Պ. Սվիտալսկի. Ապրիլյան գործողությունը ցույց տվեց՝ որքան փխրուն է կայունությունը տարածաշրջանում

Միջազգային միջնորդները միշտ կխուսափեն այնպիսի ձևակերպումներից ու հայտարարություններից, որոնք կխոչընդոտեն խաղաղ կարգավորման գործընթացին՝ «Ռադիոլուրին» տված բացառիկ հարցազրույցում հայտարարել է Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին։ Ըստ նրա՝ ապրիլյան ռազմական գործողությունները ցույց են տվել, թե որքան փխրուն է կայունությունը տարածաշրջանում։ Դեսպանը դրական է գնահատում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների Վիեննայի արդյունքները։ «Վիեննայի համաձայնությունը ազդանշան էր միջազգային հանրության համար,  որ կողմերն իրենց դիրքորոշումները պատրաստ են առավել ճկունության»՝ հայտարարել է Հայաստանում եՄ պատվիրակության ղեկավարը։

 

Քառօրյա պատերազմը ևս մեկ անգամ ցույց տվեց, թե որքան փխրուն է կայունությունը տարածաշրջանում ու ևս մեկ անգամ ապացուցեց`  ռազմական հակամարտությունը տարածաշրջանում անկախատելելի հետևանքների կարող է հանգեցնել` «Ռադիոլուրի» հետ բացառիկ հարցազրույցում ասաց ՀՀ-ում ԵՄ պատվիարակության ղեկավար Պյոտր Սվիտալսկին:

Ռազմական վերջին գործողությունները  ցույց տվեցին, որ այս հակամարտությանը չունի ռազմական լուծում, ինչը նշանակում է, որ մենք խաղաղության հաստատման համար պետք է սերտորեն համագործակցենք, սա է ապրիլյան ռազմական գործողություններից ստացած դասը՝ ասում է դեսպանը: Ի դեպ, դիվանագետը շեշտում է, համագերծակցություն ինչպես հակամարտության մեջ ներգրավված կողմերի միջեւ , այնպես էլ միջազգային հանրության մասնակցությամբ:

Վիեննայում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների միջեւ մայիսի 16-ին կայացած հանդիպումը դրական դինմամիկա հաղորդեց խաղաղ կարգավորման գործընթացին՝ կարծում է դեսպան Սվիտալսկին:

— Մենք կարող ենք հույս ունենալ, որ համանախագահների մասնակցությամբ ձեռք բերված համաձայնությունները կիրականացվեն հետագա դիվանագիտական քայլերով: Եկեք դիտարկենք սա որպես խաղաղության հնարավորություն: Եվ եթե մենք բաց թողնենք այս հնարավորույթունը՝ հնարավոր է առերեսվենք վատ հետևանքների հետ:

 — Ճիշտ չէր լինի հասցեական հայտարարություններ հնչեին:

— Կարծում եմ՝ սկզբունքներից մեկը, որը որդեգրել են ՄԽ համանախագահները, չնախապաշարված մոտեցումն է: Նրանք միշտ կխուսափեն այնպիսի ձևակերպումներից ու հայտարարություններից, որոնք կխոչընդոտեն խաղաղ կարգավորման գործընթացին։ Միջազգային  հանության համար թիրախը  միշտ կմնա այն, թե ինչպես կարելի է հասնել խաղաղ կարգավորման։ Հիմա ամենակարևորը Վիեննայում ձեռք բերված համաձայնությունների իրականացմանն ուղղված ջանքերն են։ Առաջին՝ ընդլայնել  ԵԱՀԿ նախագահի անձնական ներկայացուցչական կազմը: Քննարկել վստահության մեխանիզմների ամրապնդման միջոցները և ներդրվելիք հետաքննական մեխանիզմների մանրամասները: Հետևաբար՝ սրանք են ամենակարևոր քայլերը:

Եվ եթե ամեն ինչ լավ ընթանա, իսկ  բոլորը շահագրգռված են դրանում,  ապա մենք ակնկալում ենք, որ  հունիսին կունենանք բարձր մակարդակի նոր հանդիպում, որը կնշանակի խաղաղ կարգավորման շուրջ բանակցություններ:  ԵՄ- ն ամեն ինչ կանի աջակցելու ՄԽ դիվանագիտական ջանքերին: 

— Եթե հասցեական հայտրարություններ չեն հնչելու, ինչի համար է այդ հետաքննության մեխանիզմների ներդրումը, Կասպրշիկի գրասենյակի ընդլայնումն ու աշխատակազմի ավելացումը:

— Ես կարծում եմ, որ հետաքննության մեխանիզմների ներդրման նպատակն առաջին հերթին շփման գծում  իրավիճակի մասին հստակ պատկերացում ունենալն է: Հետաքննության մեխանիզմների ներդրման արդյունքում կիմանանք, թե ով ինչի համար է պատասխանատու: Սակայն, իմ անձնական կարծիքով, դրանք նաև կանխարգելիչ միջոցառումներ կլինեն: Մեխանիզմների ներդրմամբ կհաջողվի զգալիորեն կրճատել  շփման գծում տեղի ունեցող ընդհարումները և  սա կկայունացնի իրավիճակը:

Վինեննայում ձեռք բերվածն արդեն ցույց է տալիս քննարկումներում դրական դինամիկան,  շարունակեց ՀՀ-ում ԵՄ պատվիարակության ղեկավարը:

Տարիներ շարունակ ապարդյունք փորձեր էին արվում հետաքննության մեխանիզմներ ներդնելու համար, ինչին Բաքուն դեմ էր։ Ի՞նչ երաշխիք,  որ այս անգամ կհաջողվի հետաքննության մեխանիզմներ ներդնել. «Ռադիոլուրի» այս դիտարկմանը Պյոտոր Սվիտալսկին պատասխանեց, մեջբերեմ « Եթե խաղաղ կարգավորում ենք ուզում,  ապա կողմերի մոտեցումները պետք է ճկուն լինեն և Վիեննայի համաձայնությունը ազդանշան էր միջազգային հանրության համար,  որ կողմերն իրենց դիրքորոշումները պատրաստ են առավել ճկունության»:

Իհարկե հասկանալի է,  որ կա վստահության պակաս՝ նշեց դեսպանը՝ շեշտելով՝ Հայաստանում հաճախ են իրեն հարցնում, թե ինչպես կարող են վստահել ադրբեջանցիներին: Ի պատասխան՝ դեսպան Սվիտալսկին նշեց, որ  այսօրվա  բոլոր միջոցառումները միտված են հենց վստահության բացի լիացմանը:

— Ապրիլյան ռազմական գործողություններն ուղեկցվեցին մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումներով : Նման վայրագություններ մեր տարածաշրջանում արձանագրվեցին նաև 88-92 թթ, սակայն միջազգային եվրոպական կառույցներից որևէ ադեկվատ արձագանք չեղավ ոչ այն ժամանակ,  ոչ այսօր, ինչը մենք տեսանք օրինակ հարավսլավական իրադարձությունների  ժամանակ, Միլոշևիչի համար միջազգային տրիբունալ ստեղծվեց: Ինչո՞ւ եվրոպական կառույցները ադեկվատ չեն գնահատում նման վայրագությունները, որոնց վկայություններն  Ադրբեջանը բացահայտ տարածում է համացանցում, պարգևատրում հայ զինվորին գլխատած ադրբեջանցուն՝ ևս մեկ անգամ հարցրեցի դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին:

— Շատ կարևոր է գիտակցել ԵՄ ժողովրդավարությունը, բայց սահմանները, որը  գրավիչ է հայերի համար, հիմնված է շատ պարզ, բայց միաժամանակ շատ բարդ հասկացության, գործողության վրա՝ հաշտեցման վրա: Չպետք է լինի որևէ կասկած, որ ԵՄ- ն դատապարտում է ուժի կիրառումը, դատապարտում  է վայրագությունը, դատապարտում է  անմարդկային վերաբերմունքի ցանկացած դրսևորում: Եվ ակնհայտ է, որ եվրոպական իդեալների հետ անհամատեղելի են ալյ ազգի նկատմամբ ատելության վերաբերմունքի հրահրումը:

Դեսպանը հիշեց, որ Եվրոպան դաժան պատերազմների միջով է անցել, սակայն  ԵՄ-ը մի նախագիծ  էր,  որ պետք է դուրս գար ատելության ու վրեժխնդրության շրջանից: Մենք մեր հարևաններին փոխել չենք կարող, բայց կարող ենք փոխել նրանց հետ մեր գոյակցման  եղանակը՝ ասաց դեսպանը՝ պարզաբանելով՝  եվրոպացիները որոշեցին  պարզել իրենց ներման և ներվելու ձեռքը:  Ինը ամսվա ընթացքում հայերի հետ շփումից Սվիտալսկին հասկացել է, որ հայերը պատրաստ են դրան: Նրա խոսքով՝ շատ քիչ են պատմության ընթացքում այսքան տառապանք կրած ժողովուրդները:

Դեսպանը պատմեց,  որ իր հարազատներից շատերը ևս զոհվել են պատերազմի ընթացքում, սակայն նա այն սերնդից է, որ նախընտրում է վերջ դնել ատելությանը:  «Երբ տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատվի՝ հայերը կլինեն եվրոպական հենց  այդ արժեքի կրողը, դա բարոյական ուժի,  ինքնավստահության նշան է»,-  վստահեցրեց դեսպանը: