Գայանե Ավդալյան և Folk Roots Project․ հայկական ֆոլկի արդի մեկնաբանությունը․ «Երաժշտական եռանկյոունի»

Ժամանակակից ֆոլկ երաժշտությունն այսօր մշակութային ինքնության պահպանման և վերաիմաստավորման կարևոր հարթակ է։ Այն հենվում է ժողովրդական ավանդույթի վրա և միաժամանակ խոսում ներկայի լեզվով։ Եթե ավանդական երգը ծնվել է համայնքային կյանքի, ծիսական միջավայրի և բանավոր փոխանցման պայմաններում, ապա ժամանակակից ֆոլկը փորձում է այդ նույն արմատները ներկայացնել բեմական, ձայնագրման և նորարարական գործիքավորման ձևաչափով։ Այս ուղղության հիմնական նպատակը ոչ թե պարզապես հին երգի կրկնությունն է, այլ այն նոր շնչով ներկայացնելը՝ պահպանելով ոճական բնույթը, մեղեդային լեզուն և ազգային մտածողությունը։

Հայկական երաժշտական մշակույթում ֆոլկ ուղղությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Հայ ժողովրդական երգը դարերի ընթացքում կրել է պատմության, կենցաղի, սիրո, ցավի ու հույսի արտահայտությունը։ Ժամանակակից մշակողներն ու կատարողները փորձում են այդ հարստությունը հասցնել նոր սերնդին՝ համադրելով ավանդական հնչողությունը բեմական արդի մտածողության, երբեմն նաև ջազային, էթնիկ կամ ակուստիկ լուծումների հետ։ Այսպիսով ձևավորվում է կենդանի կապ անցյալի և ներկայի միջև։

Այդ համատեքստում է ստեղծվել Folk Roots Project նախագիծը, որը միտված է հայկական ազգային և էթնիկ երաժշտության ներկայացմանը ժամանակակից մեկնաբանությամբ։ Նախագիծը կենտրոնանում է ժողովրդական երգերի ու մեղեդիների բեմական ներկայացման վրա՝ կենդանի կատարումներով և մշակված գործիքավորմամբ։ «Folk Roots» անվանումը խորհրդանշում է վերադարձ արմատներին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ այդ արմատները կարող են աճել և զարգանալ նոր պայմաններում։

Նախագծի առանցքային դեմքերից է երգչուհի Գայանե Ավդալյանը։ Նրա կատարողական մոտեցումը բնութագրվում է մեղեդու բնական արտահայտչականությամբ, ժողովրդական հնչերանգի պահպանմամբ և բեմական վարպետությամբ։ Գայանե Ավդալյանը մասնակցում է համերգային ծրագրերի ստեղծմանը, որտեղ հնչում են հայկական ավանդական երգեր՝ նոր մշակումներով։ Նրա ձայնագրած նյութերը, այդ թվում՝ կենդանի կատարման ձևաչափով ալբոմը, ընդգծում են հին հայկական մեղեդիների կենսունակությունը ժամանակակից բեմահարթակներում։

Այս ուղղության կարևորությունը պայմանավորված է մի քանի գործոններով.

• Ժառանգության պահպանում. Ազգային երաժշտությունը դառնում է հասանելի ժամանակակից լսարանին:
• Շարունակականություն. Այն ցույց է տալիս, որ ավանդույթը ստատիկ երևույթ չէ, այլ զարգացող գործընթաց:
• Ինքնության գիտակցում. Ազգայինը դառնում է ոչ թե անցյալի հուշ, այլ կենդանի ներկայություն:

Այսպիսով, Folk Roots Project-ի նման նախաձեռնությունները և Գայանե Ավդալյանի գործունեությունը կարևոր դեր ունեն հայկական ժամանակակից ֆոլկի տարածման ու արժևորման գործում՝ ապահովելով անցյալի և ներկայի ստեղծագործական կապը։