Բեռլինի համաժողովից հետո Օսմանյան կայսրությունից ազատագրվելու հույսեր են արթնանում արևմտահայերի շրջանում։ Մինչ այդ ստեղծված ազատագրական խմբակների գործունեությունն ակտիվանում է։ Վանի և Կարինի ազատագրական խմբակները փորձում են ժողովրդի մեջ տարածել իրենց գաղափարներն ու բորբոքել ազատագրական պայքարի կայծերը։ Դա բավական բարդ և դժվարին աշխատանք էր, եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ նրանք նախատեսում էին կյանքի կոչել որոշակի կոնկրետ ձեռնարկներ։
Հայ ազգային-ազատագրական խմբակներն ու կազմակերպություններն Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների վարած ներքին քաղաքականության հետևանքով հիմնականում չեն կարողանում իրագործել իրենց նախագծած ծրագրերը։
Թեմային է անդրադառնում սփյուռքագետ, քաղաքագետ Վահրամ Հովյանը։
