Թուրքիայի նախկին արտաքին գործերի նախարար Ահմեդ Դավութողլուի հռչակած «զրո խնդիր հարեւանների հետ» քաղաքականությունը մեծ շանսեր ունի վերաձեւակերպվելու ու դառնալու «պատային քաղաքականություն հարեւանների հետ: Էրդողանը բետոնե պատեր է կառուցում հարեւանների հետ սահմաններին՝ երկիրն ավելի անվտանգ դարձնելու հիմնավորումով: Թե ո՞ւմից ու ինչպես է պաշտապնվում Թուրքիան և ի՞նչ խնդիր է լուծում պատային նոր քաղաքականությունը՝ վերլուծում են մասնագետները:
«Պատի կառուցումը նշանակում է, որ խնդիրը կա: Հարցը պետք է դիտարկել Թուրքիայի երկակի քաղաքականության մեջ: Իրանը մշտապես Թուրքիային մեղադրել է ահաբեկիչներին աջակցելու հարցում: Այս քաղաքականությունը մշակելով Թուրքիան փորձում է սրբագրել իր կատարած գործողությունները, ցույց տալով, որ ոչ թե ահաբեկիչներին է աջակցում, այլ ինքն է վնասներ կրել: Գուցե նաեւ, եվրոպացիներից, ամերիկացիներից հավելյալ ֆինանսական աջակցություն ստանլու ձեւ է, շեշտելով, որ այս կերպ անվտանգությունը ապահովելու կարիք ունի»:
Պատի կառուցմամբ Թուրքիան չի գնում է ինքնամեկուսացման, քանի որ Իրանն ու Թուրքիան տնտեսական թելերով շաղկապված են, և միլիոնավոր թվերի հասնող առեւտրաշրջանառություն ունեն: Արմեն Իսրայելյանի գնահատմամբ՝ պատի կառուցումը չի ստվերի հարաբերությունների ֆինանսական կողմը: Ի դեպ, ըստ իրանագետի, սահմանային պատը նաեւ կապահովի Իրանի անվտանգությունը, քանի որ նույնքան վտանգավոր են Թուրքիայից Իրան ներթափանցող կասկածելի ծագումով զինված խմբավորումները: Նշենք, որ Էրդողանի կառավարությունը պատերի քաղաքականությունը վարում է եւ մյուս հարեւանների՝ Իրաքի ու Սիրիայի հետ: Հեռանկարում նաեւ Հայաստանն է: Մինչ հայ-թուրքական պատին անդրադառնալը, տարածաշրջանային վերլուծաբան, արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը վերլուծում է թուրք-սիրիական սահմանին կառուցված պատի նշանակությունը, որի հիմնավորումը նույնպես անվտանգության նկատառումներն են: Ըստ փորձագետի՝ Հաթայից մինչև Շըրնաք ձգվող 911 կմ սահմանի ավելի քան 556 կմ հատվածի շինարարությունը կավարտվի տարեվերջին, սակայն վերջինիս կառուցմամբ հնարավոր եղավ միայն հնարավորինս կանխել փախստականների մուտքը, բայց ոչ՝ զինյալներինը: Պատի կառուցումը հոգեբանական եւ քարոզչական նշանակություն ունի՝ ասում է Արմեն Պետրոսյանը:
«Պատերի կառուցումը կարող է դրական ազդեցություն ունենալ: Բայց, քրդական խնդիրը լուծում է պահանջում հենց երկրի ներսում: Թուրքական իշխանութունները պետք է վերանայեն իրենց մոտեցումները քրդական խնդրի վերաբերյալ: Միայն այս պարագայում երկիրը կդառնա անվտանգ, քանի դեռ նման խնդիրները լուծված չեն, նրանք ովքեր ցանկանում են հատել սահմանը, այլ եղանակներ կգտնեն»:
Փորձագետները, դիտարկելով Թուրքիայի սահմանային պատերի քաղաքականությունը, հիշեցնում են իսրայելա-պաղեստինյան սահմանի անվտանգության պատի մասին, որը նույնպես կառուցվեց պաղեստինցի զինյալների մուտքը երկիր կանխելու համար, սակայն դրան այլընտրանք դարձան ստորգետնյա թունելները: Այսինքն, պատերը չեն չեզոքացնում խնդիրները՝ ասում են մասնագետները: Ի դեպ, Էրդողանի կառավարությունը հաջորդ սահմանային պատը գծագրում է կառուցել Հայաստանի հետ սահմանին, Արդահան, Կարս, Իգդիր սահմանագոտում: «Ակօս» պարբերականի հայկական բաժնի ղեկավար Բագրատ Էստուկյանը կարծում է, որ «անվտանգ սահմանային գոտի ստեղծելու» թուրքական հինավորումը կարող է նաև ձեռնտու լինել հայկական կողմին:
«Հասկացողության փոփոխությամբ են միայն հարաբերություններ կարգավորվում: Շատ ուրախ եմ, որ Հայաստանի սահմանին Էրդողանը որոշել է պատ կառուցել: Լավ է, որ հեռու լինենք: Շաբաթը 4 անգամ թռիչք կա, դա կբավարար է: Բարիդրացիական հարաբերություններ, քանի որ չենք կարող հաստատել ուրեմն առհասարակ թող չլինեն»:
Տարանջատելով հարաբերությունների տնտեսական եւ քաղաքական բաղադրիչները՝ Էստուկյանը կարծում է, որ տնտեսական գործակցությունը կշարունակվի ՝ անկախ հարաբերությունների դիվանագիտական ընթացքից:
