ԿարևորՀասարակություն

Հայաստանի հետ համագործակցում է, բայց կցանկանար ավելին. Եվգենի Կասպերսկու բացառիկ հարցազրույցը՝ «Ռադիոլուրին»

Հարցազրույցը՝ Իրինա Այվազյանի
Թարգմանությունը՝ Մառլենա Հովսեփյանի

Օրերս «Ռադիոլուրը»-ը բացառիկ հարցարույց է ունեցել «Կասպերսկու լաբորատորիայի» գլխավոր տնօրեն Եվգենի Կասպերսկու հետ: Հարցազրույցի ժամանակ Եվգենի Կասպերսկին մանրամասներ է ներկայացրել իր կյանքի, հետաքրքրությունների և  իհարկե նրա հաջողության բանաձևի մասին: Հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորեւ. 

-Ի՞նչ նշանակություն ունի Ձեզ համար մրցանակը, որն ամեն տարի Հայաստանի նախագահի կողմից հանձնվում է ՏՏ ոլորտի ականավոր գործիչներին

-Իրականում ինձ համար անսպասելի էր իմանալ, որ ես մրցանակ պետք է ստանամ, ես շատ զարմացա: Առաջին զգացողությունը, որ ունեցա ոչ թե ուրախությունն էր, այլ զարմանքը, քանի որ ինձ համար շատ անսպասելի էր այդ նորությունը: Թե ինչո՞ւ են ինձ հանձնում այդ մրցանակը, ես, իհարկե, հասկանում եմ: Ցավոք սրտի, վերջին շրջանում կիբերանվտանգության հարցերը ավելի սուր են դարձել, դրանք գտնվում են ոչ միայն կիբերտիրույթում աշխատող ձեռնարկությունների և ընկերությունների ուշադրության կենտրոնում, քանի որ, ըստ էության, բոլորն են գործում եմ կիբերտիրույթում: Այդ մասին խոսում են տնտեսական ֆորումների ժամանակ, հարցը քննարկվում է երկների նախագահների մակարդակով: Ցավոք սրտի, իրավիճակն այնպիսին է, որ կիբերտիրույթում գնալով ավելի ու ավելի դժվարին է դառնում գոյատևելը, ուստի ես հասկանում եմ, թե ինչու են ինձ հանձնում այդ մրցանակը:

-Ինչպե՞ս ստացվեց, որ Դուք ժամանակին ընտրեցիք այս բարդ, բայց միեւնույն ժամանակ  նաեւ հետաքրքիր ուղղությունը: Ինչպիսի՞ն է Ձեր հաջողության պատմությունը և ինչո՞ւ ընտրեցիք հատկապես հակավիրուսները

-Բավականին լավ հարց է (ծիծաղում է): Կա երկու պատճառ. առաջինն իմ հետաքրքրասիրությունն է, երկրորդը՝ պատահականությունը: Ամեն ինչ տեղի ունեցավ 1989 թվականին, երբ իմ համակարգիչը վարակվեց այն ժամանակաշրջանի վիրուսներից մեկով: Ընդ որում, համակարգչային վիրուսների գոյության մասին ես գիտեի մինչ այդ՝ ոլորտին առնչվող մամուլից: Իմ համակարգչում առկա վիրուսի մասին ես իմացա արդեն գոյություն ունեցող հակավիրուսի միջոցով, պատահական: Ինձ շատ հետաքրքրեց, թե ինչպես են գործում այդ վիրուսները, ինչ է նշանակում համակարգչային ՝ ոչ կենսաբանական կյանքը: Ես գլուխ հանեցի վարակից, հասկացա նրա ալգորիթմը, հետո մտածեցի, որ հետ պտտելով այն, թերևս, կարելի է բուժել ֆայլը: Հետո հայտնվեց երկրորդը… Այո, դա հետաքրքասիրություն էր և պատահականություն:

-Ինչպե՞ս և ե՞րբ ստեղծվեց Կասպերսկու լաբորատորիան: Եթե չեմ սխալվում, դա տեղի է ունեցել Ռուսաստանում: Որ երկներում եք այժմ գործունեություն ծավալում, որտեղ են ներկայացված Ձեր ստեղծած տեխնոլոգիաները

-Մինչեւ 1997 թվականն իմ ծավալած գործունեությունն այդքան էլ տեսանելի չէր. փոքր կոոպերատիվ, որը զբաղվում էր հակավիրուսային ծրագրերի մշակմամբ: Ես այն ժամանակ աշխատում էի մոսկովյան համակարգչային ձեռնարկություններից մեկում: Նույն թվականին մենք առանձնացանք այդ ընկերությունից որպես առանձին միավոր և գրանցեցինք մեր ընկերությունը: Մեր գործընկերային ցանցն այդ տարիներին այդքան էլ մեծ չէր, հիմնականում բաղկացած էր ռուսական ընկերություններից, ինչպես նաև փոքր ձեռնարկություններ Եվրոպայում, Միացյալ նահանգներում, Լատինական Ամերիկայում: Այսինքն, մեր շուկան հիմնականում ռուսական էր, սակայն ունեինք մի քանի գործընկերներ Արևմուտքում: Դժվարին ժամանակներ էին, մենք մի կերպ կարողացանք գայատևել, ներդրողներ IT ոլորտում չկային: Մենք ունեինք  երկու ճանապարհ՝ հաղթել կամ մեռնել: Մենք ընտրեցինք առաջինը: Հասկացանք, որ պետք է գրավել շուկաներ Ռուսաստանի սահմաններից դուրս, սակայն մեզ ոչ ոք չէր ճանաչում: Մենք սկսեցինք արտոնագրել մեր տեխնոլոգիաները մրցակից ընկերություններին: Իսկ մեր տեխնոլոգիաները եղել են, կան և կլինեն ամենաառաջադեմ տեխնոլոգիաները: Գուցե մի փոքր անհամեստ է այն, ինչ ես ասում եմ, սակայն դա իրականություն է: Արտասահմանյան ընկերությունների հետ կնքված պայմանագրերից ստացված ողջ եկամուտը մենք ներդրեցինք մեր գործընկերային ցանցի զագացման մեջ: Մենք սկսեցինք ընդլայնվել, և հիմա մենք կամ մեր գործընկերները ներկայացված են աշխարհի գրեթե բոլոր երկներում: Թերևս, բացառություն է Անտարկտիդան, թեև վերջին շրջանում շատ զարմացա, երբ իմացա մի քանի համակարգիչներ իրենց հակավիրուսները թարմացրեցին հենց Անտարկտիդայից: Մեր ընկերության գործունեությունը չի սահմանափալվում միայն տեխնոլոգիաների մշակմամբ, մենք ակտիվ համագործակցում են նաև իրավապահ մարմինների հետ, օգնում են բացահայտել համակարգչային հանցագործությունների աշխարհի տարբեր երկներում: Համագործակցում ենք նաև տարբեր ուսումնական հաստատությունների հետ:

-Դուք առաջակել եք համակարգչային ոլորտում անվտանգության ապահովման նպատակով ներմուծել ինտերնետ-անձնագրեր հասկացությունը: Արդյո՞ք նման նորամությունը չի ենթադրում համատարած վերահոսկության սահմանում

-Տեղեկատվությունն ինտերնետում պետք է բաժանված լինի երեք մասի՝ հասանելիության տարբեր իրավունքներով: Առաջինն անձնական հատվածն է՝ նամակներ, սկայպ, նորությունների ընթեցում. այստեղ վերահսկողություն չպետք է լինի: Երկրորդը՝ խիստ վերահսկողության տիրութ՝  պետական  ծառայություններ, ֆինանսական հատված, օնլայն քվեակություն, էլեկտրոնային ընտրություններ: Այստեղ ապագան ինտերնետային անձնագրերինն է: Եվ երրորդը՝ միջին վերահսկողության մակարդակ՝ ինտերնետ-խանութներ: Այստեղ կարիք կլինի տրամադրել միայն մասնակի տեղեկատվություն, օրինակ՝ տարիքը՝ ոգելից խմիչքներ գնելիս: Անվտանգ ինտերնետ նշանում է ազատության և միաժամանակ վերահսկողության տիրույթ:

-Կա կարծիք, որ առաջընթացը կարող է կործանել մարդկությունը: Որտե՞ղ է այն կարմիր գիծը, որը մենք պարզապես հատելու իրավունք չունենք

-Հնարավոր է արդյո՞ք տեխնոլոգիական զարգացման այնպիսի սցենար, որը կբերի մարդկության կործանման: Գիտեք, այդ հարցը ինձ էլ է մտատանջում, ես չեմ բացառում, որ վաղ, թե ուշ մարդկությունը կհասնի զարգացման այն մակարդակին, որ մարդու ստեղծած հերթական խաղալիքը կդառնա կործանարար: Խոսքը  ոչ միայն տեխնոլոգիական զարգացման կամ զենքի մասին է, դա կարող է տեղի ունենալ, օրինակ, կենսաբանության ոլորտում: Գեների հետ խաղերը… չգիտեմ: Սակայն միաժամանակ ես համամիտ չեմ Ձեր նշած կարծիքի հետ: Հնարավոր է, որ մարդը, որպես կենսաբանականէակ մեր մոլորակի էվոլյուցիոն զարգացման վերջին օղակն է, հաջորդ փուլը կարող են լինել կիսով չափ կենսաբանական, կիսով չափ սինթետիկ էակները, հնարավոր է արհեստական ինտելեկտով… Դրանից հետո  հնարավոր է մարդը արդեն իր տեղը գտնի կենդանաբանական այգում: Անկեղծ ասած չգիտեմ, թե ուր է տանում մարդկության զարգացումը, ինձ նույնպես անչափ հետաքրքիր է, սակայն կան սցենարներ, որոնց  իրականանալու դեպքում հուսով եմ՝ ես արդեն կենդանի չեմ լինի:

-Հայաստանի հետ համագործակցությունները ի՞նչ ուղղություններով են զարգանում, կա՞ն արդյոք ծրագրերի ընդլայնման հնարավորություններ

-Մենք Հայաստանի հետ այժմ ունենք բիզնես-համագործակցություն, միաժամանակ մենք ակտիվ համագործակցում են Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկակակն ինստիտուտի հետ, այլ ընկերությունների հետ: Հնարավոր է առաջիկայում այդ համագործակցությունը ընդլայնվի: Ցանկալի է տեսնել հետաքրքրություն արդյունաբերական համակարգերի պաշտպանության մեր ծրագրերի հետ կապված, ինչը ոչ միայն կիբերանվտանգություն է ենթադրում, այլ ազգային անտանգության հարց է:

Դուք արդեն երրորդ անգամ եք գալիս Հայաստան: Ինչի՞ վերաբերյալ բացասական կարծիք ունեք:

-Այս այցի ժամանակ շատ դժգոհ եմ ժամանակի սղությունից: Իմ երկրորդ այցի ընթացքում ամեն ինչ ավելի հետաքրքիր էր. մենք ուղղաթիռով հասանք Տաթև, հետո Սևան: Ես, ի դեպ, հոկտեմբերին լողացել եմ Սևանում: Իհարկե, ցուրտ էր, սակայն չէի կարող առիթը բաց թողնել…Շատ կցանկանայի ամռանը գալ, եկեղեցիները տեսնել, մագլցել լեռներով: Ես ընդհանրապես հետաքրքրասեր եմ, ինձ հետաքրքիր է տարբեր երկների բնությունն ու պատմությունը: Հայաստանում հետաքրքիր են և՛ բնությունը, և՛ պատմությունը:

-Ի՞նչ փոխվեց Ձեր կյանքում, երբ հանրահայտ դարձաք

-Իրականում ինձ գիտեն, ես հասկանում եմ, որ ինձ ճանաչում են: Սակայն հեռուստատեսությամբ աշխատում եմ շատ չերևալ: Բարեբախտաբար, ես կարող եմ ինձ թույլ տալ ազատ քայլել փողոցում, խանութ գնալ: Անծանոթ մարդիկ, իհարկե, գիտեն ինձ, սակայն փողոցում չեն ճանաչում, ինչի համար ես շատ երջանիկ եմ:

Back to top button