60-ականների վերջին և 70-ականների սկզբին նրա դեմքը զարդարում էր եվրոպական բոլոր ամսագրերի շապիկները։ Կանաչ աչքերով, գանգրահեր, ըմբոստ ու անհավանական քարիզմատիկ այս երիտասարդը՝ Ռիկի Շեյնը, դարձել էր մի ողջ սերնդի կուռքը։
Նրա «Mamy Blue» հիթը հնչում էր ամենուր՝ Եվրոպայից մինչև Խորհրդային Հայաստան։ Բայց քչերը գիտեին, որ համաշխարհային փոփ-աստղի շլացուցիչ ժպիտի հետևում թաքնված էր մի բարդ ճակատագիր և մի գենետիկ հիշողություն, որը նրան կապում էր հայկական արմատներին։
Ջորջ Ալբերտից մինչև Ռիկի Շեյն. ինքնության փնտրտուքներում
Ծնվելով Կահիրեում, ապրելով Լիբանանում, Իտալիայում և Գերմանիայում՝ Ռիկին իրեն համարում էր «աշխարհի քաղաքացի»։ Սակայն նրա ներսում միշտ խոսում էր մայրական կողմը։ Նրա մայրը՝ տաղանդավոր նկարչուհի Հասմիկ (Ժասմին) Սարաֆյան-Պալարյանը, որդու մեջ սերմանել էր ոչ միայն երաժշտության նկատմամբ սերը, այլև այն անբացատրելի թախիծը, որը բնորոշ է միայն ցեղասպանություն տեսած ժողովրդի զավակներին։ «Տատիկն է նրա մեջ շատ հայկականություն մտցրել, որովհետև նա պատմել էր Ցեղասպանության մասին։ Դա Ռիկիի մոտ բավականին տպավորված էր»,- պատմում է լուսանկարիչ Ռուզաննա Կարապետյանը, ով ապրում է Գերմանիայում և երգչի մտերիմն էր նրա կյանքի վերջին տարիներին։
Վիքիպեդիայից դուրս. այն, ինչ չգիտեր աշխարհը
Չնայած համաշխարհային հանրագիտարանները Շեյնին ներկայացնում են որպես անգլիացի կամ իտալացի երգիչ, նա իր ներսում կրում էր հայկական ինքնությունը՝ որպես մի գաղտնի մասնիկ։ Նա կարող էր հայերեն չխոսել, բայց նրա խռպոտ, զգացմունքային ձայնի մեջ կար մի բան, որը շատ նման էր հայկական դուդուկի ձայնին։ Հետաքրքիր մի փաստ. աշխարհահռչակ ռոքերն, ով կաշվե բաճկոնով ու շղթաներով ըմբոստության խորհրդանիշ էր, խոստովանել է, որ իր ամենասիրելի ուտեստը սխտորաբույր հայկական տոլման է։ Դա այն միակ կապն էր մանկության ու մոր հետ, որը ոչ մի բեմական փառք չէր կարող փոխարինել։
«Շատ տխուր եմ Հայաստանի համար»… Վերջին զանգը
Հաղորդման ամենահուզիչ ու ինտրիգային պահը կապված է Ռիկիի կյանքի վերջին օրերի հետ։ 2024 թվականի նոյեմբերն էր։ Մահից ընդամենը 10 օր առաջ, երբ 80-ամյա երգիչն արդեն վատառողջ էր, նա զանգահարում է իր ընկերոջը՝ Ռուզաննային։ «Գերմանիայում կեսգիշերին ընդունված չէ զանգել, բայց Ռիկին չէր կարող լռել։ «Գիտես, Ռուզաննա, շատ տխուր եմ Հայաստանի համար»,- սա նրա վերջին խոստովանություններից էր»։ Նա, ով տասնամյակներ շարունակ փայլել էր եվրոպական բեմերում, իր կյանքի մայրամուտին ապրում էր իր պատմական հայրենիքի ցավով։ Դա պարզապես զանգ չէր, դա արմատների կանչն էր, որն արթնացել էր ամբողջ ուժգնությամբ։
«Mamy Blue». երգ մո՞ր մասին, թե՞ հավերժական կարոտ
Շատերը «Mamy Blue»-ն համարում են պարզապես փոփ-հիթ։ Սակայն Ռիկիի կատարմամբ, հատկապես գերմաներեն տարբերակում, այն հնչում է որպես աղոթք կամ զղջում։ «Մամա, ես հեռանում եմ առանց քո համբույրի ու հրաժեշտի…»,- այս տողերը նրա համար ունեին անձնական նշանակություն։ Նրա մայրը՝ Հասմիկը, եղել է նրա առաջին ուսուցիչն ու ներշնչանքը, և այդ երգը դարձավ հավերժական կարոտի հիմնը։
Ժառանգություն, որը վերադառնում է տուն
Ռիկի Շեյնը հեռացավ կյանքից 2024-ի նոյեմբերի 8-ին՝ Բեռլինում։ Նա այդպես էլ չհասցրեց իրականացնել իր վերջին երազանքը՝ համերգ տալ Երևանում։ Սակայն նրա որդիները՝ Թարեքն ու Իմրանը, արդեն եղել են Հայաստանում։ Նրանք եկել են փնտրելու այն, ինչն իրենց հայրը կրում էր իր սրտում 80 տարի շարունակ։
Ռիկի Շեյնը մնաց պատմության մեջ որպես մարդ, ով ասում էր. «Ես պատկանում եմ մայր բնությանը», բայց ում հոգին վերջին վայրկյանին խաղաղություն էր փնտրում հայկական լեռների ու իր մոր՝ Հասմիկի հիշողության մեջ։
