Անվանի կոմպոզիտոր Գագիկ Հովունցի ծննդյան 95-ամյակն առիթ է անդրադառնալու արվեստագետի գործունեությանը, որի անունը հաստատված է հայ կոմպոզիտորական արվեստի պատմության մեջ։
Նա ծնվել է Երևանում, ստացել մասնագիտական կրթություն Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ Գրիգոր Եղիազարյանի դասարանում։ Այդ կրթական միջավայրը մեծ դեր է ունեցել նրա ստեղծագործական մտածողության ձևավորման մեջ՝ նպաստելով կառուցվածքային հստակությանը և երաժշտական նյութի կազմակերպվածությանը, որոնք հետագայում դարձել են նրա հեղինակային լեզվի բնորոշ հատկանիշներ։
Գագիկ Հովունցի ստեղծագործական հետաքրքրությունները հետևողականորեն կենտրոնացած են եղել գործիքային երաժշտության վրա։ Նա գրեթե չի դիմել վոկալ կամ թատերական ժանրերին՝ ընտրելով մի ուղղություն, որտեղ առավել ամբողջական կարող էր իրագործել իր կոմպոզիտորական գաղափարները։
Սիմֆոնիկ երաժշտության մեջ նրա երեք ինվենցիոն շարքերը սիմֆոնիկ նվագախմբի համար առանձնանում են ձևի հստակությամբ, գաղափարների խտությամբ և նյութի տրամաբանական զարգացմամբ։ Դաշնամուրի և նվագախմբի համար գրված կոնցերտային ինվենցիաները, ինչպես նաև ջութակի, թավջութակի և դաշնամուրի կոնցերտները վկայում են գործիքային մտածողության խորքային իմացության և մենակատարի ու նվագախմբի հարաբերությունների ճշգրիտ հաշվարկի մասին։
Նշանակալից է Հովունցի ներդրումը կամերային ժանրում։ Նվագախմբային գործիքների համար գրված 30 «Ինվենցիոն պիեսները» դաշնամուրի նվագակցությամբ լայն կիրառություն են գտել ինչպես համերգային, այնպես էլ ուսումնական պրակտիկայում։ Դաշնամուրային երկու սոնատները, ջութակի և դաշնամուրի սոնատն ու սոնատ-դուետը, ինչպես նաև դաշնամուրային տրիոն ցույց են տալիս դասական ձևերի գիտակցված և նպատակային օգտագործում։ Այս ստեղծագործություններում ձևը հանդես է գալիս ոչ թե որպես արտաքին կաղապար, այլ որպես երաժշտական մտքի հստակ կազմակերպման միջոց։
Գագիկ Հովունցի ստեղծագործությունների հիմքում ընկած է իր կողմից մշակված լադա-տոնայնական համակարգը։ Այս համակարգը կարևոր նշանակություն ունի հայ կոմպոզիտորական արվեստի զարգացման համար, քանի որ այն ներկայացնում է տոնայնական մտածողության ընդլայնման փորձ՝ առանց դրա կառուցվածքային հիմքերը քանդելու։ Հովունցը չի ձգտել կտրուկ փորձարարության կամ արտաքին ազդեցությունների, այլ առաջարկել է ներքուստ հիմնավորված երաժշտական լեզու, որը թույլ է տալիս ստեղծել ինքնուրույն հնչողություն՝ պահպանելով կապը դասական ավանդույթի հետ։
Հայ կոմպոզիտորական արվեստում Գագիկ Հովունցի դերը պայմանավորված է ոչ միայն նրա գրած ստեղծագործություններով, այլև նրա ներկայացրած մտածողության կերպով։ Նա այն հեղինակներից է, որոնք շարունակել են ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացումը՝ ձևավորելով կապ դասական ժառանգության և ժամանակակից երաժշտական որոնումների միջև։ Նրա երաժշտությունը օրինակ է այն մոտեցման, ըստ որի զարգացումն իրականացվում է խորքային աշխատանքի, կառուցվածքային ճշգրտության և ժանրի հանդեպ պատասխանատվության միջոցով։
Առանձնահատուկ դեր ունի նրա մանկավարժական գործունեությունը Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որտեղ նա շուրջ հիսուն տարի դասավանդել է հարմոնիա։ Տասնամյակների ընթացքում նա իր գիտելիքներն ու փորձը փոխանցել է բազմաթիվ ուսանողների՝ ձևավորելով նրանց երաժշտական մտածողությունը, վերլուծական հմտությունները և մասնագիտական կարգապահությունը։ Այս իմաստով նրա ազդեցությունը հայ երաժշտական կյանքի վրա չափվում է ոչ միայն ստեղծագործություններով, այլև այն սերունդներով, որոնք կրթվել են նրա մոտ և շարունակել նրա սկզբունքները տարբեր ոլորտներում։
Գագիկ Հովունցի 95-ամյակը հնարավորություն է ընդգծելու նրա նշանակալից դերը հայ կոմպոզիտորական արվեստում։ Նրա անունը կապված է գործիքային երաժշտության զարգացման, երաժշտական լեզվի համակարգված ձևավորման և մասնագիտական կրթության շարունակականության հետ, որոնք միասին կազմում են նրա թողած ժառանգության հիմնական առանցքը։
