Արցախից բռնի տեղահանված կանանց ու աղջիկների հմտությունների զարգացման, հասարակությանն ինտեգրելու նպատակով «Վորլդ Վիժն Հայաստան» կազմակերպությունը «Կանանց աջակցման կենտրոնի» հետ իրականացնում է «Հասանելի համայնքային սոցիալական ծառայություններ» ծրագիրը: Արմավիրի «Կանանց աջակցման կենտրոնում» արցախցի կանայք սկսել են ձեռք բերել կարի հմտություններ, իրենց համար կարել անկողնային պարագաներ:
Կարինե Աղասյանը Ասկերանի շրջանի Շոշ գյուղից է։ Սեպտեմբերի 25-ին բռնի տեղահանվել է ու հաստատվել Արմավիրում: Ամուսինը զոհվել է, նոր միջավայրում ընտանիքի հոգսն իր վրա է: Աշխատանքի փնտրտուքով Կարինեն դիմել էր Միասնական սոցիալական ծառայության Արմավիրի տարածքային կենտրոն.
«Կարի ուսուցման նպատակով դիմել էի սոցապ, ուզում էի կարել սովորել, ասացին՝ մի քիչ ժամանակ է հարկավոր, որ ձեզ տրամադրենք, պետք է սպասեմ: Ես չսպասեցի ու Ֆեյսբուքի իմ էջում հայտարարություն գրեցի, որին շատ արագ արձագանքեցին, շատ առաջարկներ եղան: Ես զանգեցի ինձ ուղարկված հեռախոսահամարին ու միանգամից այստեղ էլ գրանցվեցի»:
Կարինեն արդեն մեկ ամիս Արմավիրի «Կանանց աջակցման կենտրոնում» «Վորլդ Վիժն Հայաստան» կազմակերպության «Հասանելի համայնքային սոցիալական ծառայություններ» ծրագրի շրջանակում կարի հմտություններն է զարգացնում: Արմավիրում հաստատված արցախցի շուրջ 16 կանայք շաբաթական մի օր հավաքվում են նույն հարկի տակ, սովորում են կարել, միաժամանակ շփվում, կիսվում են հոգսերով և հուշերով՝ ասում է ծրագրի ղեկավար Աննա Սաֆարյանը:
«Կանանց աջակցման կենտրոնի բաղադրիչն ուղղված է մարզերում կանանց հետ աշխատանքներ իրականացնելուն: Դրանք հիմնականում ինքնօգնության խմբերի միջոցով կանաց աջակցելն է, սոցիալ-հոգեբանական աջակցություն տրամադրել, որոշակի արհեստ, հմտություններ սովորեցնել, օգնել, որպեսզի նրանք դուրս գան ճգնաժամային ու սթրեսային վիճակից, ինտեգրվեն համայնքին»:
Սա նաև հոգեբանական թերապիա է, որն օգնում է ձերբազատվել ծանր ապրումներից: Ինքնօգնության խմբերի միջոցով արցախցի կանայք օգնում են իրենց և ուրիշներին: Շահառուների մի մասը կարի որոշակի հմտություններ ունեին, մի մասն առաջին անգամ է նստում կարի մեքենայի առջև:
Նոնա Ավանեսյանը 20 տարվա մանկավարժական ստաժ ունի։Մասնագիտությամբ պատմաբան է, բայց Մարտակերտի շրջանի Նոր Այգեստան գյուղում դասվար է աշխատել, նաև աշխարհագրություն է դասավանդել:
«Ցավոք, շատ հեռու էի կարից և առաջին անգամ այստեղ եմ փորձել, հեշտ չէր: Ինձ դուր է գալիս կարելը, բայց ինձ համար մի քիչ դժվար է»:
Նոնան երեք անգամ է տեղահանվել հարազատ բնակավայրերից՝ առաջին անգամ 1992-ին, հետո 2020-ին ու հիմա: Արցախյան առաջին պատերազմում կորցրել է հորը, գյուղից-գյուղ են տեղափոխվել, բայց մնացել են հայրենի լեռնաշխարհում:
«Հորս ազատագրած հողում ես պետք է ապրեի: Մենք մեր երեխաներին սովորեցնում էինք հայեցի ու լրիվ հայրենասեր: Հայրենասերը դա ուղղակի խոսք չէր, որովհետև սեպտեմբերի 2-ը մեր Արցախի անկախությա օրն էր: Առաջին օրը երբ մտնում էին դպրոց՝ գիտելիքի օրն էինք նշում, երկրորդ օրը՝ անկախության»:
Կարի հմտություններին որոշակի չափով տիրապետում է Մարտակերտի շրջանի Դրմբոն գյուղից տեղահանված Լուսինե Սարգսյանը: Դրմբոնի դպրոցում նա դասվարությանը զուգահեռ դասավանդել է նաև կերպարվեստ ու տեխնոլոգիա:
«Կենտրոնը ինձ տվեց մտերմություն, ջերմություն, նոր ծանոթություններ: Ես տանը ունեցել եմ կարի մեքենա, երեխաների հագուստներն էի լայնացնում, նեղացնում, փոքրացնում: Այստեղ կարեցինք սավաններ, բարձի երեսներ, ցույց տվեցին իրենց հմտությունները: Ճիշտ է ես ունեի հմտություններ, բայց նայելով իրենց, ավելի ոգևորվեցի, որ կարելի է նաև այս ձևով աշխատել»:
Դրմբոնցի ուսուցչուհին ցանկանում է Արմավիրում կարի փոքր արհեստանոց բացել, որ մշտական գործ ունենա: «Արմավիրի կանանց աջակցման կենտրոնի» աշխատակից Ռուզաննայի օգնությամբ տեղահանված կանայք կարողանում են անկողնային պարագաներ կարել.
«Հիմա պետք է շղթան ամրացնենք, բայց մինչև այդ կողքի կարերն ենք ամրակարում, հետո շրջում ենք ճիշտ կողմն ու ամրացնում շղթան… Սկզբից սովորեցին հասարակ ուղիղ կարերը, թե ինչպես պետք է օգտվեն կարի մեքենայից, այնուհետև մենք տվել ենք ձևած սպիտակեղենը, որը կարելու են իրենց համար:Կտորն ու գույնն իրենք են ընտրել»:
«Վորլդ վիժն» կազմակերպությունը, գնահատելով շահառուի կարիքները, դասընթացներ է անցկացնում, տրամադրում գործիքներ սեփական գործը սկսելու համար՝ ասում է Աննա Սաֆարյանը.
«Օրինակ՝ կար ու ձևի դասընթացներին են մասնակցում, հետագայում տալիս ենք կարի մեքենաներ, կտոր, և այլ պարագաներ, հետո սոցիալական աշխատողի միջոցով աջակցում ենք, որպեսզի իրենք հետագայում կարողանան եկամուտ ստանալ»:
Զբաղվածության հարցում կանանց աջակցելու է համայնքի սոցիալական աշխատողը: Դասընթացի ավարտին արցախցի կանանց նվիրել են անկողնային պարագաներ:
