Հայկական ծնունդ, համաշխարհային տեսադաշտ. Մհեր Փանոսյանի երաժշտական ճանապարհը. «Սփյուռքի ձայնը»

Լոս Անջելեսի սրտում, որտեղ հայկական սփյուռքի զարկերակը տասնամյակներ բաբախում է հայկական երգերի ռիթմով, գոյություն ունի մի երաժշտական կենտրոն, որի գործունեության առանցքը, զարմանալիորեն, այսօր ոչ միայն հայկական, այլև արաբական երաժշտությունն է։ Սա երաժշտական պրոդյուսեր և ձայնագրման ստուդիաներ ղեկավարող Մհեր Փանոսյանի պատմությունն է՝ մի մարդու, ով ժառանգել է ոչ միայն բիզնես, այլև մի ամբողջ դարաշրջանի երաժշտական հիշողություն։

Ամեն ինչ սկսվել է Մհերի հորից, որը Լիբանանից Լոս Անջելես տեղափոխվելով՝ որոշում է հետևել իր ներքին ցանկությանը՝ երաժշտությանը։ Լինելով «մյուզիքի խենթ»՝ նա հիմնում է ձայնագրման ստուդիա, որը շուտով դառնում է սփյուռքահայ երաժշտության լեգենդների օրրանը։ Երբ «երկաթե վարագույրը» փակ էր պահում Խորհրդային Հայաստանը, Փանոսյանների ստուդիան Սփյուռքի համար հայկական մշակութային կյանքի կենտրոնն էր։ Հենց այստեղ են ծնվել Հարութ Փամբուկչյանի, Փոլ Բաղդադլյանի, Ադիս Հարմանդյանի և այլոց անմոռանալի ալբոմները։

Այսօր, սակայն, Մհեր Փանոսյանը՝ որպես փորձառու պրոդյուսեր և ստուդիաների տնօրեն, խոստովանում է մի ինտրիգային փաստ․

«Մեր բիզնեսի մեծամասնությունն ավելի արաբականի մեջ է»։

Նրանց ընկերությունն ակտիվորեն աշխատում է Եգիպտոսի հսկայական շուկայում՝ ձայնագրելով աստղերի, ստեղծելով երաժշտություն, որը հնչում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքում։ Նրանք նույնիսկ գնել են համաշխարհային ճանաչում ունեցող «Shik Shak Shok» երգի իրավունքները և այն նոր կյանք տվել։ Ինչպե՞ս հայկական փոփ երաժշտության կենտրոնը դարձավ արաբական երաժշտության խոշոր խաղացող։ Պատասխանը շուկայի տրամաբանության մեջ է․ այն հսկայական է և բացում է անսահման հնարավորություններ։

Սակայն Մհերի գործունեությունը զուտ բիզնես չէ։ Որպես փորձառու պրոդյուսեր՝ նա իր վրա է վերցրել մշակութային արխիվագետի դեր՝ փրկելով մոռացությունից հայկական երաժշտության մի ամբողջ շերտ։ Նա գնել է լեգենդար «Կտակ», «Star Records» և «Աղթամար» ստուդիաների ամբողջական կատալոգները։

«Ես այս երգերով եմ մեծացել»,–ասում է Մհերը։ Նրա նպատակն է թվայնացնել և նորից հանրությանը ներկայացնել այն ձայնագրությունները, որոնք այսօր գոյություն չունեն թվային հարթակներում։ Սա ոչ թե շահույթի, այլ սերնդի հիշողությունը պահպանելու առաքելություն է։

Խոսելով ժամանակակից երաժշտական աշխարհի մասին՝ նա, որպես առաջատար պրոդյուսեր և ստուդիաների տնօրեն, նկարագրում է մի իրականություն, որտեղ տեխնոլոգիաների շնորհիվ երգ ստեղծելը և ձայնագրումը դարձել են անհավանական դյուրին, սակայն հաջողության հասնելը՝ անհամեմատ ավելի բարդ։

«Այսօր ամենամեծ դժվարությունը փրոմոշնն է»,–նշում է նա՝ իր տարիների փորձառության վրա հիմնվելով։ Ալբոմներն այլևս նախկին արժեքը չունեն, իսկ իրական եկամուտը գալիս է համերգներից, շրջագայություններից ու դրանց ուղեկցող ապրանքներից։ Ի՞նչն է հաջողության բանալին միջազգային ասպարեզում։ Ըստ Մհերի՝ դա ինքնատիպությունն է։

«Օտարները փնտրում են յուրահատուկ գույն, ինչպես Ջիվան Գասպարյանի կամ Տիգրան Համասյանի դեպքում է»,–բացատրում է։ Դու կարող ես անվերջ գովազդել մի երգ, բայց եթե չսիրեցին՝ հաջողություն չի լինի։

Չնայած իր բիզնեսի միջազգային ուղղվածությանը՝ Մհեր Փանոսյանի կապը Հայաստանի հետ այսօր ավելի ամուր է, քան երբևէ։ Նրա դուստրը խաղում է Հայաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականում, և նրա կինն ու դուստրն արդեն ՀՀ քաղաքացիներ են։