Գինի, սեր և հայրենիք․ ինչպես հայ-ֆրանսիական ընտանիքը Վայոց ձորում գինի ստեղծեց ու արմատներ գցեց․ «Սփյուռքի ձայնը»

Կան պատմություններ, որոնք զուտ բիզնեսի մասին չեն։ Դրանք սիրո, ընտրության, արմատների և հայրենի հողի վրա կառչած մնալու կամքի մասին են։ Սա հենց այդպիսի պատմություն է՝ ֆրանսիացի տնտեսագետ Գիեմ Այմար Աշերմանի և հայ սոցիոլոգ Քնարիկ Պետրոսյանի մասին, ովքեր Ֆրանսիայի անսահման հնարավորությունների փոխարեն ընտրեցին Վայոց ձորի քարքարոտ, բայց արևով ու հազարամյակների պատմությամբ լի հողը՝ այնտեղ ստեղծելու ոչ միայն գինի, այլև իրենց ապագան։

Հետազոտություն, որ վերածվեց կյանքի
Ամեն ինչ սկսվեց մի գիտական հետազոտությունից։ Գիեմն, ով ավելի քան տասը տարի ապրել էր Ռուսաստանում, ուսումնասիրում էր հետխորհրդային երկրների տնտեսական փոխակերպումները։ Ճակատագիրը նրան բերեց Հայաստան՝ ուսումնասիրելու մի ոլորտ, որը մեր երկրի այցեքարտն է՝ գինեգործությունը։ Հենց այստեղ, գինու շուրջ ծավալված զրույցների ընթացքում, նա հանդիպեց Քնարիկին։

«Իրականում մեր հանդիպումը տեղի է ունեցել գինեգործության պատճառով»,— պատմում է Քնարիկը։ Այն, ինչ սկսվեց որպես մասնագիտական հետաքրքրություն, շուտով վերաճեց ավելի խորը զգացմունքի՝ ստեղծելով հայ-ֆրանսիական մի ընտանիք, որի հիմքում ոչ միայն սերն էր, այլև ընդհանուր երազանքը։

Ընտրություն՝ հօգուտ Հայաստանի
Նորաստեղծ ընտանիքի առջև բաց էին բոլոր ճանապարհները։ Նրանք կարող էին մեկնել Ֆրանսիա՝ գինեգործության համաշխարհային կենտրոններից մեկը, որտեղ կային և՛ փորձ, և՛ հնարավորություններ։ Սակայն նրանց ընտրությունը կանգ առավ Հայաստանի, ավելի կոնկրետ՝ Վայոց ձորի սահմանամերձ Արենի գյուղի վրա։

«Չնայած, որ Ֆրանսիան ևս գինեգործական շատ լուրջ ավանդույթներ ունի, այնտեղ էլ բավականին լավ հնարավորություններ կային, բայց որոշեցինք, որ պետք է մնանք Հայաստանում»,— շեշտում է Քնարիկը։

Այս որոշումը պարզապես ռոմանտիկ քայլ չէր։ Դա գիտակցված ընտրություն էր՝ ստեղծել սեփականը մի վայրում, որտեղ հողն ինքը պատմություն է շշնջում, որտեղ արևն ունի ուրույն համ, իսկ խաղողի յուրաքանչյուր ողկույզ իր մեջ կրում է 6000-ամյա ժառանգություն։ Նրանք ոչ թե պարզապես տեղափոխվեցին, այլ արմատներ գցեցին մի հողում, որն այսօր առավել քան երբևէ ունի իրեն պահողների ու արարողների կարիքը։

Ֆրանսիացու աչքերով․ հայկական հողի բացահայտումը
Գիեմի համար Հայաստանը դարձավ բացահայտումների մի ամբողջ աշխարհ։ Նա սովորեց ոչ միայն հայկական գինեգործության նրբություններն, այլև հայկական կյանքի կանոնները։
«Սկզբում ինձ հաշմանդամ էի զգում, որովհետև ոչինչ չէի կարողանում անել»,— պատմում է նա։ Ֆրանսիայում մասնագետը սովոր է լինել ուժեղ իր նեղ ոլորտում, մինչդեռ հայկական գյուղում տղամարդուց ակնկալվում է լինել բազմակողմանի՝ հասկանալ շինարարությունից, տեխնիկայից, հողից։

