Միկրոպատմություններից դեպի համընդհանուր պատկեր․ ցեղասպանագիտության նոր հայացքը․ «Մտքի ուժը»

Վերջին տարիներին ցեղասպանագիտության ու ցեղասպանությանը վերաբերող թեմաներում առանցքային են դարձել միկրոպատմություններն ու հուշագրությունները։ Առաջին հայացքից թվում է՝ նույնն են, բայց իրականում յուրաքանչյուր դրվագ առանձին պատմություն է։

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինտիտուտում 14 հատոր վերապրածների հուշագրություններ են տպագրվել։ Սրանք միկրոպատմություններ են՝ ասում է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի գիտական քարտուղար, Հայոց ցեղասպանության աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների բաժնի վարիչ Նարինե Մարգարյանը:

Գիտական ի՞նչ թեմաներ են ուսումնասիրում Հայոց ցեղասպանության թանգարան ինստիտուտի գիտնականները։

Աղբյուրագիտական ու արխիվային ուղղություններ, բուն պատմական ուսումնասիրություններ, իրավական ու կրոնական հարցեր, վերջին շրջանում՝ հատկապես 2020-ից հետո՝ արցախյան բռնագաղթին վերաբերող հարցեր։

Հայոց ցեղասպանությանն առնչվող թեմաներն ուսումնասիրելիս ընդհանրական հարցերը հետազոտելուն զուգահեռ նաև միկրոպատմությունների ուսումնասիրություններն են գումարվել՝ ասում է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի Արցախի, Նախիջևանի և Ադրբեջանի հայաբնակ շրջաններում հայության բռնաճնշումների ուսումնասիրությունների բաժնի ղեկավար Հարություն Մարությանը։

Ինչպես մյուս բոլոր գիտական ամսագրերի, այնպես էլ այս մեկի դեպքում այն ունի իր առանձնահատկությունները, սկզբունքները։ Առաջին սկզբունքներից է այն, որ բացի ցեղասպանության բուն խնդիրների վերհանմանը վերաբերելուց, պետք է իր ակադեմիական ազատությամբ ու խորությամբ համապատասխանի միջազգային ստանդարտներին։ Բոլոր հոդվածներն անցնում են կույր գրախոսություն։

Մեկ տարվա ընթացքում շուրջ 15 հոդված են ներառվում համարներում։ «Ցեղասպանագիտական հանդես»-ը լույս է տեսնում տարին երկու անգամ։ Տպագրվող նյութերում լայն շրջանակ է փոխվել․ ցեղասպանությունը որպես միջգիտակարգային ուղղություն սկսեց զարգանալ նաև Հայաստանում։

Օրինակ, բուն ցեղասպանագիտությանը վերաբերող հոդվածներից զատ, նաև իրավական նյութեր են ներառվում պարբերականներում։ «Ցեղասպանագիտական հանդեսի» 2026-ի առաջին համարը գրեթե պատրաստ է։