2015 թվականը տնտեսական առումով ծանր տարի էր և այն հիմք չի ստեղծել, որ 2016-ից մեծ ակնկալիքներ ունենանք, այսօր արձանագրել են տնտեսության ոլորտի մասնագետները: Տնտեսական միտումների վրա հենվելով՝ նրանք դժվարանում են հաջորդ տարվա համար մեծ հաջողություններ ակնկալել, բայց նաև հորդորում են՝ բացասական սպասումներով չառաջնորդվել, քանի որ դրանք կործանարար են տնտեսության համար: Իրավիաճակը բարդ է, բայց ելքեր կան, եզրահանգել են ոլորտի մասնագետները:
2015-ի տնտեսական ցուցանիշերն ամենևին հուսադորղ չեն. տարվա առաջին ինն ամիսների տվյալներով՝ տնտեսական աճը 2.9 % է, ամենամտահոգիչը ընդհանուր առևտրաշրջանառության անկումն է՝ մոտ 5 %-ով կրճատվել են արտահանման, 26%-ով՝ ներմուծման ծավալները: Շուրջ 500 մլն դոլարով էլ պակասել են տրանսֆերտները: Հաջորդ տարվա համար 2.2 տոկոս տնտեսական աճ է պլանավորվել: Սա է այն թվային պատկերը, որոնց վրա պետք է կառուցվեն տնտեսագիտական գնահատումներն ու կանխատեսումները:
50/50. այսպես է բաժանում տնտեսական խնդիրների պատճառները ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ Միքայել Մելքումյանը: Նրա կարծիքով՝ ստեղծված ոչ բարվոք իրավիճակը 50 տոկոսով պայմանավորած են արտաքին անբարենպաստ գործոններով, 50 տոկոսն էլ ներքին կառավարման համակարգն և տնտեսության դիմադրողականության ցածր մակարդակն է։ «Ես կարծում եմ, որ սա 1-2 տարվա արդյունք չէ: 2008-2009-ից հետո կուտակված խնդիրների հետևանք է: Հաջորդ տարվա համար ընդամենը 2.2 տոկոս տնտեսական աճ երբևէ չի պլանավորվել»,- ասում է
Մելքումյանը կարծում է, որ տնտեսությունը ոտքի հանելուն միտված ջանքերն արդյունք չեն տալիս , քանի որ քաղաքական որոշումներով ամրագրված չեն:
Վահագն Խաչատրյանն ավելի հստակ է ձևակերպում խնդիրը՝ իրավիճակը ոչ թե տնտեսական, այլ քաղաքական քայլեր է պահանջում: Տնտեսության գործող մոդելը, ըստ տնտեսագետի, այլևս սպառված է: «Ներկրումների վրա հիմված մոդելը, որտեղ կան մենաշնորհներ, որոնք ոչ մի արդյունք, աշխատատեղ չեն ստեղծում, իրենց գործունեությունը վերաբերում է միայն իրենց ապրանքը սպառելուն. այս համակարգը չի կարող գործել: Այսինքն՝ երբ խոսում ենք դիվերսիֆիկացման, արտահանումը խթանելու մասին, կյոնկրետ քայլեր են պետք, որոնք անելու համար միայն քաղաքական կամք է անհրաժեշտ: Եթե այդ կամքը լիներ, հավատացեք, տնտեսությունը զարգանալու իր ճանապարհները կգտներ: Պետք է պարզապես խոստովանել՝ տնտեսական այս մոդելը չի աշխատում, անցնում ենք այլ քաղաքականության»:
Ոչ միայն այլ քաղաքականության, այլև հավակնոտ քաղաքականության ՝ սա արդեն «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Թաթուլ Մանասերյանի ճշգրտումն է: Ոչ 2,9, ոչ 5 տոկոսանոց տնտեսական աճերը Հայաստանի համար փրկություն չեն, անհրաժեշտ են ամբիցիոզ, նախահարձակ երկնիշ թվեր, ասում է տնտեսագետը և հավելում, որ հիմնավորումներ դրա համար կան: «Եվ մարդկային ռեսուրսներն են առայժմ բավարար, և մյուս ռեսուրսները: Շատ դեպքերում երկնիշ այդ աճն ապահովելու համար ոչ այնքան փող, որքան կազմակերպական կարողություններ են անհրաժեշտ»:
Իսկ փողից ավելի շատ, Մանասերյանի կարծիքով, Հայաստանի տնտեսությանը վստահություն է անհարժեշտ: Նեգատիվի բեռը, ըստ նրա, ծանր ու արդեն կազմալուծող է դառնում բոլոր ոլորտներում՝ իշխանությունից ու ընդդիմությունից մինչև տնտեսություն: Բոլոր բարդ իրավիճակներում, սակայն, տնտեսագետի գնահատմամբ, ելքեր կան: Կարևորը, սակայն այս փուլում, ոչ թե քայլեր թվարկելն է, այլ տնտեսական նոր օրակարգի ձևավորումն ու հիմնավորումը, սա քննարկման մասնակիցներից Վահագն Խաչատրյանը նշեց, բայց տեսակետը կարծես թե բոլորինն էր:
