1990-ականները հայկական երաժշտության համար բեկումնային և հակասական ժամանակաշրջան էին։ Մի կողմից՝ այդ տարիների դժվարությունները, մյուս կողմից՝ անկախության հետ ծնված ստեղծագործական աննախադեպ պոռթկումը։ Այդ շրջանում ձևավորվեց մի աստղաբույլ, որը նոր շունչ ու որակ բերեց հայկական էստրադա։ Այդ աստղաբույլի ամենավառ, բայց միևնույն ժամանակ ամենահամեստ ներկայացուցիչներից մեկը կոմպոզիտոր և երգիչ Գրիգոր Անտոնյանն է, որի երգերը դարձան այդ շրջանի այցեքարտերից։
«Սփյուռքի ձայնը» հաղորդման եթերում նա պատմել է իր անցած ուղու, ստեղծագործական որոնումների, Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում կայանալու դժվարությունների, ինչպես նաև հեղինակի դերի կարևորության մասին։
Երևանյան հնոց․ ստեղծագործություն՝ գեներատորի լույսի ներքո
90-ականների սկզբին հայկական երգարվեստի կենտրոնը Արթուր Գրիգորյանի ղեկավարած Երգի պետական թատրոնն էր, որը դարձավ երիտասարդ տաղանդների իսկական դարբնոց։ Գրիգոր Անտոնյանը ջերմությամբ է հիշում այդ տարիները՝ նշելով, որ չնայած աներևակայելի դժվարություններին, ստեղծագործական ոգին անկոտրում էր։ «Ժամանակները ծանր էին, բայց ոգևորությունը՝ մեծ։ Ընկերս Էմիրատներից գեներատոր էր բերել․ բենզին էինք լցնում դրա մեջ ու հոսանք ստանում։ Իմ երգերից շատերը ստեղծվել են հենց այդ գեներատորի շնորհիվ, քանի որ գործիքները միացնելու համար հոսանք էր անհրաժեշտ»,— պատմում է նա։ Այս խոսքերը խորհրդանշում են մի ամբողջ սերնդի կամքն ու նվիրումը։ Այդ ժամանակաշրջանում, ըստ Անտոնյանի, գործում էր առողջ մրցակցություն, որը մղում էր բոլորին դեպի կատարելություն։ «Թիմում առողջ մրցակցություն կար։ Մենք բոլորս ձգտում էինք արժեքավոր բան ստեղծել»։ Այդ համառության արդյունքում ծնվեցին այնպիսի հիթեր, ինչպիսիք են «Լևի լույսը», «Ես քեզ տեսա» և լեգենդար դարձած «Հորդ անձրևը»։
Մոսկովյան փորձություն․ «Շատ է, բարդ է, պարզեցրո՛ւ»
Հաջողության գագաթնակետին Գրիգոր Անտոնյանը հրավեր է ստանում Մոսկվայից՝ աշխատելու «Օստանկինոյում»՝ որպես երաժշտական խմբագիր։ Այն, ինչը սկսվեց որպես ժամանակավոր նախագիծ, վերածվեց 23-ամյա ստեղծագործական շրջանի։ Ռուսական շուկան, սակայն, իր կանոններն ուներ։ Հայկական մեղեդիներով ու ջազ-ռոքի բարդ ներդաշնակությամբ հարուստ նրա երաժշտությունը սկզբում դժվարությամբ էր ընկալվում։ «Ինձ հաճախ էին ասում՝ շատ է, կրճատեմ, ավելի պարզ գրեմ։ Ժամանակի ընթացքում հասկացա, որ պարզ, բայց որակյալ երաժշտություն ստեղծելը ոչ պակաս բարդ խնդիր է»,— պատմում է նա։ Այս փորձությունը ստիպեց նրան վերաիմաստավորել իր մոտեցումները, սակայն չկորցնել ինքնությունը։ Գրիգոր Անտոնյանը կարողացավ գտնել այն ոսկե միջինը, որը թույլ տվեց նրան աշխատել ռուսական էստրադայի առաջատարների հետ։ Սակայն ճանապարհը հարթ չէր. «Լսելով ազգանունս՝ Անտոնյան, միանգամից մերժել են»,— անկեղծորեն խոստովանում է նա՝ հիշելով նաև ազգային պատկանելության պատճառով ստացած մերժումները։
Ամերիկյան նոր սկիզբ՝ հանուն ընտանիքի
Երկու տասնամյակ Ռուսաստանում ստեղծագործելուց հետո Գրիգոր Անտոնյանը կայացնում է կյանքի ամենակարևոր որոշումներից մեկը՝ թողնել կայացած կարիերան և տեղափոխվել ԱՄՆ։ Պատճառը մեկն էր՝ ընտանիքը։ «Ես շատ ընտանիքասեր մարդ եմ և պարզապես չեմ պատկերացնում կյանքս առանց զավակներիս։ Ուստի որոշեցի թողնել ամեն ինչ, այդ թվում՝ կայացած կարիերաս, և տեղափոխվել»։ Երկրորդ արտագաղթը դարձավ նոր մարտահրավեր, որին ավելացավ նաև COVID-19 համավարակը, կանգնեցնելով ողջ երաժշտական աշխարհը։ Այսօր, երբ կյանքը վերադառնում է բնականոն հունին, նա նոր ծրագրեր ունի՝ վերաթողարկել իր հին և նոր երգերը ժամանակակից գործիքավորմամբ ու ներկայացնել ինչպես ամերիկահայ համայնքին, այնպես էլ Հայաստանում իրեն սպասող ունկնդրին։
Ստեղծագործողի ճիչը․ հիշե՛ք հեղինակներին
Զրույցի ամենացավոտ թեմաներից մեկը հեղինակային իրավունքի և ստեղծագործողի նկատմամբ հարգանքի պակասն էր։ Գրիգոր Անտոնյանը, ինչպես շատ կոմպոզիտորներ, ցավով է նշում, որ հաճախ իրենց անունները մոռացվում են, իսկ ողջ փառքը բաժին է հասնում կատարողներին։ «Առաջին հերթին պետք է խրախուսել հեղինակներին։ Չէ՞ որ նրանք են ստեղծագործությանը ծնունդ տվողները, դրանով ապրողները։ Այդ մարդիկ պետք է ըստ արժանվույն գնահատվեն, սակայն մեզանում, ցավոք, այդ մշակույթը դեռ ձևավորված չէ»,— եզրափակում է երաժիշտը։