Ժամանակի ընթացքում Գիեմը յուրացրեց այդ ամենը՝ ապացուցելով, որ հայրենիքը ոչ թե ծննդավայրն է, այլ այն վայրը, որտեղ դու արարում ես և քեզ տանն ես զգում։ Նա բացահայտեց հայկական հողի անսահման պոտենցիալը․
«Հայաստանում կա մոտ 450 տեսակի խաղող, Ֆրանսիայում՝ շուրջ 250։ Այստեղ հողերը հրաբխային են, ինչը շատ մեծ հնարավորություններ է տալիս գինու համար»։

Փիլիսոփայությունը՝ վերադարձ դեպի բնություն
Նրանց գործունեության հիմքում պարզ, բայց խորը փիլիսոփայություն է․ «Գինեգործությունը մեզ համար մի ոլորտ է, որը հնարավորություն է տալիս ավելի մոտ լինել բնությանը»։ Նրանք ընտրել են բնական գինեգործության ուղին՝ հրաժարվելով քիմիական հավելումներից և վստահելով հողի, արևի ու կարասի հնամենի ուժին։ Նրանց համար գինին ոչ թե արդյունաբերական արտադրանք է, այլ ստեղծագործություն, որտեղ ժամանակակից գիտելիքը միահյուսվում է հազարամյակների ավանդույթին։

Ապագան կերտվում է այսօր
Քնարիկն ու Գիեմը կանգ չեն առնում։ Նրանք նոր հողատարածք են գնել, որտեղ պատրաստվում են տնկել ոչ միայն տարածված, այլև Վայոց ձորին բնորոշ հազվագյուտ սորտեր՝ վերակենդանացնելով մոռացված համերը։ Նրանք կառուցում են նոր արտադրամաս, որը թույլ կտա ընդլայնել ծավալները և հայկական գինին ներկայացնել աշխարհին։

Ֆրանս-հայկական ընտանիքն ապացուցում է, որ արարելը հուսահատության դեմ ամենահզոր պատասխանն է։ Դա կենսակերպ է, համառության և հավատի դրսևորում։ Այնտեղ, որտեղից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա անցնում է անհանգիստ սահմանը, նրանք ոչ թե գոյատևում են, այլ ստեղծում են կյանք, աշխատատեղեր և մի արտադրանք, որը կրում է հայկական հողի ԴՆԹ-ն։

«Իմ երեխան մեծանում է Հայաստանում, սահմանին մոտ և բավականին երջանիկ»,— այս պարզ, բայց անչափ խորը խոսքերով Քնարիկը ամփոփում է իրենց ընտրության ողջ իմաստը։ Նրանց օրինակը հզոր հակակշիռ է այն կարծրատիպին, թե սահմանամերձ գյուղերում կյանքը մարում է։ Ընդհակառակը, նրանք ապացուցում են, որ հենց այդտեղ է կյանքի արմատն ամենաամուրը, եթե այն ջրում ես սիրով ու աշխատասիրությամբ։

Հայացք դեպի աշխարհ՝ մեկ ընդհանուր պատմությամբ
Գիեմն ու Քնարիկը հստակ գիտակցում են, թե ինչ է պետք հայկական արտադրանքն աշխարհին ճիշտ ներկայացնելու համար։ Գիեմը դիպուկ համեմատություն է անում․
«Երբ մտնում ես Վրաստանի ցանկացած գինեգործարան, լսում ես նույն պատմությունը, նույն մոտեցումը։ Հայաստանում յուրաքանչյուրը պատմում է իր տարբերակը»։

Սա խնդիր է, որի լուծումը պահանջում է պետական մոտեցում և միասնական ռազմավարություն։ Պետությունը պետք է սահմանի «խաղի կանոնները», ստեղծի միասնական, հզոր պատմություն, որի շուրջ կհամախմբվեն բոլոր արտադրողները։

Վերջնական դատավճիռը․ գինու հայրենիքը
Եվ երբ ֆրանսիացուն՝ Բորդոյի ու Շամպայնի հայրենիքի ներկայացուցչին, տալիս ես պարզ, բայց հիմնարար հարց՝ ի վերջո, որտեղի՞ց է ծագել գինին՝ Ֆրանսիայի՞ց, թե՞ Հայաստանից, նրա պատասխանը հնչում է անմիջապես, առանց վարանելու և այն մարդու համոզմունքով, ով ոչ թե պարզապես կարդացել է պատմությունը, այլ շոշափել, համտեսել և իրենը դարձրել այն․
«Շատ հեշտ հարց է։ Բնականաբար, ամեն ինչ այստեղից է՝ Հայաստանից»։