Դրամի արժեզրկումը անկանխատեսելի չէր. տնտեսագետ

Լուսինե Վասիլյան
Արմեն Վարդանյան
«Ռադիոլուր»

 

 

Նոյեմբերի 24-ին դրամը կտրուկ արժեզրկում արձանագրեց: Ազգային արժույթի միջին շուկայական փոխարժեքը նոյեմբերի 21–ի համեմատ աճեց 16.6 կետով՝  հասնելով 435 դրամի և   թարմացնելով 8–ամյա վաղեմության  առավելագույն ցուցանիշը։ Վերջին անգամ Հայաստանում դոլարի փոխարժեքը գրեթե նույն մակարդակում՝ 435 դրամ,  եղել է 2006 թվականի մայիսին:  Ինչպես են գնահատում այս երևույթը մասնագետները, ինչի արդյուքն են համարում և ինչ  հետևանքներ են կանխատեսում: Այս հարցերի մասին է մեր թեմատիկ անդրադարձը:

Մասնագետների համար  դրամի արժեզրկումն անկանխատեսելի չէր , փոխարենը դժվար կանխատեսելի են  առաջիկա զարգացումները: «Այլընտրանք»  հետազոտական կենտրոնի ղեկավար, տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանի գնահատմամբ՝  դրամի արժեզրումը  կանխատեսելի էր  դեռևս ամռանը կամ  ռուսական ռուբլու աննախադեպ արժեզրկման մեկնարկին: Այդ փուլում    դրամի կայունությունը հնարավոր եղավ պահպանել ի հաշիվ հակակշռող գործոնների՝ մասնավորապես ամռան ամիսներին նկատված  գործարար աշխուժության: Աշնան վերջին սակայն հակակշռող գործոնների ազդեցությունն անհամեմատ նվազ է:  Արդյունքում՝   դրամի միջին շուկայական փոխարժեքը նոյեմբերի 24–ին  նոյեմբերի 21–ի համեմատ, աճեց 16.6 կետով՝  հասնելով 435 դրամի և   թարմացնելով 8–ամյա վաղեմության առավելագույն ցուցանիշը։ Վերջին անգամ Հայաստանում դոլարի փոխարժեքը գրեթե նույն մակարդակում՝ 435 դրամ,  եղել է 2006 թվականի մայիսին : Տնտեսագետը հորդորում է, սակայն, զուգահեռներ հատկապես  2009 թվականի հետ չտանել:

«Ես զուգահեռներ չէի տանի նախ այն պատճառով, որ 2009-ին տեղի ունեցավ այն, ինչ կուտակվել էր տարիների ընթացքում , զսպող քաղաքականության արդյուքնում: Բացի այդ ՝ 2009-ը տնտեսական ճգնաժամի տարին էր Հայաստանում, երբ գրանցվեց երկնիշ տնտեսական անկում»:

Թաթուլ Մանասերյանի գնահտմամբ՝ եթե մոտ երկու ամիս առաջ կանխատեսվում էր  այն, ինչ կատարվում է այսօր, ապա նույն հաջողությամբ այսօր անհնար է կանխատեսել, թե  ինչ կլինի տարեվերջին:

Կանխատեսումներ  անելը, թե ինչ է սպասվում դրամին առաջիկա ամիսներին,     անլուրջ է համարում Կենտրոնական բանկի նախկին նախագահ Բագրատ Ասատրյանը: Տնտեսագետի գնահատմամբ ՝ դրամի արժեզրկումը մեծապես պայմանավորված է Հայաստանի տնտեսության վիճակով  և տարվա ընթացքում արձանագրված զարգացումներով ՝ ներդրումների ծավալի, մասնավոր տրանսֆերտների նվազում: Ասատրյանի խոսքով ՝ այս գործոններն են   նպաստել են դրամի արժեզրկմանը:

Ինչ վերաբերում է դրամի և ռուբլու կապին, ապա տնտեսագետի խոսքով, որքան էլ տարօրինակ է հնչում , բայց արժեզրկումը իրավիճակին հավասարակշռության որոշակի տարրեր  է հաղորդում, քանի որ  Հայաստանը շարժվում է  դեպի Եվրասիական տնտեսական միություն, դեպի միասնական տնտեսական տարածք  և պետք է հարմարվի  նոր իրողություններին:

«Ցավոք, այդ իրողությունների մեջ նաև ռուբլու արժեզրկումն է: Սա վատ իրողություն է, բայց դրան պետք է հարմարվել, հակառակ դեպքում կորուստներն ավելի մեծ են լինելու: Դրա համար հարկավոր է մտածված քաղաքականություն: Այն մոտեցումները, որոնք մինչ այդ Հայաստանը կիրառում էր, պետք է վերանայվեն»: