Կոմիտաս Վարդապետի 156-ամյակին նվիրված միջոցառումները Հայաստանում դարձան գիտական ու մշակութային նշանակալի իրադարձություն։ Սեպտեմբերի վերջին և հոկտեմբերի սկզբին անցկացված ավանդական «Կոմիտաս» միջազգային գիտաժողով-փառատոնը, որն իրականացվել է Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի նախաձեռնությամբ և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ, դարձավ հարթակ, որտեղ միախառնվեցին գիտությունը, արվեստը և հիշողությունը։
Փառատոնի մեկնարկը տրվել է խորհրդանշական արարողությամբ՝ Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ Միջոցառմանը մասնակցել են նախարարության ներկայացուցիչներ, մշակույթի գործիչներ, թանգարանի աշխատակիցներ, որոնք ծաղիկներ են խոնարհել Վարդապետի շիրիմին։ Այդ քայլը ոչ միայն հարգանքի տուրք էր հայ մշակույթի մեծագույն դեմքերին, այլև վկայություն, որ Կոմիտասը շարունակում է լինել ազգային ինքնության ու հոգևոր մշակույթի առանցքային խորհրդանիշ։
Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում բացված «Նամակներ Վիլժուիֆից» ցուցադրությունը ներկայացրել է Կոմիտաս Գևորգյանի հավաքածուից փաստաթղթեր ու նամակներ, որոնք վերաբերում են Վարդապետի կյանքի վերջին տարիներին։ Ցուցադրությունը հնարավորություն է տվել նոր լույս սփռել նրա կենսագրության քիչ հայտնի էջերի վրա և բացահայտել այն մարդկային ու ստեղծագործական խորքերը, որոնցով Կոմիտասը վերաճեց համամարդկային արժեքի կրողի։
Այս տարվա գիտաժողովի թեմատիկ առանցքը «Կոմիտասը և ժամանակակից կոմպոզիտորական արվեստը» խորագիրն էր։ Ըստ երաժշտագետ Լիլիթ Հարությունյանի՝ նպատակն էր բացահայտել, թե ինչպես է Կոմիտասի մտածողությունը ազդել մեր օրերի երաժշտական մտածողության վրա և ինչ ձևով է նրա գաղափարական ժառանգությունը շարունակվում ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։
Գիտաժողովին մասնակցել են հայ և օտարերկրյա երաժշտագետներ, արվեստաբաններ ու կոմպոզիտորներ։ Նրանց զեկույցներն ու քննարկումները ընդգրկել են Կոմիտասի ստեղծագործության տարբեր շերտեր՝ միջնադարյան երաժշտությունից մինչև ժողովրդական ֆոլկլորի նոր մեկնաբանություններ։ Քննարկվել է նաև Կոմիտասի ազդեցությունը 20-21-րդ դարերի կոմպոզիտորների վրա՝ ձևավորելով ազգային երաժշտության նոր դպրոց։
Գիտաժողովի ընթացքում կազմակերպվել են նաև վարպետության դասեր ու մասնագիտական քննարկումներ, որոնցում երիտասարդ հետազոտողները շփվել են փորձառու մասնագետների հետ՝ զարգացնելով կոմիտասագիտության նոր մոտեցումներ։
Փառատոնի համերգային հատվածում Կոմիտասի ստեղծագործությունների հետ մեկտեղ հնչել են ժամանակակից հայ և օտարերկրյա կոմպոզիտորների գործեր, որոնք ոգեշնչված են Վարդապետի երաժշտական սկզբունքներով։ Ներկայացվել են նաև տարբեր ժողովուրդների միջնադարյան և էթնիկ երաժշտություն՝ ընդգծելով այն միջմշակութային կապը, որը մշտապես եղել է Կոմիտասի աշխարհայացքի առանցքում։
«Կոմիտաս» գիտաժողով-փառատոն 2025-ը ևս մեկ անգամ հաստատեց, որ Վարդապետի ժառանգությունը ոչ միայն պատմական հիշողություն է, այլև շարունակվող ներկայություն։ Նրա թողած ուղերձը՝ գիտական խստապահանջության և ստեղծագործական ազատության համադրման մասին, շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ Կոմիտասը մնում է մեր մշակույթի կենդանի շունչը՝ մշտապես ներկայանալով նոր ձևերով ու նոր հնչողությամբ յուրաքանչյուր սերնդի առաջ։
