12 տարեկանում Գյումրիից Միացյալ Նահանգներ տեղափոխված Ռաֆիկ Մուղնեցյանը երբեք չի խզել կապը հայրենիքի հետ։ Տարիներ անց, արդեն ԱՄՆ-ում կայացած բժիշկ, նա վերադառնում է Հայաստան՝ ոչ թե պարզապես այցելելու, այլ իր մասնագիտական գիտելիքներն ու փորձը փոխանցելու։ Այս կարևոր կամուրջը նրա և հայաստանյան բժշկական համակարգի միջև կառուցում է «Դեպի Հայք» (Birthright Armenia) կամավորական ծրագիրը։
Ռաֆիկի մասնագիտացումը բժշկության ամենազգայուն ոլորտներից է՝ պալիատիվ խնամք և հոսփիս։ Նա աշխատում է այն հիվանդների հետ, որոնք ունեն ծանր, անբուժելի ախտորոշումներ՝ օգնելով նրանց ոչ միայն թեթևացնել ֆիզիկական ցավը, այլև արժանապատիվ անցկացնել կյանքի գուցե վերջին շրջանը։ Այս կոչումն էլ նրան բերում է Հայաստան։
«Դեպի Հայք»-ի շնորհիվ նա հնարավորություն է ստանում չորս շաբաթ համագործակցել Հայաստանի առաջատար բուժհաստատությունների հետ։ Սակայն Ռաֆիկի առաքելությունը պարզապես հիվանդներին օգնելը չէ։ Նրա մոտեցումը շատ ավելի խորքային և ռազմավարական է՝ ուժեղացնել տեղի մասնագետներին։
«Իմ մենթորներից մեկը միշտ ասել է, եթե ուզում ես օգնել, պետք է գնաս ոչ թե պարզապես ճնշում չափելու, այլ դասավանդելու։ Որովհետև քո գնալուց հետո տեղի բժիշկն է մնալու և շարունակելու այդ գործը։ Մենք պետք է ուժեղացնենք համակարգը, ոչ թե թուլացնենք»,- նշում է Ռաֆիկը։
Հենց այս սկզբունքով էլ նա իրականացնում է իր կամավորությունը։ Նա կազմակերպում է դասախոսություններ և վարպետության դասեր տեղի բժիշկների և օրդինատորների համար՝ կիսվելով միջազգային լավագույն փորձով։ Նա չի գալիս որպես «դրսից եկած փրկիչ», այլ որպես հավասարը հավասարի հետ երկխոսող գործընկեր։ Նրա առաջին հարցը տեղի մասնագետներին լինում է. «Ինչի՞ կարիք ունեք, ինչո՞վ կարող եմ ես ձեզ օգնել»։ Այս մոտեցումը ստեղծում է վստահության և արդյունավետ համագործակցության մթնոլորտ։
«Դեպի Հայք»-ի կարևորությունը, սակայն, միայն մասնագիտական դաշտով չի սահմանափակվում։ Ծրագիրը կամավորներին թույլ է տալիս բացահայտել իրական Հայաստանը՝ իր առօրյա հոգսերով, մարդկային ջերմությամբ և անկեղծությամբ։ Ռաֆիկը պատմում է, թե ինչպես են այցելել Արագածոտնի մարզի Վերին Բազմաբերդ գյուղ, որտեղ տեղացիների հետ ֆուտբոլ են խաղացել, հարիսա պատրաստել և պարել։
«Դու տեսնում ես ոչ թե զբոսաշրջային բացիկ, այլ իրական կյանք։ Հասկանում ես, որ Հայաստանն իսկական երկիր է՝ իրական մարդկանցով, իրական խնդիրներով ու ուրախություններով»,- ասում է նա։
Այս չորս շաբաթը Ռաֆիկ Մուղնեցյանի համար դառնում է ոչ միայն փորձի փոխանակման, այլև հայրենիքի հետ կապերի վերաիմաստավորման շրջան։ Նա վերադառնում է Գյումրի, հանդիպում դասընկերներին, շրջում հարազատ փողոցներով և նորովի զգում իր արմատները։ «Դեպի Հայք»-ի նման ծրագրերն ապացուցում են, որ հայրենիք-Սփյուռք կապը կարող է լինել ոչ թե խորհրդանշական, այլ գործնական, շոշափելի և փոխշահավետ։
«Երբ սփյուռքահայ մասնագետը գալիս է ոչ միայն ստանալու, այլև տալու, ոչ միայն օգնելու, այլև սովորելու, ստեղծվում է ամուր և կենսունակ կապ»,- ասում է նա։
«Բարձրացի՛ր, բարձրացրո՛ւ» սկզբունքը վառ օրինակ է, որտեղ անհատական աճն ու հայրենիքին ծառայելը դառնում են միևնույն ճանապարհի երկու կողմերը։ Եվ այս ճանապարհը, ինչպես խոստովանում է բժիշկը, նոր-նոր է սկսվում: Առջևում նոր հանդիպումներ են։
