
Հայ հոգևոր և ավանդական երաժշտության ժամանակակից մեկնաբանման կարևորագույն կոլեկտիվներից մեկը՝ «Խազեր» երգչախումբը, արդեն ավելի քան տասը տարի հետևողականորեն իրականացնում է մի ստեղծագործական առաքելություն, որի հիմքում հայկական երաժշտական ժառանգության արժևորումն ու նորովի ներկայացումն է։ Երգչախումբը հատկապես առանձնանում է Կոմիտասյան ուղու իր խորքային ընկալմամբ՝ հայկական բազմադարյա հոգևոր և ժողովրդական երաժշտությունը ներկայացնելով որպես կենդանի, արդիական և բարձրարվեստ մշակութային խոսք։ «Խազեր»-ի գործունեության առանցքում մշտապես եղել են ձայնային մաքրությունը, բազմաձայնության նուրբ հավասարակշռությունը և հայ միջնադարյան երաժշտական մտածողության հանդեպ զգայուն վերաբերմունքը, ինչի շնորհիվ կոլեկտիվը ձևավորել է իր ինքնատիպ ու ճանաչելի ձեռագիրը։
Երգչախումբը տարիների ընթացքում ներկայացրել է բազմաբնույթ ծրագրեր՝ կենտրոնանալով հատկապես Կոմիտասի ստեղծագործական ժառանգության, հայկական շարականային արվեստի և ազգային երգարվեստի ժամանակակից մեկնաբանությունների վրա։ «Խազեր»-ի կատարումներում Կոմիտասը ներկայանում է ոչ միայն որպես հանճարեղ երաժիշտ ու բանահավաք, այլև որպես ազգային հոգևոր ինքնության բացառիկ խորհրդանիշ, որի երաժշտության մեջ միավորվում են աղոթքի խորությունը, մարդկային ապրումների նրբությունը և հայկական մշակույթի ներքին ձայնը։
Հատկանշական է նաև, որ երգչախմբն ունի սեփական մշակումների հարուստ շարք՝ անդրադառնալով տարբեր ժամանակների հայ ստեղծագործողների երգերին։ Կոլեկտիվի երգացանկում առանձնահատուկ տեղ ունեն Ռուբեն Հախվերդյանի, Վահան Արծրունու, ինչպես նաև այլ հեղինակների ստեղծագործությունների խմբերգային մշակումները, որոնցում ավանդական երգչախմբային հնչողությունը համադրվում է ժամանակակից երաժշտական մտածողության հետ։ Այդ մշակումները ոչ միայն ընդլայնում են երգչախմբի գեղարվեստական հնարավորությունները, այլև ստեղծում յուրօրինակ կամուրջ դասական, ժողովրդական և արդի հայկական երաժշտության միջև։
Այս օրերին «Խազեր» երգչախումբը շարունակում է իր միջազգային գործունեությունը Շվեյցարիայում ընթացող հյուրախաղերով, որոնք ընդգրկում են երեք համերգ՝ երեք տարբեր քաղաքներում։ Շվեյցարական այս շրջագայությունը կարևոր նշանակություն ունի կոլեկտիվի ստեղծագործական ուղու համար, քանի որ եվրոպական լսարանին հնարավորություն է ընձեռում առավել մոտիկից ծանոթանալու հայկական հոգևոր երաժշտության հարուստ ավանդույթին և Կոմիտասյան արվեստի խորությանը։ Համերգային ծրագրերում ներառված են Կոմիտասի երգերի մշակումներ, միջնադարյան տաղեր ու շարականներ, ինչպես նաև երգչախմբի սեփական մշակումները, որոնք հայկական երաժշտությունը ներկայացնում են ժամանակակից և միաժամանակ ազգային ինքնությունը պահպանող գեղարվեստական լեզվով։
Ավելի քան տասնամյա գործունեության ընթացքում «Խազեր» երգչախումբը կարողացել է ձևավորել ստեղծագործական մի ուղի, որտեղ ավանդույթն ու արդիականությունը չեն հակասում միմյանց, այլ փոխլրացնում են՝ ստեղծելով հայկական երաժշտական մշակույթի արժանապատիվ և բարձրարվեստ ներկայություն թե՛ հայրենիքում, թե՛ միջազգային բեմերում։




