Կան պատմություններ, որոնք լսում ես ու հասկանում՝ դրանք ոչ թե ուղղակի զրույցներ են, այլ սերնդի խոստովանություններ։ Հասմիկ Տեր-Մարտիրոսյանի պատմությունը դրանցից է։ Իրանի Սպահան քաղաքից Երևան տեղափոխված երիտասարդ աղջիկը Հայաստան է եկել ոչ թե պարզապես ապրելու, այլ մի կարևոր առաքելությամբ՝ հասկանալու, թե ինչ է նշանակում լինել հայ ոչ թե Սփյուռքում, այլ հենց հայրենիքում, որտեղ հայ լինելը, կարծես, սովորական է։ Նրա ճանապարհի կարևոր ուղեկիցն ու կողմնացույցը դարձել է «Դեպի Հայք» հիմնադրամը։
Առաքելություն՝ ժառանգված մորից
Հասմիկի մղումը դեպի Հայաստան պարզապես երիտասարդական ոգևորություն չէ։ Դա ընտանեկան դաստիարակության, արյան մեջ ներարկված պատգամի արդյունք է. «Իմ մայրն ինձ միշտ ասում էր՝ ինչ էլ ուզում ես կյանքում դարձիր, բայց դու պետք է ինչ-որ կերպ Հայաստանին օգնես»։ Այս խոսքերը դարձել են նրա կյանքի կարգախոսը։ Սակայն իդեալներով լի երիտասարդը Հայաստանում բախվում է մի իրականության, որտեղ ամեն ինչ այդքան էլ միանշանակ չէ։ Նա նկատում է մի բան, որը ցավ է պատճառում՝ միասնականության պակասը։ «Մենք՝ հայերս, միասնական չենք»,– անկեղծորեն խոստովանում է նա՝ նկատելով այն անտեսանելի սահմանները, որոնք հայ մարդիկ երբեմն գծում են իրար մեջ՝ բարբառի, ծագման կամ այլ պատճառներով։
«Դեպի Հայք»՝ կամուրջ երազանքի և իրականության միջև
Հենց այս բարդ իրականության մեջ է, որ «Դեպի Հայք» հիմնադրամը դառնում է կենդանի կամուրջ։ Այն ոչ միայն երիտասարդներին բերում է Հայաստան, այլև օգնում է նրանց գտնել իրենց տեղն ու դերը։ Հասմիկը, ով խորապես սիրում է պատմությունն ու մշակույթը, հիմնադրամի շնորհիվ կամավորում է Երևանի պատմության թանգարանում։ ««Դեպի Հայքը» հնարավորություն է տալիս, որ ամեն կամավոր իր ուզած և իր հետաքրքրությունների ոլորտում ինչ-որ աշխատանք գտնի»։ Հիմնադրամը ոչ թե պարզապես «տեղավորում» է երիտասարդներին, այլև հարգում է նրանց անհատականությունը և ձգտումները՝ միացնելով դրանք հայրենիքի կարիքներին։ Այն ստեղծում է միջավայր, որտեղ սփյուռքահայ երիտասարդը զգում է իրեն պիտանի և գնահատված։
Ո՞վ է լավ հայը․ վերաիմաստավորում
Հարցազրույցի ամենախորքային մասը, թերևս, Հասմիկի մտորումներն են հայի ինքնության շուրջ։ Նա նկատում է, որ իրանահայ համայնքում, որտեղ հայերը փոքրամասնություն են, հայ մնալու համար ամենօրյա պայքար է ընթանում՝ դպրոցի, եկեղեցու, մշակութային կառույցների միջոցով։ Իսկ Հայաստանում այդ պայքարը կարծես թուլացել է։ Երբ նրան հարցնում են լավագույն հայի մասին, նրա պատասխանը հուզիչ է իր պարզությամբ և խորությամբ։ Նա չի նշում պատմական գործիչների կամ հայտնի մարդկանց։ «Կասեի հենց իմ ծնողները և մեր հայ զինվորները… Նրանք շատ մեծ զոհաբերություն են արել։ Իմ կարծիքով՝ իրենք շատ մեծ մարդիկ են, շատ մեծ հայեր են»։
Հույսի սերունդը
Հասմիկ Տեր-Մարտիրոսյանը ոչ թե հիասթափված, այլ հույսով է լցված։ Նա տեսնում է խնդիրները, բայց չի հուսահատվում։ Հավատում է, որ փոփոխությունը գալու է հենց իր սերնդից՝ երիտասարդներից, ովքեր պատրաստ են ոչ միայն սիրել հայրենիքը, այլև աշխատել դրա համար։ «Այս ճանապարհին «Դեպի Հայք»-ի նման կառույցները դառնում են այն հզոր ուժը, որը միավորում է երիտասարդներին՝ ապացուցելով, որ հայրենիքը ոչ թե պարզապես աշխարհագրական տարածք է, այլ միասնական գաղափար, որի համար արժե պայքարել և ստեղծագործել»։
