Անի Մինասյան
«Ռադիոլուր»
Անցյալ, ներկա ու համա թե ապագա
90 տարի առաջ, ըստ էության, Հայաստանում դրվեց ռադիոլրագրության հիմքը՝ եթերից հնչեցին լրատվական եւ հասարակական-քաղաքական առաջին հաղորդումները։ 90 տարի անց՝ այսօր, Հանրային ռադիոն բացում է իր համար նոր էջ ու քայլում ներկայում թելադրվող պահանջների հետ միասին: 90 տարի անց՝ վաղը, կգան նորերն ու կանցնեն ժամանակի ընթացքով, ինչպես մենք:
90 տարի առաջ
Առաջիկա մի քանի րոպեների ընթացքում միասին ժամանակի մեջ հետ ու առաջ քայլեր կանենք, ամենավերջում՝ կթողնենք մի հաղորդագրություն-բացիկ 90 տարի անց իմ, քո, նրա տեղում լինողի համար:
Իսկ առիթը մեզ հենց այս պահին 90 տարի հետ կտանի ու կպատմի, որ ուղիղ հենց այդքան տարի առաջ Հանրային ռադիոյի եթերից առաջին անգամ հնչեց «Վերջին լուրեր»-ը: Ցավոք, 90 տարի անց մենք չենք կարող լսել այդ՝ առաջին լուրերի ձայները:
Գիտենք միայն, որ ամեն օր «Վերջին լուրեր»-ի միջոցով հանրապետության ռադիոլսարանին էր մատուցվում Հայաստանում ու արտերկրում տեղի ունեցող առավել կարեւոր դեպքերի եւ իրադարձությունների մասին ներկայացնող ամփոփագիրը:
Ծրագիրը 1930-ականներին եթեր էր հեռարձակվում հիմնականում երեք լեզուներով՝ հայերեն, ռուսերեն, թուրքերեն, մասամբ էլ քրդերեն:
«Ինչ էին անում այն ժամանակ, ինչպես էին կառուցում լրատվական հաղորդումները. մեծ կապեր ունեին «Արմենտայի» հետ, հիմա մենք գիտենք այն որպես «Արմենպրես» եւ հիմնականում հենց նրանց օգնությամբ կազմավորվում էր լրատվականի եթերը»,-պատմում է Հանրային ռադիոյի մանկական խմբագրության ղեկավար Կարինե Գեւորգյանը:
Հանրային ռադիոյի մանկական խմբագրության ղեկավար Կարինե Գեւորգյանի հետ փորձեցինք վերականգնել 90 տարի առաջ եթերում հայտնված «Վերջին լուրեր»-ի պատկերը: Իսկ հիմա իջնենք մեկ հարկ ներքեւ՝ ռադիոյի արխիվ ու այնտեղ Արթուր Իսպիրյանի հետ փորձենք գտնել ռադիոյում պահպանված ամենահին ձայնը:
«Ռադիոյի արխիվում պահպանված ամենահին ձայնագրությունը 1937 թվականի ձայնագրություն է, որ արվել է Մոսկվայում, Արտեմի Այվազյանի սիմֆոնիկ նվագախումբն է նվագում»,-պատմում է Արթուր Իսպիրյանը:
Ցավոք, հայտնի չեն նաեւ այն լրագրողների անուններն, ովքեր աշխատել են «Վերջին լուրեր»-ում: Հայտնի են միայն ռադիոհաղորդավարների անունները՝ Սուրեն Քանանյան, Վերգինե Բաբայան, լուրերում է աշխատել նաեւ գրող Գեւորգ Աբովի կինը:
Ներկան
90 տարի անց՝ այսօր, «Վերջին լուրեր»-ն ունի «Ռադիոլուր» անունը: Հայտնի են խմբագրությունում աշխատող բոլորի անունները, որ այս պահի համար գուցե կարիք չունի թվարկման, բայց 90 տարի անց՝ վաղը, դրա կարիքը լինելու է իմ, քո, նրա տեղում լինողի համար:
«Ռադիոլուր»-ի տնօրենը Արմեն Վարդանյանն է, համակարգող խմբագիրը՝ Լուսինե Վասիլյանը: Մեկնաբանները չորսն են, եթե խոսում ենք միայն հայերենով հեռարձակվող լուրերի մասին, 5-ը, եթե ավելացնում ենք նաեւ ռուսերենը՝ Բարեղամ Ղուկասյան, Հասմիկ Մարտիրոսյան, Լիլիթ Աղբալյան, Մարիա Պապյան, Ալլա Աբովյան:
Լրագրողները քիչ չեն, հնչյունային օպերատորները եւս, կայքում աշխատողների պակաս՝ եւս չկա: Իմ անունը՝ վերջում:
90 տարի անց այս մասնագիտությունները հասկանալի կլինե՞ն արդյոք իմ, քո, նրա տեղում լինողի համար, պարզ կլինի միայն հենց այդքան տարի անց:
Ու մինչ ապագային ուղղված հաղորդագրություն-բացիկին անցնելը, Հանրային ռադիոյի գործադիր տնօրեն Գարեգին Խումարյանը ներկա ժամանակով կպատմի ռադիոեթեր մտած ու մտնելիք փոփոխությունների մասին:
«Տեխնիկական վերազինումը շուտով եւ լսելի, եւ տեսանելի կդառնա: Այն ինչ պատրաստվում է անել Հանրային ռադիոն, սոցիոլոգիայում կոչվում է սեգմենտավորում»,-պատմում է Գարեգին Խումարյանը:
90 տարի անց
Իսկ 90 տարի անց իմ, քո, նրա տեղում լինողի համար թողնում ենք ներկայի ձայներ, որ ուղեկցվում են մեկնաբանություններով, 90 տարի անց լսողին հասկանալի լինելու համար:
