւ Եօրքի հասարակութեան. Բացառիկ ներկայացում ղեկավարութեամբ հայ մեծանուն դերասանապետ Յ. Զարիֆեանի, անմահն Շէյքսբիրի  Օթթէլլօ-ն տեղի պիտի ունենայ 1921 յունիս 26-ին կիրակի կէս օր ժամը 1:30 Selwyn թատրոնին մէջ:

Հրապարակային մեծ ժողով նախաձեռնութեամբ  փրկութեան հանգանակութեան Թրօյի յանձնախմբին նախագահութեամբ Զօրավար Անդրանիկի տեղի պիտի ունենայ Յունիս 20, 1920 , կիրակի կեսօէն վերջ  ժամը 1ին:

    Grisword Theatre Թրօյ Նիւ Եօրք: Ներկայ պիտի ըլլան եւ խօսին Զօրավար Անդրանիկ եւ Հարիւրապետ Հայկ Պօնափարթեան

 Այսքանը Փրովիդանսում, ապա Բոստոնում հրատարկված  «Պահակ» թերթի մասին:  

Շնորհակալություն  աշխարհի ամեն անկյունում  Հայ տպարաններ և  մամուլ  հիմնած երախտավորներին  նաև Հայաստանի Ազգային գրադարանին այդ մամուլի  հսկայական հավաքածուն մատչելի դարձնելու համար: