ԿարևորՀասարակություն

Հայկական կեանքը կը խամրի՞ Հալէպի մէջ․ կը պատմէ Սալբի Գապարեան

Ապրող Գաղութներ շարքէն՝ Հալէպը

Հալէպէն ժամանած, Հալէպի ծնունդ՝ կարմուճցի ծնողներէ, Սալբի Գապարեանն է մեր հիւրը։ Ան Հալէպի Կիլիկեան ճեմարանի եւ Բեթէլ երկրորդական վարժարանի բարձրագոյն կարգերու անգլերէն լեզուի դասատուն է։ Մենք նախ անդրադարձանք քաղաքի ներկայ իրավիճակին,  յետպատերազմի տագնապալի օրերուն, եւ թէ արդե՞օք հայկական կեանքը կը խամրի արդէն Հալէպ մէջ․․․ այս բոլորի մասին պատմեց ինքը` Սալբի Գասպարեան։

«Հալէպը շատ ծանր օրեր անցուց վերջին 10 տարիներուն, երկինքէն տեղացող կրակի տակ դիմացաւ հալէպահայը։ Այսօր ապահովական իրավիճակը  վերականգնուած է Հալէպի մէջ, սակայն տնտեսական ճգնաժամը ահաւոր չափանիշերու հասած է եւ կը խեղդէ հալէպահայը, անոնք ամէն կերպ դուրս գալու միջոցներ կը փնտռեն եւ առաջին ապահով գօտին Հայաստանն է»։

Ըստ մեր հիւրին՝ Հալէպի մէջ հայկական կեանքը չի խամրիր, մշակութային կեանքը եռուն է, իր նուազած թիւով նոյնիսկ, որովհետեւ Հալէպը թթխմոր է սփիւռքի, այդ փոքրաթիւ թթխմորը ամէն օր իր թոնրատան մէջ տաք հացը պիտի թխէ։

Սալբի Գասպարեան՝ բացի անգլերէն լեզուի ուսուցչուհի ըլլալէ, նաեւ թարգմանիչ է։ 

2006-ին իր թարգմանութեամբ լոյս տեսած է թուրք իրաւախորհրդատու փաստաբան Ֆէթհիյէ Չէթինի «Մեծ Մայրիկս» գիրքի հայերէն տարբերակը։ «Այդ թագմանութիւնը տեղի ունեցաւ Հրանդ Տինքի առաջարկով, երբ Պոլիս կը գտնուէի։ Երբ թուրքը մը կը պատմէ Ցեղասպանութեան մասին, արդէն  այդ գիրքը տարբեր արժէք կ՛ունենայ համամարդկային առումով»,- կ՛ըսէ Սալբի։

2016-ին լոյս կը տեսնէ Սալբի Գասպարեանի յաջորդ թարգմանած գիրքը Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Գ․ Մելիտինեցի մրցանակով, հեղինակ՝ Քեմալ Եալչընի «Վերապրողները»։

Հրատարակութեան ընթացքի մէջ է իր « ՄԻՒՍ ԹՈՒՐՔԸ ԿԱՐՄԻՐ ԳԻԾԷՆ ԱՆԴԻՆ» գիրքը, որուն մէջ ամփոփուած են ցեղասպանութեան մասին , ողջախոհ եւ յառաջապահ թուրքերու հետ ունեցած իր հարցազրոյցներն ու անոնց կատարած համապատասխան գիտահետազօտական աշխատասիրութիւններու մասին իր յօդուածները:

1995-2012 Սալբի Գասպարեան մաս կազմած է Վենետիկի Ca’ Foscari Պետական Համալսարանի հայագիտութեան ամպիոնի հայոց լեզուի եւ մշակոյթի ամառնային խտացեալ դասընթացքներու դասախօսական կազմին:

Ներկայիս իր յօդուածները պարբերաբար լոյս կը տեսնեն Հալէպի «Գանձասար» շաբաթաթերթին, «Ազդակ» օրաթերթին եւ ընդհանրապէս սփիւռքահայ մամուլին մէջ` արծարծելով մասնաւորաբար ցեղասպանութեան ուրացումի եւ ժխտումի քաղաքականութեան առնչակից հարցեր:

Մեր հիւրը Հրանդ Տինքի տեսութեամբ ուզեց աւարտել  զրոյցը․ «Մենք մեր պապերուն կը պարտինք հզօր Հայաստան մը , եթէ մենք կերտենք այդ հզօր Հայաստանը, մեր վրէժը լուծած կ՛ըլլանք թուրքէն ։  Այսօր այդպիսի Հայաստան մը չունինք, ցաւօք, եթէ Հայաստանը կայանայ եւ այդ երաշխիքները շօշափելի դառնան, այն ատեն բոլոր հայերը  պիտի փափաքին ապրիլ Արարատի փէշերուն»։

Հալէպ Սուրիոյ ամենամեծ հայկական գաղութ ունեցող քաղաքն էր. նախքան Սուրիական ճգնաժամը տարբեր գնահատականներով այստեղ կ՛ապրէր 40-60 հազար հայ։ Քաղաքի մասին առաջին տեղեկութիւնները մ․ թ․ ա․ 10-րդ դարուն կը վերագրուի։ Իսկ հայկական գաղութի վերաբերեալ առաջին հաւաստի տեղեկութիւնը 1329-ին Հալէպի մէջ գրուած հայկական  ձեռագիր յիշատակարանին մէջ  է, ըստ որուն,  XIV դարուն Հալէպի մէջ եղած է  հայկական համայնք եւ եկեղեցի՝ Սրբոց Քառասնից Մանկանց Մայր Եկեղեցին։ Հալէպը միջազգային տարանցիկ առեւտուրի կեդրոն դառնալով՝ հայ համայնքի վերելքին նպաստած է։ Առաջին համաշխարհային պատերազմէն յետոյ  մօտ 60 հազար հայ գաղթականներ Արեւմտեան Հայաստանէն, Կիլիկիայէն ապաստանած են Հալէպ։ Այսօր Սուրիոյ 11 տարուան պատերազմէն ետք ալ Հալէպի հայ գաղութը կը գոյատեւէ։

Back to top button