Սփյուռքում հայկական կառույցներն իրենց հայապահպան գործունեությունն են իրականացնում, որը ժամանակավոր եւ պասիվ հայապահպանություն է՝ այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ կարծիք է հայտնել սփյուռքագետ Քնարիկ Ավագյանը: Նա ձեւակերպել է, որ մեզ անհրաժեշտ է Հայաստանակենտրոն հայապահպանություն, երբ այն կունենա իմաստ եւ տեսլական եւ այդ տեսլականը պիտի լինի Հայաստանի եւ Արցախի ծաղկմանն ու զարգացմանը միահամուռ, ամբողջական ներուժով նպաստելը:
Անդրադառնալով հայկական սփյուռքի առանձնահատկություններին՝ սփյուռքագետ Քնարիկ Ավագյանը նկատեց, որ երրորդ սերնդից ձուլման գործընթաց է արդեն ընթանում: Նա, մինչդեռ, կարծում է, որ ներկայիս աշխարհաքաղաքական զարգացումների պայմաններում, ժամանակն է, որ սփյուռքն իր վերակազմավորման եւ վերամոբիլիզացիայի մասին մտածի եւ գաղափարագործնական առումով մոբիլիզացնի իր կարողությունները:
«Որովհետեւ սա ոչ թե ժամանակավոր մի գործընթաց է, որ պիտի անցնի, այլ՝ սա կարող է ճակատագրական հետեւանքներ ունենալ»:
Սփյուռքագետը կարծիք հայտնեց, որ հայապահպանությունը սփյուռքում սիմվոլիկ է եւ ինքնախաբեություն, եթե չունի նպատակ եւ միտված չէ Հայաստանի շահերին ու Հայաստանակենտրոն չէ:
«Բոլոր՝ նյութական, ռազմական, ֆինանսական եւ մարդկային, տնտեսական կարողությունները պետք է ի սպաս դնել Հայաստանի եւ Արցախի պաշտպանությանը եւ այս տարածաշրջանի անվտանգության պահպանմանը»:
Քնարիկ Ավագյանը կարծիք հայտնեց նաեւ, որ միայն հայրենադարձությամբ եւ ներգաղթով է հնարավոր լինելու Սփյուռքը պահելը, հակառակ դեպքում նրանց հնարավորությունները փոշիանալու են, որից Հայաստանը օգուտ չի ունենա: Մինչդեռ, ըստ սփյուռքագետի, մենք այսօր ունենք տարբեր իմաստներով սփյուռքից կարողությունների համալրման՝ իրականացնելու համար մեր ազգային դարակազմիկ նպատակները: Սփյուռքագետը համոզմունք հայտնեց, որ սա է նաեւ գենոֆոնդի փրկության ճանապարհը եւ դա , այսպես ասած, երկկողմանի շահ է:
