Տնտեսական

Հակառակ խնդիրներին՝ գյուղմթերումը շարունակվում է նախատեսված հունով՝ վստահեցնում են պատասխանատուները

hasmikdilanyan

Գյուղոլորտի առջև ծառացած  խնդիրների պակաս չկա`բերքի  մթերում, արտահանում, Վերին Լարսի փակ անցակետ, կարկտահարություն ու ցրտահարություն:  Գյուղացիական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումն էլ դանդաղում է: Հակառակ խնդիրներին՝ ոլորտի պատասխանատուները վստահեցնում են` մթերումը նախատեսված հունով է ընթանում:

 

Վերին Լարսի անցակետը դեռ փակ է, հետաքրքրությունն էլ ավտոճանապարհի բացման շուրջ չի նվազում: Սա միակ ցամաքային ճանապարհ է, որտեղով Հայաստանից դեպի Ռուսասատան ուղևորափոխադրում է  իրականցվում,  իսկ Լարսի անցակետը փակվեց հունիսի 23-ին սողանքների ու հորդառատ անձրևներից առաջացած սողանքավտանգ իրավիճակի և Թերեք գետի վարարման պատճառով: Ճանապարհը կենսական նշանակություն ունի հատկապես այս օրերին, երբ մեր երկրում սկսվել է պտուղ-բանջարեղենի մթերման ու արտահանման  ակտիվ գործընթացը:

Գյուղատնտեսության փոխնախարար Ռոբերտ Մակարյանի փոխանցմամբ, դժվարություններն արդեն անցյալում են: Մեկ օրվա ընթացքում «Սպայկա» ընկերությունը  լաստանավեր է  վարձակալել ու  Փոթիից Նովոռոսիյսկ  բեռնափոխադրումները կազմակերպել: «Երկօրյա պարբերականությամբ Փոթիից  Նովոռոսիյսկ և հակառակ ուղղությամբ բեռնափոխադրումներ են տեղի ունենում: Նաև  վարորդներին տեղափոխելու համար «Սպայկան» մոտորանավակ է վարձել ու չարտերային թռիչք է իրականացվում  Քութաիսիից  Անապա»:

Փոխնախարարն էլ է ընդգծում ` լաստանավային փոխադրումը ճանապարահը կրճատում է, փոխարենը՝ ծախսն է ավելացնում: Մակարյանի դիտարկմամբ,  այլ լուծում  չկա: Ընկերության հետ  բանակցությունների ժամանակ հորդորել են, որ  լաստանավից օգտվելու նվազագույն գին սահմանվի:  Ի դեպ, մեկ մեքենայի արժեքը 1000 դոլարի սահմաններում  է  տատանվում:  «Մասնավոր ընկերությունը վարձարկալել է, բայց մենք որպես ոլորտի լիազորված մարմին, հորդորել ենք, որպեսզի նվազագույն սահմաններում լինի: Մենք   արտահանողների հետ խոսել ենք, այդ գինը  իրենց համար  ընդունելի է: Այսօր այդ գործըթնացը շարունակվում է»։

Գյուղնախարարությունը, ի դեպ, շարունակում  է ընկերություններին հորդորել, նախապես  տեղեկանալ բեռնափոխադրումների  ժամանակացույցի  մասին,  հետո միայն  սկսել  մթերումը: Սա բերքը չփչացնելու և հետագա բարդություններից խուսափելու համար:

Իսկ վերջին  տվյալներով՝ հանրապետությունից  արտահանվել է 68 հազար տոննա թարմ պտուղ- բանջարեղեն նախորդ ողջ տարվա 76 700 տոննայի դիմաց:  Ծիրանի մթերումները սկսվել են, 9700 տոննա  ծիրան արդեն դուրս է եկել երկրի սահմաններրից: Ի դեպ,  նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում արտահանվել է  7000 տոննա ծիրան:

Ընդհանուր առմամբ,   վերջին տվյալներով  մթերվել է 1173 տոննա պտուղ բանջարեղեն, որից 514 բանջարեղեն, մնացածը` պտուղ, 317 տոննա ծիրան: «Ծիրանի մթերման գինը բարձրացել է` 70-80 դրամի սահմաններում, անցյալ տարի` 40-50 դրամի սահմաններում էր տատանվում: Վերամշակող ընկերություններն այս տարի բարձր գնով են ծիրան մթերում»,-ասաց գյուղատնտեսության փոխնախարար Ռոբերտ Մակարյանը:

Վերամշակող ընկերությունները, սակայն, ոգևորված չեն մթերման գնի բարձրացումից: Երվանդ Թարվերդյանը ոլորտում հայտնի ընկերություններից մեկի տնօրենն է: Դժգոհում է` մթերման համար նախապես գին չի ֆիքսվում, այս հարցում գյուղացիներն իրենց համաձայնությունը չեն տալիս: Ինքնարժեքը բարձրանում է, գինն էլ մրցունակ չի դառնում  արտաքին շուկաներում: Ստեղծված իրավիճակից  ելքը մեկն է` գյուղացին պետք է եկամուտ ստանա ոչ թե մթերվող գնի, այլ՝ բերքատվության բարձրացման հաշվին՝ նոր սորտերի փորձարկման միջոցով : Միջազգային շուկայում մեծ է հատկապես   տոմատի մածուկի  պահանջարկը՝ ասում է  Երվանդ Թարվերդյանը։ «Հայկական տոմատը բավականին լավ համբավ ունի, սակայն գնի պատճառով այն բավականին դժվար է իրացնել արտաքին շուկաներում, քանի որ մեր տոմատի մածուկը մրցունակ չէ արտաքին շուկաներում: Մրցունակ չէ թե պարսական, թե չինական տոմատի հետ: Հիմնականում այն  ՀՀ-ում է իրացվում»:

Բանջարեղենային ու մրգային  պահածոները  արտաքին շուկաներում ավելի հեշտ են իրացվում, քանի որ թե  եվրոպական, թե ԱՄՆ, թե ԵԱՏՄ  շուկաներում  դրանք մրցունակ են:

Մինչ մթերումը, սակայն,  պտղաբուծությունը բազմաթիվ ռիսկերի միջով է անցնում` ցրտահարություն, կարկտահարություն, երաշտ, սակավաջրություն: Տարիներ շարունակ ամենառիսկային համարվող գյուղատնտեսության ոլորտում ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումը դանդաղում է։ Ոլորտը գրավիչ չէ նաև  ապահովագրական ընկերությունների համար:  Այդուհանդերձ, նախ որոշվեց  սկսել անասնապահությունից, հետո առաջնային համարվեց պտղաբուծությունը:

Այժմ առաջիկա  երկու տարիների համար պիլոտային ծրագիր է  նախապատրաստվում:  «Կարևոր հանգամանք է այն, որ ապահովագրությունը հանրապետությունում պետք է լինի պետական աջակցությամբ, անպայման ապահովագրական վճարների սուբսիդավորմամբ: Քննարկումները ընթանում են, նախնական տարբերակ կա, որ մինչև 75 տոկոս սուբսիդավորում լինի: Մեկ մեխանիզմ է առաջարկվում` մասնակի պարտադիր համակարգի ներդրում։ Դա առաջարկվում է ներդնել  նպատակային գյուղատնտեսական վարկեր ունեցող տնտեսությունների համար, մնացած տնտեսությունների համար ապահովագրությունը լինելու է կամավոր»,- ծրագրի առանձնահատկությունն է ներկայացնում  ԳՆ գյուղատնտեսության զարգացման ծրագրերի վարչության պետ Հրաչյա Ծպնեցյանը։

Պիլոտային ծրագիրը  հաջողությամբ  ավարտին հասցնելու  դեպքում  այն կընդլայնվի։ Մինչ այդ, սակայն, օրենսդրական ու ենթաօրենսդրական ակտերը պետք է վերանայվեն, տեխնիկատնտեսական հաշվարկներ կատարվեն:

Back to top button