Երևանը Երևան են դարձնում նաև նրա հայտնի ու անհայտ հասցեների հայտնի ու անհայտ պատմությունները, այս քաղաքի մարդիկ, ովքեր իրենց գունեղ, յուրօրինակ, երբեմն ողբերգական կենսագրությամբ ձուլվել ու 2799-ամյա քաղաքի պատմության անբաժանելի մասն են դարձել: Երևանը հարուստ է իր հիշարժան հասցեներով՝ այս տանն ապրել է վերտառությամբ ու թանկագին հիշողություններով:
1928-ից 1935 թվականը Չարենցն ապրել է «Ինտուրիստ», ներկայում՝ «Երևան» հյուրանոցում: Արփենիկի մահից հետո 1931 թվականին հենց այդ հյուրանոցում էլ կայացել է երկրորդ կնոջ՝ Իզաբելայի հետ հարսանյաց հանդեսը: Հյուրանոցում են ծնվել նաև գրողի երկու դուստրերը՝ Արփենիկն ու Անահիտը:
Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանի տնօրեն Անահիտ Ասատրյանն է պատմում. «Մի անգամ այս փողոցով անցնելիս, Չարենցը տեսնում է կարմիր տուֆով կառուցված այս շենքն ու ասում՝ Խանջյանին պիտի ասեմ, որ այս կարմիր շենքում ինձ մի բնակարան հատկացնի»: Խանջյանի կարգադրությամբ՝ Չարենցը բնակարան է ստանում ներկայում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 17 շենքում, որի երեք սենյականոց բնակարանում Չարենցն ապրում է ընդամենը երկու տարի՝ 1935-37 թվականներին: Գրողի ու նրա կնոջ՝ Իզաբելլա Չարենցի ձերբակալությունից հետո այդ տան դռներն ընդմիշտ փակվում են նաև նրանց զավակների՝ հինգ տարեկան Արփենիկի ու երկու տարեկան Անահիտի առջև:
1975 թվականին Չարենցի երբեմնի հյուրընկալ օջախի դուռը հասարակության առջև բացվում է իբրև տուն-թանգարան: Թանգարանի նվիրական մասերից է հուշատունը՝ արևելյան ու եվրոպական մշակույթի նրբաճաշակ համադրումով, Չարենցի բարձրարժեք գրադարանով:
Ըստ տնօրենի, հուշատունը այցելուների ամենասիրելի անկյունն է թանգարանում: «Չարենցի կյանքում չկա մի բան, որը հետաքրքիր չէ, բայց հուշատունը յուրահատուկ հոգեբանական վիճակ է ստեղծում: Շատերը խոստովանում են, որ հուշատանը զգում են Չարենցի շունչը, հաճախ փշաքաղվում, հետաքրքիր ապրումներ են ունենում: Աշխատելով թանգարանում, ինքս անընդհատ զգում եմ նրա շունչն ու ներկայությունը: Չգիտեմ, գուցե ներշնչանքի արդյունք է, կամ Չարենցի իսկապես բացառիկ, ողբերգական կենսագրությունն է պատճառը, բայց փաստ է, որ կա՛ նման բան»,- ասում է տնօրենը:
Թանգարանի բազմաթիվ ցուցանմուշների մեջ առանձնանում է նրա երկու կանանց՝ Արփենիկի ու Իզաբելլայի իրերն ու լուսանկարներն ամփոփող ապակե ցուցափեղկը: Այստեղ նաև Արփենիկի գիպսե դիմակն է ու ձեռքի կրկնօրինակը: «Արփենիկի մահից հետո Չարենցը քանդակագործ Արա Սարգսյանին խնդրում է ստեղծել կնոջ դեմքի ու ձեռքի պատճենները:
Դրանք անընդհատ նրա աչքի առաջ են եղել՝ դաշնամուրի վրա: Հաճախ պառկել է թախտին ու նայել Արփենիկի կավե դիմակին: «Իզաբելլան խնդրել է Չարենցին վերցնել դիմակը դաշնամուրի վրայից՝ ասելով, թե վախենում է: Դժվար է ասել՝ խանդն է եղել իրական պատճառը, թե՝ իսկապես վախեցել է: Հնարավոր է նաև երկրորդը, որովհետև բավականին միամիտ կին է եղել Իզաբելլան: Չարենցն էլ նրա մասին գրում է՝ Օ, պրինցուհի իմ նաիվ…»:
Չարենցի տուն-թանգարանի հետաքրքիր ցուցանմուշներից է նաև բանտի հիվանդանոցի դուռը: Այն սենյակի դուռը, որտեղ մահացել է Չարենցը: Տարիներ շարունակ հողի տակ թաղված դուռը թանգարանին հանձնվել է իբրել բանաստեղծին առնչվող թանկագին մասունք:
