Երաժշտական ազատություն՝ «Դեղ» խմբի փիլիսոփայությունը․ «Երաժշտական եռանկյունի»

«Դեղ» ռոք խումբը ձևավորվել է Երևանում և արդեն մի քանի տարի գործում է հայաստանյան երաժշտական դաշտում՝ ներկայացնելով իր յուրօրինակ մոտեցումը ռոք երաժշտությանը։ Թեպետ նրանց հաճախ անվանում են ալտերնատիվ ռոք խումբ, երաժիշտները երբեք մեծ նշանակություն չեն տվել ժանրային սահմանումներին։ Նրանց համար առաջնայինը ստեղծագործական ազատությունն է, իսկ թե ինչպես կկոչվի իրենց երաժշտությունը՝ ռոք, ալտերնատիվ, թե այլ կերպ, առանձնապես կարևոր չէ։ Խմբի անդամները շեշտում են, որ չունեն ոչ մի հավակնություն ո՛չ բովանդակային, ո՛չ էլ ժանրային առումով․ իրենց համար ամենակարևորը երաժշտության մեջ ինքնարտահայտումն է, և լսողն ինքն է որոշում՝ ինչ մեկնաբանություն տալ հնչող երգերին։

Խմբի ներկայիս կազմում ընդգրկված են մի շարք տաղանդավոր երաժիշտներ։ Կիթառահար և երգերի հեղինակ Ռոբերտ Խուդավերդյանը նաև խմբի հիմնադիրներից է։ Նարեկ Թովմասյանը հարվածային գործիքների կատարողն է՝ ապահովելով հնչողության հիմնական ռիթմաբազիսը։ Խմբում հանդես է գալիս նաև Շուշան Թամամյանը, որը միաժամանակ վոկալիստ է և բաս կիթառահար՝ իր ներկայությամբ ապահովելով և՛ մեղեդային, և՛ ձայնային յուրահատկություն։ Էդուարդ Պեշտմալջյանը նվագում է ստեղնաշարային գործիքներ և զբաղվում է գործիքավորմամբ ու հնչյունային ձևավորմամբ՝ խմբին հաղորդելով բազմաշերտ հնչողություն։

«Դեղ»-ը ստեղծվել է դեռևս 2010 թվականին։ Սկզբնական շրջանում կազմը տարբեր էր․ խմբին տարբեր ժամանակահատվածներում միացել և հեռացել են երաժիշտներ։ Այս փոփոխությունները ոչ միայն չեն խոչընդոտել զարգացմանը, այլև նպաստել են նոր փորձերի ու հնչողությունների որոնմանը։ Խմբի հիմնական սյունը եղել և մնում է Ռոբերտ Խուդավերդյանը, որի հեղինակած երգերը դարձել են «Դեղ»-ի ոճի առանցքը։ 2011 թվականին խումբը թողարկեց իր դեբյուտային սկավառակը՝ «Նվեր», որը ներկայացրեց նրանց ձգտումները և հնարավորություն տվեց լսարանին ծանոթանալ «Դեղ»-ի աշխարհին։

Խմբի անվանումը՝ «Դեղ», ինքնին բազմիմաստ է։ Այն կարող է նշանակել և՛ բուժիչ միջոց, և՛ կախվածություն առաջացնող նյութ, և՛ պարզապես խորհրդանշական պատկեր։ Խմբի անդամները երբեք չեն տվել անվան միանշանակ բացատրություն․ նրանք կարևորում են, որ յուրաքանչյուր ունկնդիր իր «դեղը» գտնի երաժշտության մեջ։ Այս մոտեցումն արտահայտում է նաև խմբի ստեղծագործական փիլիսոփայությունը՝ չսահմանափակվել որևէ հստակ ժանրային շրջանակով և թողնել ազատության լայն դաշտ։

Ալտերնատիվ ռոքը, որի հետ երբեմն կապում են «Դեղ»-ի գործունեությունը, ձևավորվել է 1980-ականների վերջում և լայն տարածում գտել 1990-ականներին։ Ուղղության հիմնական առանձնահատկությունը փորձարարական մոտեցումն է․ երաժիշտները խուսափում են դասական ռոքի կանոններից, համադրում տարբեր ոճեր և երբեմն ներառում էլեկտրոնային կամ ոչ ավանդական հնչողություններ։ «Դեղ»-ը հայկական դաշտում ստեղծում է այս մոտեցման յուրօրինակ տեղայնացված տարբերակը․ նրանց երաժշտությունը համադրում է մեղեդայնությունը և կոշտ ռիթմերը, երբեմն էլ ներառում «մթնոլորտային» շերտեր, որոնք ստեղծում են բազմաբովանդակ և անկանխատեսելի հնչողություն։

Չնայած ժանրային սահմանումներին, «Դեղ»-ի անդամները երբեք չեն ձգտել պիտակավորվել։ Նրանք չեն հետապնդում կոմերցիոն նպատակներ և չեն փորձում համապատասխանել մոդայիկ ուղղվածություններին։ Նրանց համար երաժշտությունը նախևառաջ ապրելու և կիսվելու միջոց է։ Ահա թե ինչու «Դեղ»-ը առանձնանում է հայաստանյան երաժշտական դաշտում․ խումբը չի առաջարկում նախապես պատրաստված ու շուկային համապատասխանեցված ստեղծագործություն, այլ անկեղծ ու անմիջական երաժշտություն, որն առաջանում է նրանց ներքին զգացողություններից։

Այսպիսով, «Դեղ»-ը ներկայանում է որպես խումբ, որն իր ուրույն տեղն ունի հայկական ռոք-մշակույթում։ Նրանց ստեղծագործական ուղին կառուցվում է ազատության, փորձարարության և անկաշկանդ հնչողության վրա։ Խմբի յուրաքանչյուր անդամ իր փորձն ու կարողությունները միահյուսում է ընդհանուր գործին՝ ստեղծելով երաժշտություն, որը դուրս է գալիս ժանրային և բովանդակային սահմաններից։