Անի Մինասյան
«Ռադիոլուր»
Arm Food Lab փորձարարական խոհանոց—ստուդիոն Դիլիջանում է, հիմնադիրը արվեստաբան Անի Հարությունյանն է: Որպես նախաձեռնություն՝ այն գաստրոնոմիկ է, որի նպատակն է բացահայտել ու գտնել հայկական բնաշխարհի թաքնված համերը: Որպես խոհանոց՝ այն փոքր է, մեկ սենյակ՝ երկար սեղանով ու չորս աթոռով: Որպես ստուդիո՝ սպիտակ տնակ է, որտեղ գալիս են սնվելու մշակույթին ծանոթանալու համար:
Arm food lab-ը գտնվում է Դիլիջանի Մյասնիկյան 155 համարի տանը: Հասցեն գտնելն իրականում դժվար չէ. առանց ճանապարհից շեղվելու՝ պետք է բարձրանալ ամբողջ Մյասնիկյան փողոցով, ճանապարհին անցնել Դիլիջանի հրապարակներից մեկի, գերեզմանոցի, կինոթատրոնի, շատ ծանոթ հյուրատների կողքով:
Քաղաքից բարձրանալուց տունը աջ կողմի վրա է: Մյասնիկյան 155-ը սպիտակ, մեկհարկանի, բայց ձեղնահարկով տուն է: Դիմացը Անիի կանաչ մեքենան է: Եթե քայլեցիք ու ձեր ճանապարհի աջ կողմում տեսաք իմ նկարագրած տունը, ուրեմն ճիշտ հասցեում եք:
Ո՞վ է Անին ու ի՞նչ է Arm food lab-ը
Անին մասնագիտությամբ արվեստաբան է՝ սեւահեր, կարճ սանրվածքով: Ունի շատ բարակ ու երկար մատներ, նույն այդ մատներով աշխատում է շատ կոկիկ ու զգույշ: Arm food lab-ում Անին կանգնում է չորս աթոռների հակառակ կողմում, սիրում է խոսելիս հենվել սեղանին, հայացքը չի կենտրոնացնում: Ժպտում է նույն կոկիկությամբ ու զգուշավորությամբ:
«Փոքր տարիքից հետաքրքրվել եմ խոնահոցով: Միշտ շատ համեղ եմ սնվել, որովհետեւ մամաս շատ լավ է պատրաստում: Տանը միշտ եմ պատրաստել, համերի հետ խաղացել: Հետաքրքրասիրությունս համերի հանդեպ մեկ օրվա պատմություն չունի, աստիճանաբար ու հանդարտ եմ այս կետին հասել»,- պատմում է Անին:
Հետաքրքրասիրությունը Անիին տարավ դեպի Սկանդինավյան երկրներ, սկսեց ուսումնասիրել նրանց փորձը: 2004-2005 Սկանդինավյան երկրների բնակիչները գաստրոնոմիկ հեղափոխություն են արել ու որոշել օգտվել միայն Սկանդինավյան մթերքներից: Գլոբալացումը գաստրոնոմիկ տեսանկյունից հետաքրքիր չէ այլեւս, Անին իր համար էլ ընդգծեց այդ ճանապարհը:
Arm food lab-ը նախաձեռնություն է, որ նպատակ ունի հետազոտել հայկական մթերքները, ուսումնասիրել՝ ինչ ունենք, ինչ գիտենք ու ինչպես պետք է աշխատենք դրանց հետ:
Խոհանոց է, մեջտեղում երկար սպիտակ սեղան, որտեղ ամեն ինչ բոլորի աչքի առջեւ է պատրաստվում: Թաքցնելու տեղ չկա, տարածքը մեծ չէ:
Ապագայում արված բոլոր փորձերն արխիվացվելու են, պահպանվելու են նաեւ արտադրողների, ոլորտում մասնագիտացվածների, ֆերմերների տվյալները:
«Ամեն ինչ պատրաստվում է տեղում, չորս հոգու աչքի առաջ: Սկզբում մոտավորապես հասկանում ենք նախասիրության շրջանակը ու ստեղծագործում այդ շրջանակի սահմաններում: Կարեւորագույն օրենքը սեզոնային մթերքով աշխատելն է: Իմ սեղանին սեզոնից դուրս մթերք չկա»,- պատմում է Անին:
Ինչո՞ւ Դիլիջանում
