Խոշորացույց

Քաղաքակրթության ճգնաժամ. ցեղասպանությունները շարունակվում են. «Խոշորացույց»

«Այն վայրկյաններին, երբ մենք խոսում ենք, աշխարհում տեղի են ունենում ցեղասպանական գործողություններ»,- ասում է Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցության անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանը` արձանագրելով, որ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո այսօր ամենացինիկ մարդկային քաղաքակրթության ճգնաժամի վկան ենք։

1948 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ՄԱԿ-ը ընդունեց Ցեղասպանությունների դեմ պայքարի կոնվենցիան։ Դրանից հետո աշխարհում տեղի են ունեցել ցեղասպանական տարբեր գործողություններ` Իրաքում եզդիների, Դարֆուրում, Հարավսլավիայում, դրանից առաջ Վիետնամում եւ Աֆղանստանում։ Ցեղասպանագետն արձանագրում է, որ մարդկությունը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո դասեր, ըստ էության, չի քաղել։

2020 թվականի Արցախյան 44-օրյա պատերազմին անդրադառնալով` նշում է, որ մենք ականատես եղանք նախացեղասպանական գործողության` հիմնված էթնիկ համերաշխության վրա, որին ավելացան ահաբեկչական կառույցների գործողությունները։

Շատերին թվում է, որ ցեղասպանությունը մարդ սպանելն է, շատ մարդ սպանելը, ասում է Հայկ Դեմոյանը` նշելով, որ ցեղասպանություն է նաեւ կյանքի այնպիսի պայմաններ ստեղծելը, որ մարդիկ չկարողանան ապրել իրենց բնակավայրերում (օրինակ է բերում Արցախում Հադրութի բնակչությանը), կամ երեխաներին էթնիկ մի խմբից մեկ այլ խումբ տեղափոխելն ու նրանց ինքնությունը։

Ըստ Դեմոյանի` խոշոր պետությունները դեռ ունեն իրենց հետկայսերական կոդերը,  նրանք չեն ընդունում ծայրամասերի նախկին հպատակ երկրների էթնիկ հանրությունների պետական միավորումների առկայությունը եւ նրանք աշխատում են դրանց մարգինալացնել ու 44-օրյա պատերազմը նաեւ պետք է դիտարկել այդ համատեքստում։

  • Ի՞նչ կլինի, եթե մարդկությանը հաջողվի կանխել ցեղասպանությունները։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե ցեղասպանագետները փորձեն ցեղասպանությունների դեմ պայքարել` օրինակ վերցնելով էկոլոգներից` բնապահպաններից։ Ու սա արդյո՞ք հնարավոր է։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե բոլոր ցեղասպանությունների հետեւանքների վերացման վրա կիրառվի Հոլոքոստի նախադեպը։

Արմեն ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

Քաղաքակրթությունն ու ցեղասպանությունները. այս թեմայի շուրջ ենք խոսել Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցության անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանի հետ։

Back to top button