Նոյեմբերի 14-ը նշվում է որպես շաքարային դիաբետի դեմ պայքարի համաշխարհային օր: Մասնագետներն այս հիվանդության կանխարգելման և բուժման լավագույն մեթոդը համարում են ֆիզիկական ակտիվությունն ու ճիշտ սննդակարգը:
Արդեն կենսակերպ համարվող դիաբետի բեռը թեթևացնելու և նվազեցնելու հարցում պետք է նաև ճիշտ արձագանքել սթրեսներին:
Օրական 90 րոպե սպորտով զբաղվելը և ֆիզիկական ակտիվ կյանք ունենալը կարող է շաքարային դիաբետով հիվանդացության ռիսկը նվազեցնել 28 տոկոսով:
Շաքարային դիաբետի միջազգային հիմնադրամի գնահատմամբ` 2010-2030 թվականներին շաքարային դիաբետի տարածվածության աճի տարեկան ցուցանիշը կազմում է մոտ 1 տոկոս (0.9 տոկոս): Սա նշանակում է, որ Հայաստանի յուրաքանչյուր 10-րդ բնակիչ կարող է ունենալ շաքարային դիաբետ:
Շաքարային դիաբետի կանխարգելման և բուժման համար անհրաժեշտ է նաև պահպանել առողջ սննդակարգ, հնարավորինս քիչ ածխաջրերով սնունդ, ունենալ բարձր ֆիզիկական ակտիվություն և խուսափել ծխելուց: Սրանք են կարևորագույն գործոնները:
Սակայն Հայաստանում շաքարային դիաբետի ախտորոշման և բուժման մեթոդների վերլուծությունը միջազգային լավագույն փորձի հետ համեմատելիս ցույց է տալիս, որ կան թերություններ մասնավորապես հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և հանրության շրջանում իրազեկման հետ:
Այս թերությունների վերացումը մեծ ազդեցություն կունենա հիվանդության բեռը թեթևացնելու և նվազեցնելու հարցում` ասում են մասնագետները: Էնդոկրինոլոգ Լիդա Խաչատրյանի խոսքով` շաքարային դիաբետի պատճառով մահացությունը զբաղեցնում է երրորդ տեղը` զիջելով սիրտանոթային հիվանդություններին և չարորակ նորագոյացություններին:
«Ցավոք սրտի, առողջ ապրելակերպը հստակ չի մտած մեր կյանքում և դրանից շատ բան է կախված: 50-55 տոկոս դեպքերում այս հիվանդությունը պայմանավորված է սխալ ապրելակերպով: Իսկ կանխարգելումը շատ պարզ է: Դեղորայքային բուժումը վերջին տեղն է զբաղեցնում։ Առաջին տեղում է ֆիզիկական ակտիվությունը, երկրորդ տեղում` ռացիոնալ սննդակարգը: Եվ ակտիվ առողջ ապրելակերպ քարոզելով և զբաղվելով ակտիվ ֆիզիկական կյանքով և նաև ճիշտ սնունդ ուտելով մենք կարող ենք խուսափել ինչպես դիաբետից, այնպես էլ նրա բարդություններից»,- նշում է էնդոկրինոլոգը:
Նստակյաց կյանք, սթրեսածին իրավիճակներ. սրանց լավագույն լուծումը ֆիզիկական ակտիվությունն է: Այս հիվանդությունը ոչ պակաս տարածված է նաև մանկահասակ երեխաների մոտ: Սակայն նրանց մոտ շատ դեպքերում ժառանգական գործոնով է պայմանավորված:
Մասնագետը ժխտում է ծնողների մոտ տարածված այն կարծիքը, որ շաքարային դիաբետ կարող է առաջանալ վախից: Դա այդպես չէ` ասում է ու հավելում՝ «Երկու գործոն կա այստեղ` վիրուսային ինֆեկցիան և վախը: Նրանք արդեն ժառանգաբար ունեն այդ հիվանդությունը: Եվ երեխաների համար պրոֆիլակտիկան և խնամքը խիստ տարբերվում է մեծահասակների խնամքից և ապրելակերպից»:
Պետք է կառավարել սթրեսներն ու կարողանալ ձեռք բերել սթրեսակայունություն և սթրեսների կանխարգելման հմտություն, իր հերթին նշում է հոգեբան Աննա Ստեփանյանը։ Սթրեսի հաղթահարման լավագույն տարբերակը նորից ֆիզիկական ակտիվությունն է:
«Աշխարհում հայտնի է, որ ֆիզիկական ակտիվությունը բարենպաստ ազդեցություն ունի և՛որպես կանխարգելիչ, և՛ որպես բուժիչ միջոցառում»,- ասում է հոգեբանը:
Սթրեսները նպաստավոր պայմաններ են ստեղծում շաքարային դիաբետի երկրորդ տիպով զարգանալուն: Ֆիզիոլոգ Լուսինե Ստեփանյանը հորդորում է կենսակերպի մեջ ամրապնդել ֆիզիկական ակտիվության բաղադրիչը: Սթրեսային իրավիճակներին ճիշտ արձագանքելու հմտություններ պետք է ձևավորել` հակառակ, որ սթրեսակայունությունը ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեցող հատկություն է:
Կյանքի բոլոր փուլերում հնարավոր է զարգացնել սթրեսին ճիշտ արձագանքելու հմտությունները և քիչ թե շատ ապահովագրվել հիվանդությունից:
