«Աշխարհի երաժշտություն» ուղղությունը, որն այսօր լայն տարածում է գտել ինչպես միջազգային բեմերում, այնպես էլ Հայաստանի երաժշտական դաշտում, իր հիմքում ունի տարբեր ժողովուրդների ֆոլկլորային ավանդույթների համադրություն։ Այս ուղղությունը ոչ միայն վերակենդանացնում է անցյալի երաժշտական ժառանգությունը, այլև ստեղծում է նոր մշակութային խաչմերուկներ, որտեղ տարբեր երկրներից ու մշակույթներից եկած մեղեդիները միահյուսվում են ընդհանուր հնչողության մեջ։
Զրույցի մասնակիցները՝ ուդահար և կոմպոզիտոր Տիգրան Կազազյանը և դուդուկահար Արսեն Պետրոսյանը, իրենց ստեղծագործական գործունեությամբ նպաստում են այս երևույթի խորացմանը Հայաստանում։
Տիգրան Կազազյանը, որի երաժշտական ուղին ձևավորվել է բազմամշակութային միջավայրում, մանկուց կապվել է ուդի հնչողության հետ․ նրա հայրը հայտնի ուդահար է։ Տիգրանը երկար տարիներ ապրել է Ֆրանսիայում և Կանադայում, որտեղ ուսումնասիրել և փորձարկել է տարբեր մշակութային ուղղություններ, սակայն վերջին տարիներին վերադարձել է Հայաստան և սկսել համագործակցել դաշնակահարուհի Լյուսի Խանյանի հետ՝ ստեղծելով հեղինակային ծրագրեր, որոնք միավորում են արևելյան և արևմտյան հնչողությունները։
Արսեն Պետրոսյանը, լինելով դուդուկի՝ սերնդե-սերունդ փոխանցվող ավանդույթի կրող, միաժամանակ հայտնի է որպես մի քանի միջազգային երաժշտական նախագծերի նախաձեռնող։ Նրա աշխատանքում առանձնահատուկ տեղ ունի տարբեր գործիքների՝ դաշնամուրի, հարվածայինների, ինչպես նաև հնդկական սիթառի ներառումը։ Այսպիսի համադրությունները ոչ միայն ընդլայնում են հայկական երաժշտության հնարավորությունները, այլև ստեղծում են նոր ձևաչափ, որտեղ յուրաքանչյուր գործիք դառնում է ինքնուրույն կերպար՝ իր մշակութային գույնով։
«Աշխարհի երաժշտության» մեջ առանցքային է իմպրովիզացիայի սկզբունքը։ Այն թույլ է տալիս տարբեր մշակույթների երաժիշտներին ստեղծել կենդանի և փոփոխվող հնչողություն՝ ելնելով տվյալ պահի տրամադրությունից և միմյանցից ստացած երաժշտական արձագանքից։
«Իմպրովիզացիան մեզ հնարավորություն է տալիս խոսել առանց բառերի, հասկանալ իրար տարբեր երաժշտական լեզուներով»,-նշում է Տիգրան Կազազյանը։
Այսօր Հայաստանում զարգացող «Աշխարհի երաժշտությունը» ոչ միայն բացում է նոր արտահայտչական դաշտ, այլև ստեղծում է կամուրջ, որը կապում է տեղական ավանդույթը միջազգային երաժշտական հոսքերի հետ՝ ձևավորելով յուրօրինակ հայկական ներկայություն համաշխարհային բեմում։
Այս գործընթացը հատկապես կարևոր է երիտասարդ երաժիշտների համար, որոնք նորարարական գաղափարներով հանդերձ կարող են պահպանել ավանդույթը, բայց նաև բերել թարմ, ժամանակակից մոտեցումներ։
Երևանում և մարզերում կազմակերպվող համերգները, վարպետության դասերը և փառատոները դառնում են այն հարթակները, որտեղ երաժիշտները հնարավորություն են ստանում փորձարկելու, լսելու և զարգացնելու իրենց նախագծերը։
«Աշխարհի երաժշտության» տարածումը նաև խթանում է միջազգային համագործակցությունը, ինչը նպաստում է Հայաստանի ճանաչելիության բարձրացմանը մշակութային քարտեզում։
Այդպիսի նախագծերը ցույց են տալիս, որ հայկական երաժշտական ավանդույթը կարող է լինել համամարդկային արժեք, որը հասկանալի է տարբեր ազգերի և մշակույթների համար։
Այս ոլորտի զարգացումը պահանջում է ոչ միայն անհատական նախաձեռնություններ, այլև պետական և մասնավոր աջակցություն՝ կրթական ծրագրերի իրականացմամբ, ձայնագրությունների հնարավորության ստեղծմամբ և միջազգային ասպարեզում ներկայանալու հնարավորություններով։
Եվ ամենակարևորը՝ այն ստեղծում է մշակութային երկխոսություն, որտեղ հայկական դուդուկը կամ ուդը կարող են հնչել նույն բեմում հնդկական սիթառի կամ աֆրիկյան հարվածայինների հետ՝ պահպանելով իրենց ինքնությունը, միաժամանակ դառնալով համաշխարհային հնչողության մաս։