Որովհետեւ Անին Դիլիջանում է ապրում արդեն երեք տարի: Caffeine Brew Lab սրճարանի հիմնադիրներից մեկն էր: Սրճարանը, սակայն, վերջին ամիսներին դադարել է գործել, այժմ Անին ամբողջությամբ նվիրվել է խոհանոց-ստուդիոյի նախաձեռնությանը. նա ոչ միայն նախաձեռնության հեղինակն է, այլեւ խոհարարը:
Դիլիջանում, որովհետեւ այստեղ հանրային սննդի վայրերը դեռեւս սպառման խնդիր ունեն տեղացիների շրջանում, այդ մշակույթը զարգացած չէ հատկապես երիտասարդների մոտ:
Իսկ ինչո՞ւ՝ ընդհանրապես
Մեր երկրի հարուստ բնաշխարհը, ազգային խոհանոցից ժառանգած սկզբունքներն ու մոտեցումները շատ ասելիք ունեն: Պետք է այն գտնել, ուսումասիրել ու ստեղծել մատուցելու մշակույթ:
Անին ուզում է օգտագործել ամբողջ Հայաստանից ու նաեւ Արցախից հավաքած մթերքները, ճանաչել Հայաստանի տարբեր անկյուններում գրագետ գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մարդկանց:
Arm Food Lab-ի դռները բաց են ամեն տեսակի հետաքրքիր գաղափարների համար: Բաց ենք այն մարդկանց առջեւ, որոնք հետաքրքրված եւ ներգրավված են հայկական խոհանոցը զարգացնելու գործում ու նաեւ այն մարդկանց, ովքեր խիզախ են, սիրում են գեղեցիկ, ճաշակով սնվել ու ճանաչել հայկական մթերքները:
Սպիտակ տնակի ներսում
Առաջին երկու կարեւոր բանը, որ հասկացանք արդեն ներսում. մեկ հարցում սխալվել էինք, մյուսում՝ ոչ:
Խոհանոց-ստուդիոն որպես էքսպերիմենտալ ռեստորան գործում է միայն շաբաթ-կիրակիներին, մենք Arm food lab-ում չորեքշաբթի օրն էինք: Բայց ռեստորանում կարող են համտեսել միաժամանակ չորս հոգի՝ մենք չորսով էինք:
Անին հյուրասիրեց ռեհանով ըմպելիք, որ ուներ ազնվամորու գույն, ռեհանի հոտ ու սառը քաղցրաթթվաշ համ: Կարեւորը՝ սառն էր:
Այդ պահին Անին աշխատում էր հացի խմորի հետ, կտրատում կանաչ լոբի:
«Վայրի բնության մեջ ինտուիցիայով եմ առաջնորդվում, եթե մթերքը շատ է անծանոթ, բերում եմ ու սկսում հետազոտել: Հիմնական «գործիքները» քիթս ու բերանս են»,- ասում է Անին:
Չնայած շաբաթ-կիրակիներին խոհանոց-ստուդիոն հանդես է գալիս որպես ռեստորան, բայց այն ռեստորան չէ: Այստեղ մենյու չկա, նախապես պատրաստած ուտելիք՝ եւս: Միակ բանը, որ պետք է անել նախապես գրանցվելն ու գաստրոնոմիկ փորձառության պատրաստ լինելն է:
Իսկ վերջում՝ մի քանի խորհուրդ
Ինձ նախապես ասել էին, թե խոհանոց-ստուդիոն գտնվում է Դիլիջանի պատկերասրահի անմիջապես կողքին: Հասնելով տեղ, զանգահարեցի Անիին:
-Անի ջան, մենք պատկերասրահի դիմաց ենք, կարծեմ մոտ ենք, չէ՞:
-Ոչ, մոտ 3-4 կիլոմետր հեռու ենք իրարից: Մեքենայո՞վ եք, թե՞ ոտքով:
-Ոտքով:
-Վստա՞հ եք, որ ուզում եք գալ:
Ասացի այո ու շարժվեցիք Մյասնիկյան փողոցով դեպի վերեւ մինչեւ կհասնեիք 155 տանը: Ճանապարհը տեւեց մոտ մեկ ժամ:
Այստեղ հասնելու համար ամեն բան պարզ է, բայց պետք է չմոռանալ երեք բան՝ գալ առավելագույնը չորսով, շաբաթ-կիրակիներին ու սպիտակ տնակից դուրս գալ ամեն ժամագլխին, որովհետեւ քաղաքի կենտրոն տանող ավտոբուսը ուղիղ կես ժամը մեկ է կանգառում լինում:
