Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցն առիթ էր պատմաբանների, գրողների եւ արվեստագետների համար՝ հարգելու 1915 թ-ին Օսմանական կայսրության կողմից իրականացված կոտորածների եւ տեղահանությունների արդյունքում զոհվածների հիշատակը, գրում է The Huffington Post:
Երիտասարդ մահմեդական աղջիկների կյանքը Չեչնիայում եւ Կույս Մարիամի ժառանգությունը նկարների հայտնի շարքի հեղինակ, ամերիկահայ լուսանկարիչ Դիանա Մարկոսյանը հաճախ է իր գործերում «որսում» անցյալի եւ ներկայի միջեւ առճակատումների պահը:
Նրա «1915 թ.,» ֆոտոշարքը ցուցադրվել է Նյու Յորքի համալսարանի Հակոբ Գեւորգյանի Մերձավոր Արեւելքի ուսումնասիրությունների կենտրոնում: Դիանան ներկայացնում է ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած երեք ողջ մնացածների նկարներ՝ ինչպես են նրանք ընկնում իրենց հիշողությունների գիրկը, ինչ են թողել հետևում եւ ինչ են կորցրել:
2014 թ.-ի հոկտեմբերին Մարկոսյանը ձեռնամուխ եղավ գտնել ցեղասպանությունից փրկվածներին, ովքեր բնակվում են Հայաստանում: Նա հանդիպել է 10 փրկվածների հետ, բայց նրանցից միայն երեքն են` Մովսես Հանեշյանը, Մարիամ Սահակյանը եւ Եպրաքսյա Գեւորգյանը, որոնք դեռ պահում են ցեղասպանության հիշողությունները:
Երբ Հանեշյանը, ով այժմ 105 տարեկան է, նայեց իր մանկության տան լուսանկարը՝ կլանված սկսեց պարել: «Նրանք աքսորվել են և մեկ դար անց, տեսնելով իրենց մանկության տան լուսանկարները, ճանաչում են իրենց տները»,- ասում է Մարկոսյանը:
Հանեսյանը պատմում է, որ ինքը դեռ հիշում է այն պահը, երբ օսմանցի զինվորները ներխուժեցին իրենց գյուղ:
Երբ Եպրաքսիա Գևորգյանին խնդրեցին պատմել իր հիշողությունների մասին, նա Մարկոսյանին ասաց. «Դուք բախտավոր եք, որ դա չեք տեսել»,- մեջբերում է The Huffington Post- ը:
Մարիամի միակ պահանջն է՝ գնալ իր հարազատ գյուղ և այնտեղից իր թաղման համար հող բերել, եզրափակում է ամերիկյան թերթը:
