Երաժշտական եռանկյունի

Բազմաժանր մտածողություն ժամանակակից հայկական երաժշտությունում․ Նաիրա Դիվանյան․ «Երաժշտական եռանկյունի»

Նաիրա Դիվանյանն այն ժամանակակից հայ կոմպոզիտորներից է, ում ստեղծագործական գործունեությունը ձևավորվել է մասնագիտական հիմնավոր կրթության և բազմակողմանի փորձառության համադրությամբ։ Նրա երաժշտական մտածողությունը, խարսխված լինելով դասական ավանդույթների վրա, միաժամանակ բաց է նոր ձևերի ու արտահայտչամիջոցների առջև։ Այս մոտեցումը կոմպոզիտորին հնարավորություն է տվել ստեղծել բազմաժանր երկեր, որոնք ընդգրկում են սիմֆոնիկ, կամերային, վոկալ, խմբերգային և էստրադային ոլորտները։

Դիվանյանի ստեղծագործական ժառանգության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում կամերային-գործիքային ստեղծագործությունները, որոնցում զգացվում է ձևի հստակությունն ու հնչյունային մտածված կառուցվածքը։ Նրա երաժշտության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թեմատիկ նյութի զարգացմանը, գործիքների փոխհարաբերությանը և ընդհանուր երաժշտական հավասարակշռությանը։ Այս հատկանիշները բնորոշ են նրա սոնատներին, լարային կվարտետներին և սիմֆոնիկ գործերին, որտեղ կոմպոզիտորը ձգտում է խուսափել ավելորդ բարդացումներից՝ նախընտրելով հստակ և ընթեռնելի երաժշտական լեզուն։

Խմբերգային ժանրը ևս առանձնահատուկ նշանակություն ունի Նաիրա Դիվանյանի արվեստում։ Նրա խմբերգերը կառուցված են պարզ, բայց արտահայտիչ երաժշտական լեզվով, որտեղ վճռորոշ դեր ունի խոսքի և երաժշտության փոխկապակցվածությունը։ Կոմպոզիտորը վարպետորեն պահպանում է տեքստի իմաստային շեշտադրումները՝ դրանք ընդգծելով համապատասխան մեղեդային և ռիթմիկ լուծումներով։

Դիվանյանի երաժշտական լեզվում նկատելի են հայկական երաժշտամտածողությանը բնորոշ ինտոնացիոն տարրեր, որոնք, սակայն, երբեք հանդես չեն գալիս որպես ուղղակի մեջբերումներ։ Դրանք ներհյուսվում են ստեղծագործության կտավին՝ ժամանակակից ձևերի և ոճական ազդեցությունների համադրությամբ։ Կոմպոզիտորը հաճախ է դիմում տարբեր ժանրերի հատմանն ու փոխազդեցությանը՝ ստեղծելով երաժշտություն, որը պահպանողական չէ, բայց և զերծ է ծայրահեղ փորձարարությունից։ Հենց այս հավասարակշռությունն էլ ձևավորում է նրա հեղինակային ձեռագիրը։

Բացի ստեղծագործելուց, Նաիրա Դիվանյանն ակտիվ գործունեություն է ծավալել նաև հեռուստատեսության և ռադիոյի ոլորտում՝ որպես երաժշտական հաղորդումների հեղինակ, ռեժիսոր և վարող։ Այս գործունեությունը զգալիորեն ընդլայնել է նրա արվեստի տարածման շրջանակը՝ երաժշտությունը հասցնելով լայն լսարանների։ Նրա նախագծերը միտված էին ոչ միայն գեղարվեստական արժեք ստեղծելուն, այլև կրթական ու մշակութային առաքելություն իրականացնելուն։

2025 թվականի տարեմուտին Նաիրա Դիվանյանը նշեց իր 60-ամյակը հոբելյանական համերգով, որը դարձավ նրա բազմամյա ստեղծագործական ճանապարհի յուրօրինակ ամփոփումը։ Համերգային ծրագրում ներկայացված էին տարբեր տարիների գործեր, որոնք բացահայտում էին կոմպոզիտորի ժանրային բազմազանությունը և երաժշտական մտածողության զարգացման փուլերը։ Այս միջոցառումը ևս մեկ անգամ ընդգծեց Դիվանյանի ուրույն տեղը ժամանակակից հայկական երաժշտարվեստում։

Կարդացեք նաև

Back to top button