Վերլուծական

Իրանի դիրքերի ուժեղացումը շահեկան է Հայաստանի համար

lusinevasilyan
Որքանո°վ է մոտ Իրան-վեցնյակ  բանակցությունների հանգուցալուծումը, կարող են արդյոք նոր խոչընդոտները խանգարել վերջնական համաձայնությունների ձեռք բերմանը և վերջապես նոր իրավիճակում  ինչ է շահելու Հայաստանը. այս հարցերն այսօր քննարկել են  իրանագետները:   Մեդիա կենտրոնում հրավիրված քննարկման ժամանակ գերակշռողը եղել է այն մոտեցումը, որ Իրանի շուրջ ստեղծվող նոր իրավիճակը  շահեկան է Հայաստանի համար, այլ բան, թե որքանով մեր երկիրը կկարողանա կամ կցանկանա օգտվել նոր հնարավորությունից:

 

 

Իրանի և միջազգային միջնորդների՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Ֆրանսիայի, Միացյալ Թագավորության, Գերմանիայի և Եվրոպական միության միջև երկարատև բանակցությունների արդյունքում օրերս ձեռք բերված համաձայնությունը  վերլուծաբանները շտապեցին պատմական որակել և այն համարել լուրջ   քայլ համապարփակ պայմանագրի ձեռքբերման ճանապարհին: Համենայն դեպս , հայտնի է որ կողմերը տարիներ շարունակվող բանակցությունների  արդյուքնում համաձայնության են եկել միջուկային պայմանագրի հիմնական կետերի շուրջ: Ակնկալվում է, որ  փաստաթուղթը կմշակվի  ու կստորագրվի մինչև հունիսի 30-ը: Իրանի իշխանությունները պարտավորվում են  սահմանափակել ուրանի հաստացման ծրագիրը, իսկ միջազգային միջնորդները՝ չեղյալ հայտարարել Իրանի նկատմամբ կիրառվող տնտեսական և քաղաքական պատժամիջոցները:

Վերջնական համաձայնությունը այդուհանդերձ կկայանա, քանի որ երկու կողմերն էլ շահագրգիռ են համաձայնության գալու հարցում ՝  դիտարևկելով գործընթացի իրատեսականությունն ասում է  ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ, իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը:

«Բնականաբար, ցանկացած բանակցային փուլ ինչ-որ առումով նման է առևտրային հարաբերությունների և յուրաքանչյուր կողմ փորձում է ամրացնել իր դիրքերն ավելի կոշտ հռետորաբանությամբ ու դիրքորոշմամբ, բայց համաձայնությունը կկայանա»:

Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ստեփան Գրիգորյանը նույնպես Իրան-վեցնյակ համաձայնագրի կնքման հավանականությունը մեծ է համարում, ասում է՝  խոչընդոտներ շատ կլինեն, օրինակ  Իսրայելի կողմից կամ  ԱՄՆ-ում սպասվող ընտրությունների արդյունքում հնարավոր փոփոխություններով պայմանավորված, բայց  պայմանագիրը կյանքի կկոչվի: Իրանի նախագահի վերջին հայտարարությունը, թե  ուրանի հարստացման մասին համաձայնագիր կստորագրի միայն պատժամիջոցների անհապաղ չեղյալ հայտարարման դեպքում, Ստեփան Գրիգորյանը արդարացի պահանջ է համարում:

«Ես կարծում եմ, որ Իրանի պահանջը արդարացի է, և  պատժամիջոցները պետք է անմիջապես և լիովին  հանվեն, եթե համաձայնագիրը ստորագրվի»:

Այն հարցում, որ սա արդարացի պահանջ է, վերապահումներ ունի իրանագետ Գոհար Իսկանդարյանը: Վերլուծաբանը հիշեցնում է՝ նախնական պայմանավորվածությունը ձեռք է բերվել փուլային տաբերակի շուրջ:

«Համաձայնությունը այսպիսին էր ՝ մենք իջեցնում ենք ուրանի հարստացումը, դուք դրան զուգահեռ  հանում եք  պատժամիջոցները Այժմ իրանական կողմը այլ հռետորաբանություն է գործածում, որ պատժամիջոցները միանվագ, միանգամից  հանվեն»:

Հայաստանի արտգործնախարար  Էդվարդ Նալբանդյանը նշել էր, որ համապարփակ կարգավորումը կնպաստի նաև տարածաշրջանում կայունության և համագործակցության ամրապնդմանը:  Ի°նչ են կարծում վերլուծաբանները, ինչ կտա այս համաձայնությունը Իրան-Հայաստան հարաբերություններին:

Իրանագետ Վարդան Ոսկանյան:

«Ես կարծում եմ գործընթացը երկսայրի սրի  նման է: Կարող են լինել օգտակար զարգացումներ՝ տնտեսական տարբեր նախագծերի գործարկման կամ վերագործարկման: Բայց կարող է նաև մեկուսացումից դուրս եկած Իրանը երկրորդայան դեր հատկացնել Հայաստանի հետ հարաբերություններին»:

Ստեփան Գրիգորյանի դիտարկմամբ՝  տարածաշրջանային տեսանկյունից Իրանի ուժեղացումը, մեկուսկացումից դուրս գալը Հայաստանի օգտին է: Նրա դիտարկմամբ՝պատժամիջոցների հանումը թույլ կտա մեծացնել հայ- տնտեսական համագործակցության ծավալները: Վարդան Ոսկանյանը նույնպես կարծում է, որ տարածաշրջանում Իրանի դիրքերի ուժեղացումը շահեկան է Հայաստանի համար, այլ բան, թե որքանով մեր երկիրը կկարողանա կամ կցանկանա օգտվել նոր հնարավորությունից:

Back to top button