Արմավիրում և Արագածոտնում դեռ երկու օր առաջ տեղացած կարկուտի վնասներն են հաշվարկում: Մարզպետարաններում ձեւավորված հանձնաժողովականները տուն առ տուն գույքագրում են վնասները, գյուղացիները՝ գյուղապետարաններում սպասում կառավարության առաջարկներին: Աջակցության մասին խոսելը դեռ վաղ է: Արագածոտնի մարզպետ Գաբրիել Գյոզալյանը «Ռադիոլուրի» հետ զրույցում հայտնել է, որ ամբողջական պատկերը պարզ կլինի առաջիկա օրերին: Մարզի ղեկավարը նաև տեղեկացրել է, որ վնասվել են Աշտարակի տարածաշրջանի գրեթե բոլոր գյուղերը, մեկ-երկու համայնք՝ Թալինի ու Ապարանի տարածաշրջանում: Մարզում նախկինում այս ծավալի կարկուտ չի եղել՝ ասել է Գյոզալյանն ու նշել, որ կարկուտը նաև քամիով է ուղեկցվել: Արագածոտն համայնքում վնասվել են նաև մոտ 20 բնակելի տների, դպրոցի ու մշակույթի տան տանիքները:
Վաղ առավոտից Արագածոտնի մարզի Օշական համայնքի գյուղացիները գյուղապետարանում են՝ նրանք շվարած սպասում են , թե երբ է հանձնաժողովը աշխատանքն ավարտելու: Երկու օր առաջ տեղացած կարկուտը տասը րոպեում ոչ միայն հողին հավասարեցրեց ամբողջ տարվա եկամուտը, այլ՝ սոցիալական ծանր վիճակից դուրս գալու բոլոր հույսերը:
«Հիմա էլ ձեր հետ խոսում եմ, մի ամբողջ ժողովուրդ իմ մոտ՝ գյուղապետարանում, բոլոր մոլորված՝ ուսման վարձերի, վարկերի համար»:
Օշականի ղեկավար Արամ Ներսիսյանն է, ով «համայնքում բերքի որ մասն է վնասվել հարցիս»,- այսպես է արձագանքում.«Բերքի որ մաս չկա, այդ հասկացողությունը վերացված է, որովհետև մաս չկա: 100 տոկոսով վերացված է: Բանջարեղեն, պտուղ, խնձոր, դեղձ, ծիրան, խաղող ոչ մի բան չկա»:
Օհանավանում ու Սասունիկում էլ նույն պատկերն է, խաղողի ու խնձորի այգիներից ոչինչ չի մնացել: Կեռաս, սալոր ու դեղձ էլ չկա արդեն:
Արագածոտնի մարզի Սասունիկ համայնքի գյուղապետ Արման Մարգարյանը նշում է՝ «90 տոկոսով վնասվել է բերքը». «Բոլորի այգին վնասվել ա, այնպիսի մարդ չկա, որ վնաս կրած չլինի: Հանձնաժողովը վաղ առավոտից շրջում է: Վարկեր էլ ունեն, խաղողի հույսին էին, մեր գյուղում հիմնականում խաղողն է, մոտ՝ 200 հա»:
Արագածոտնի մարզպետ Գաբրիել Գյոզալյանը «Ռադիոլուրի» հետ զրույցում նշում է, որ 30 համայնքներում ուսումնասիրում են իրավիճակը, համայնքներ կան, որտեղ բերքը վնասվել է 100 տոկոսով: Առաջիկա օրերին, սակայն, ամբողջական պատկերը պարզ կլինի:
Մարզի ղեկավարի խոսքով, մարզում 38 հակակարկտային կայան է գործում, դրանք աշխատել են, սակայն, կոնկրետ այս դեպքում չեն օգնել: Գաբրիել Գյոզալյանը մասնագիտորեն բացատրում է, թե ինչու.
«Եթե կարկուտի սառցաշերտը 6 կմ բարձրությունում շատ է լինում, նրա ջրային շիթ է ստեղծում մանրացնելու համար: Եթե շերտը հաստ է,այդ մանրացնելը այնպես է լինում, որ մեծ տրամաչափի կարկուտ է տեղում, սա այդ դեպքն էր»:
Հակակարկտային կայանների աշխատանքը «Ռադիոլուրի» հետ զրույցում արդյունավետ է գնահատում ԱԻՆ «Հիդրո- օդերևութաբանության և մթնոլորտային երեւույթների վրա ակտիվ ներգործության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրենի տեղակալ Արմեն Կարապետյանը:
Նրա տեղեկացմամբ, հակակարկտային կայաններով պաշտպանված է հանրապետության փաստացի մշակովի հողատարածքների 8,2 տոկոսը.
ՀՀ նախագահի հանձնարարականով մշակվել են 5՝ Արմավիր, Արարատ, Լոռի, Շիրակ, Արագածոտն մարզերի՝ 2017-2021թթ զարգացման ծրագրերը: Այստեղ նախատեսված է և հակակարկտային կայանների ավելացում, և լոկատորների տեղադրում: Մեկ հակակարկտային կայանի համար շուրջ 4 մլն դրամ է անհրաժեշտ, մեկ լոկատորի համար ՝ մոտ 1,5 մլն դոլար:
Արմեն Կարապետյանը նաև պարզաբանում է՝ տպավորություն է, թե մեկ հակակարկտային կայան ձեռք բերելով, գյուղը կփրկվի:
«Ես պնդում եմ, որ բոլոր հակակարտային կայաններն արդյունավետ են աշխատում: Ոչ մեկ չի հարցնում, թե հարյուր տոկոսանոց պաշտպանվածություն ունի կարկուտից: Բայց ամեն դեպքում այն միջին հզորության կարկուտը փրկում է հակակարտային կայանը, եթե բավարար հակակարտային կայաններ ունենք, եթե նրանք ունեն նորմալ դասավորվածություն, միանշանակ փրկվում են»:
Զրուցակիցս վստահեցնում է՝ հակակարկտային կայաններ ունեցող և չունեցող համայնքներում պատկերը լրիվ տարբեր է: Արմավիրում, օրինակ, շուրջ 30 համայնքից պաշտպանված էր հինգը միայն: Արմավիրում հակակարկտային կայաններով պաշտպանվածությունը 33 տոկոս է, Արագածոտնում՝ 9 տոկոս:
Սասունիկի գյուղապետ Արման Մարգարյանը նշում է, որ իր 40-ամյա կենսագրության ընթացքում նման կարկուտ չի տեսել, երբևէ նման տեղումներ չեն եղել: Ավելին, անձրեւի մասին էին երազում:
Ի՞նչ է սա, արդյո՞ք անոմալիա, արդյո՞ք մթնոլորտային իրավիճակն է փոխվում Հայաստանում. փորձեցինք պարզել աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր, ՀՊՀՄ աշխարհագրության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ Աշոտ Խոյեցյանից: Մասնագետը հայտնեց, որ հուլիսի երկրորդ կեսից արդեն մինչև սեպտեմբերի առաջին կեսը երաշտների թիվն է ավելանալու: Սա էլ՝ կլիմայի գլոբալ տաքացմամբ պայմանավորված:
