Զաքար Քեշիշյան. կատարող, խմբավար և հասարակական գործիչ․ «Երաժշտական եռանկյունի»

«Երաժշտական եռանկյունի» հաղորդաշարի հյուրն է Զաքար Քեշիշյանը, որի բազմաբնույթ գործունեությունը միավորում է խմբավարական արվեստը, մանկավարժությունը, երաժշտագիտությունն ու համայնքային կազմակերպչական աշխատանքը։ Նրա գործունեությունը տարածվել է Լիբանանում, Իրաքում, Հայաստանում և ոչ վաղ անցյալում նաև Արցախում՝ ընդգրկելով հայկական երաժշտական մշակույթի տարբեր շերտեր։

Քեշիշյանը ծնվել է Լիբանանի Անջար քաղաքում։ Մանկության տարիներից զուգահեռաբար զարգացրել է երաժշտական հետաքրքրությունները՝ հետագայում ուսումը շարունակելով Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Նախ ավարտել է շվիի բաժինը (1993), ապա՝ խմբավարության և դիրիժորության ասպիրանտուրան (1996)։ Նրա կապը ինչպես հայկական բարձրագույն կրթական համակարգի, այնպես էլ սփյուռքի իրականության հետ, հիմք է դարձել երկկողմանի՝ ակադեմիական և համայնքային ուղղությունների համադրման համար։

Իր խմբավարական գործունեությունը Զաքար Քեշիշյանը սկսել է դեռևս 1988-ին Լիբանանում՝ հիմնելով «Կաքավիկ» մանկական երգչախումբը։ Հետագա տարիներին հիմնել և ղեկավարել է մի շարք խմբեր, այդ թվում՝

• «Ծիածան» (Երևան, 1992),
• «Վարանդա» (Շուշի, 1992),
• «Կարկաչ» (Բեյրութ, 2007),
• «Այգ» (Բեյրութ, 2008)։

Այս խմբերը հիմնականում կենտրոնացած են եղել մանկապատանեկան հանդիսատեսի վրա՝ նպատակ ունենալով ոչ միայն զարգացնել երեխաների կատարողական հմտությունները, այլև ձևավորել ազգային երաժշտական ինքնություն՝ հիմնված թե՛ ավանդական, թե՛ ժամանակակից ստեղծագործությունների վրա։ Նրա ղեկավարած խմբերի համար մշակվել և կատարվել է շուրջ 700 խմբերգ, որոնց զգալի մասը ներկայացվում է նաև գիտական մեկնաբանությամբ՝ ընդգրկելով Կոմիտասի ժառանգությունից մինչև ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։

Այս ակադեմիական հետաքրքրությունը նյութականացվել է նաև նրա երաժշտագիտական գործունեության մեջ։ Քեշիշյանը ներկայումս պաշտպանում է իր թեկնածուական ատենախոսությունը ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում՝ նվիրված հայ մանկապատանեկան երգչախմբային մշակույթին։ Թեզը միավորում է անձնական փորձն ու գիտական վերլուծությունը՝ նոր լույս սփռելով հայ խմբերգային գրականության ուսումնասիրության վրա։

Նրա գործունեության կարևոր ուղղություններից է նաև աշխատանքը Համազգային հայ կրթական և մշակութային միությունում, որի կենտրոնական վարչության ատենապետն է։ Համազգայինը հիմնադրվել է 1928 թվականին Բեյրութում՝ իբրև Հայոց ցեղասպանությունից հետո Սփյուռքում մշակութային ինքնության պահպանման և կրթական համակարգի վերակազմակերպման պատասխանատու կառույց։

Տասնամյակների ընթացքում այն դարձել է հայապահպանության առանցքային հաստատություններից մեկը՝ ունենալով մասնաճյուղեր տարբեր երկրներում և ղեկավարելով ուսումնական հաստատություններ, մշակութային կենտրոններ, գրադարաններ, թատերախմբեր ու հրատարակչություններ։

Քեշիշյանի ղեկավարությամբ վերջին տարիներին Համազգայինը իրականացնում է մի շարք նոր ծրագրեր, որոնք միտված են երիտասարդության մշակութային ակտիվացմանը, հայկական երաժշտական ժառանգության կենդանացմանը և նոր ստեղծագործական հարթակների ձևավորմանը։

Որպես մանկավարժ՝ Զաքար Քեշիշյանը դասավանդում է Լիբանանի Ազգային բարձրագույն երաժշտական կոնսերվատորիայում, «Պարսեղ Կանաչյան» երաժշտական քոլեջում և Հայկազյան համալսարանում։ Նրա ուսուցողական մոտեցումը համադրում է կատարողական պրակտիկան, խմբավարական տեխնիկան ու հայ երաժշտության պատմության վերանայման անհրաժեշտությունը։

Զաքար Քեշիշյանի ներդրումը հայ երաժշտական կյանքում բազմաշերտ է։ Նա առանձնանում է իր հետևողականությամբ, բովանդակային խորությամբ և միջմշակութային մոտեցումներով։ Որպես խմբավար՝ նպաստել է մանկապատանեկան կատարողական մշակույթի բարձրացմանը։ Որպես մանկավարժ՝ կրթել է նոր սերունդներ՝ փոխանցելով նրանց ոչ միայն գիտելիք, այլև մշակութային ըմբռնում։ Որպես երաժշտագետ՝ մասնակցում է հայ խմբերգային գրականության գիտական ուսումնասիրությանը։ Իսկ որպես հասարակական գործիչ՝ ունի զգալի ներդրում Սփյուռքի մշակութային կյանքը համահայկական համատեքստում վերաիմաստավորելու գործում։