Հասմիկ Դիլանյան
«Ռադիոլուր»
««Լիդիան Արմենիա» ընկերության ներկայացրած տվյալները թերի էին, թույլ չէին տալիս կուռ գնահատականներ տալ», — հայտարարել են «Էլարդ» փորձագիտական խմբի անդամները գործադիրի ու օրենսդիրի ներկայացուցիչների հետ նախօրեին տեղի ունեցած SKYPE կոնֆերանսի ժամանակ: Ըստ նրանց՝ բնապահպանական ու սոցիալական ազդեցության գնահատումը թերի է կատարվել, ուստի հնարավոր չէ ռիսկերը մեղմելու պատշաճ միջոցառումներ նախանշել:
«Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը շարունակում է պնդել՝ բնապահպանական ռիսկերը կառավարելի են, «Էլարդ»-ում վստահեցնում են՝ իրենց եզրակացությունը անաչառ է: Թե ում փաստարկներն են ավելի համոզիչ, պետք է որոշի Շրջակա միջավայրի նախարարությունը:
Գերատեսչությունը մինչև սեպտեմբերի 4-ը ժամանակ է խնդրել պատասխանելու հարցին՝ կա՞ արդյոք նոր փորձաքննության անհրաժեշտություն, թե՞ ոչ:
«Էլարդ» փորաձգիտական խմբի անդամները վստահեցնում են՝ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության ներկայացված տվյալները թերի են: Այս մասին նախօրեին տեղի ունեցած Սկայպ կոնֆերանսի ժամանակ հայտարարեց նախագծի համակարգող Ռիկարդո Խուրին:
«ՇՄԱԳ-ը թերի է, թույլ չի տալիս կուռ կերպով գնահատական տալ: Չկարողացանք գնահատել ՇՄԱԳ-ը՝ ելնելով տվյալների թերությունից»:
Փորձագետները հանքավայրի շահագործման դրական կամ բացասական ազդեցությունը չեն կարողացել թվայնացնել, քանի որ, Ռիկարդո Խուրիի խոսքով, նախ՝ ներկայացված տվայները թույլ չեն տվել, ապա՝ իրենց առջև նման խնդիր դրված չի եղել: «Էլարդ»-ում կարծում են, որ ընկերությունը պետք է նոր ՇՄԱԳ փորձաքննություն իրականացնի:
Հանքավայրի շահագործման ազդեցությունը Սևանա լճի վրա ավելի մեղմ կլինի՝ վստահեցնում են փորձագետները: Դոկտոր Վիդալի խոսքով՝ որքան էլ ներկայացված տվյալները թերի են եղել, որակական գնահատում արվել է:
«Հանքից ստորերկյա ջրերի նպաստը համեմատաբար փոքր է՝ հաշվի առնելով ընդհանուր ջրբաժանի ջրի ծավալը: Ցանկացած ազդեցություն, եթե լինի, կլինի փոքր: Մեր կարծիքով ՝ եթե մեղմացման միջոցառումներ ձեռնարկվեն, ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չի լինի»:
«Նոր ՇՄԱԳ-ից հետո էլ «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը պետք է երաշխքիներ տա»,- պնդում են «Էլարդ»-ում: Ասում են՝ ներկայացված փաստաթղթերում երաշխիքներ չեն տեսել, միայն պնդումների են հանդիպել: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հետաքրքրվեց .
«Մենք ձեզ հարցնում ենք՝ երբ այդ լրացուցիչ միջոցները պատշաճ լինեն, դուք ձեր գնահատականները երաշխավորո՞ւմ եք: Դուք ասում եք՝ ոչ: Կառավարությունը չի կարող երաշխավորել, «Լիդիանը» պետք է երաշխավորի: Վերադառնում ենք զրոյական կետ. «Լիդիանն» արդեն երաշխավորել է, հետևաբար ո՞րն է ձեր խնդիրը:
«Համապատասխանության երաշխիքները պետք է տրվեն ծրագրի բոլոր փուլերի կապակցությամբ: Այսօր երաշխիքներ տալը բավականին բարդ խնդիր է: Հայաստանի կառավարությունը կարող է ընդունել այդ երաշխիքները, բայց մենք չենք կարող հաստատել, որ նրանց ներկայիս պլանները կհամապատասխանեն կառավարության պահանջներին»,- ասում են փորձագետները:
«Լիդիան Արմենիա» ընկերությունում «Էլարդ»-ից փորձում են հասկանալ՝ ծանո՞թ են արդյոք ՀՀ օրենսդրությանը և գիտե՞ն, թե որ դեպքում է նոր ՇՄԱԳ անցկացնելու անհրաժեշտություն առաջանում:
Շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյանը հստակեցրեց՝ ՇՄԱԳ նոր փորձաքննություն նշանակվում է, եթե նախագծի փոփոխություն է կատարվում:
Հանքի շահագործման արդյունքում պասիվ մաքրումը բավարար չի լինի՝ պնդում են «Էլարդ»-ում: Պարզվեց՝ այս հարցի շուրջ բուռն քննարկում է եղել «Լիդիան Արմենիա» ընկերության ու Էլարդի փորձագետների միջև: Թթվային դրենաժի գոլորշիացման հետ կապված նույնպես քննարկումները բուռն են եղել:
Տվյալների թերիությունը չի նշանակում, որ դրանք թաքցվել են՝ վստահեցնում են Քննչական կոմիտեում: Կառավարության ղեկավարն էլ ընդգծում է՝ եթե «Էլարդ»-ն ասում է, որ գոլորշիացման տվայլները չափազանցված են, որն է դրանք ստուգելու բարդությունը:
«Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը պնդում է՝ բնապահպանական ռիսկերը կառավարելի են, «Էլարդ»-ում վստահեցնում են՝ իրենց եզրակացությունը անաչառ է:
Շրջակա միջավայրի նախարարությունը մինչև սեպտեմբերի 4-ը ժամանակ է խնդրել պատասխանելու հարցին՝ կա՞ արդյոք նոր ՇՄԱԳ փորձաքննություն անցկացնելու անհրաժեշտություն, թե՞ ոչ:
«ԳԵՈԹԻՄ» ՓԲԸ—ն, 2016 թվականից՝ «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը 2016թ. ներկայացրել է Ամուլսարի շահագործման փոփոխված նախագիծը, որը նույն թվականի ապրիլի 29-ին Բնապահպանության նախարարության կողմից ստացել է դրական եզրակացություն: «ԳԵՈԹԻՄ» ՓԲԸ—ի նախագծին դրական եզրակացություն տվել է «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննական կենտրոն» ՊՈԱԿ—ը, ինչն էլ հաստատվել է 2016 թվականին բնապահպանության նախարար Արամայիս Գրիգորյանի կողմից:
2018 թվականի հուլիսի 20-ին Քննչական կոմիտեում հարուցվել է քրեական գործ ՝ Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման դեպքում շրջակա միջավայրի աղտոտման մասին տեղեկությունները պաշտոնատար անձանց կողմից դիտավորությամբ թաքցնելու վերաբերյալ:
