Համայնք, որտեղ արտագաղթ չկա

Սաթիկ Իսահակյան
«Ռադիոլուր»

Շիրակի մարզի Գեղանիստ  գյուղում  արտագաղթ չկա, բայց արտագնա աշխատանքի շատերն են մեկնում։ Տեղի գյուղատնտեսությունն ու անասնապահությունն էլ  ձեռնտու չէ ընտանիք կերակրելու և պահելու համար, ուստի տարիներ շարունակ  գեղանիստցի, կամ, ինչպես նրանց են  ճամաչում, ղոլղաթցի տղամարդիկ գարնան սկզբին  մեկնում են արտագնա աշխատանքի և վերադառնում աշնան վերջին։

Երեք   տասնամյակ առաջ «Հայֆիլմի» նկարահանած «Յոթ սարից այն կողմ» ֆիլմը  Արթիկի շրջանի Փանիկ գյուղից  դեպի Սիբիր  արտագնա աշխատանքի մեկնողների մասին է: Փանիկը տարածքի միակ գյուղը չէ, որտեղից  արտագնա աշխատանքի են մեկնում  տղամարդիկ:  Հարակից Գեղանիստում  տեղի տղամարդկանց կարող ենք հանդիպել միայն ձմռան 3-4 ամիսներին:  Գեղանիստ համայնքի ղեկավար Աղասի Ղազարյանը հաստատեց, որ համայնքի բնակիչները տարիներ շարունակ այդպես են հոգում ընտանիքի ապրուստը։

Գյուղում  մնալն ու աշխատելը ձեռնտու չէ ոչ գյուղատնտեսությամբ, և ոչ էլ անասնապահությամբ զբաղվելով  ապրուստ չեն ստեղծի։ 75- ամյա Ազիզ Ղալթաղչյանը կյանքի լավագույն տարիներն անցկացրել է ընտանիքից հեռու, տարբեր աշխատանքներ է կատարել, լուծել իր ուսերին ծանրացած դժվարին ու բարդ խնդիրը: Այժմ թոշակառու է և թվարկում է բոլոր այն խնդիրները, որոնք դժվարլուծելի են Գեղանիստում, ինչն էլ արտագնա աշխատանքի հիմքն է դրել:

Գեղանիստից ամեն տարի արտագնա աշխատանքի է մեկնում երիտասարդ և միջին տարիքի  աշխատունակ շուրջ 200  տղամարդ։ Մշտական աշխատատեղեր գրեթե միշտ կան Ռուսաստանի Դաշնությունումում, որոնք նրանց համար ապահովում են տարիներ առաջ  գյուղից արտագաղթած և այնտեղ հաստատված  մի քանի համագյուղացիներ։

Չնայած դժվար ապրելակերպին՝ Գեղանիստում, որտեղ սաստիկ ձմեռ է լինում և զով ամառ,  վերջին 10 տարիներին արտագաղթ չկա:   60-70 ընտանիք արտագաղթել  է  հանրապետության տնտեսական  ճգնաժամի տարիներին: Այժմ կյանքն աստիճանաբար  փոխվում է, նպաստավոր պայմաններ են ստեղծվում գյուղացիների կենցաղի բարելավման ուղղությամբ: Գյուղապետ Աղասի Ղազարյանը նշեց, որ վերջին տարիների փոփոխությունները, որոնք իրականացվել են միայն համագյուղացի բարերարների միջոցներով ու ներդրումներով` վերակառուցվել է եկեղեցին, կառուցվում է մանկապարտեզ, խմելու նոր ջրագիծ է անցկացվել, պարսպապատվել է գերեզմանատունը, Երկրորդ աշխարհամարտի  և Արցախյան զոհերի հիշատակին  հուշարձան  են կառուցել։

Արդեն ձմեռ է և ղոլղաթցի խոպանչիներն աստիճանաբար վերադառնում են իրենց հարազատ գյուղ, հարազատ օջախներ, ձմեռն անցկացնում են  տաք վառարանների մոտ, օրերը մթնացնում թղթախաղով ու նարդու քարերը շրխկացնելով: Պլանավորելով ու փակելով  պահանջվող ծախսերը՝  նրանք տարեմուտը կդիմավորեն հարազատների հետ, իսկ 2 ամսից նորից դուրս կգան արտագնա աշխատանքի։