ԿարևորՀասարակություն

Չի բաւեր կեանքդ ըլլայ աղիւս ու քար. Օշականին դասը Թադէոս Եսայեանին

Բացառիկ հարցազրոյցի հիւրս Ամերիկայի Միացեալ  Նահանգներէն ժամանած՝ ճարտարագէտ, բանաստեղծ Թադէոս Եսայեանն է։ Ամիս մը առաջ` Սեպտեմբեր 20-ին, Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ շնորհանդէս – գինեձօնը՝ «Պարզ ու Տաքուկ բառերով» գիրքին։ Երեւանեան այս նոր քերթողագիրքը կը հանդիսանայ անոր վեցերորդ բանաստեղծական հատորը, որը կ՛ընդգրկէ 148 բանաստեղծութիւններ` տպագրուած «Անտարես»  հրատարակչատունը։

«Աս գիրքը նախկին գիրքերէս 30 տարի ետք գրած եմ, այս մէկը՝ պարզ ու տաքուկ բառերով, որպէսզի ամէն մարդ հասկնայ։ Նախկին գիրքերս գրուած են դասական ոճով»։ Պէյրութի մէջ ուսումնառութեան տարիներուն աշակերտած է Վահէ Օշականին։ Պէտք է հոգին ալ ազնուանայ, չի բաւեր կեանքդ ըլլայ աղիւս ու քար,- ըսած էր Վ․ Օշական, երբ կը դասաւանդէր Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մէջ։

Թադէոս Եսայեան օտար միջավայրի մէջ հայութեամբ տագնապող հայ գրողն է։ Ան հոգատար է, եւ այս յատկութիւնը կը շօշափենք իր բանաստեղծութիւններուն մէջ։ Հեղինակի մտորումներն ու ապրումներն են  աշխարհին, կեանքին, մարդ էակին ու հայրենիքին։

Բանաստեղծը իր քերթուածներէն մաս մը նուիրած է արեւմտահայ գրականութեան տիտաններուն․ Դուրեանին, Մեծարենցին, Զարիֆեանին, Թէքէեանին, Օշականին, Սիւրմէլեանին եւ շատ մը այլ գրողներու։

Եսայեանի գործը եղած է անապատներուն մէջ. «Ուր որ երթայի, հետս 2 գիրք կ՛ըլլար, արաբին քով ճարտարագէտ եւ բանաստեղծ ըլլալը ամօթ բան էր, ես կը պահէի գիրքերս»։

«Բուն հայերէնս սորվեցայ Յակոբ Օշականէն, Շահան Շահնուրէն , Վազգէն Շուշանեանէն։ Հայերէն լեզուի հանդէպ սէրս սկսաւ նախակրթարանի դպրոցէս, սէրը խմորեցին սրտիս մէջ․․․ ուսուցչուհիս  էր՝ Արփինէ Սարգիսեան Նագգաշեանը՝ Անոյշ Նագգաշեանի մայրը»։

Մեր զրոյցի ընթացքին մենք անդրադարձանք բանաստեղծի արմատներուն, եւ բնականաբար ջարդի դրուագներ յիշեց ան։ 120 տորթեօլցիները կը քշեն դէպի Յորդանանի անապատներ, որպէսզի զիրենք կրօնափոխ ընեն։ Ան պատմեց իրենց ընտանիքի ոդիսականի մասին։ Թադէոսի հայրը այն ժամանակ չորս տարեկան եղած է։ Ան պատմեց Կիլիկիոյ անկախ հանրապետութեան մասին Տամատեանի շնորհիւ, որը տեւած է մէկ օր միայն։ Բանաստեղծի մօր հայրը լէգէոնական  եղած է եւ մասնակցած է Արարայի պատերազմին։

Բանաստեղծ Եսայեան ծնած է Յորդանան, սակայն զաւակները ուսման տենչով անցած են Ամերիկա եւ հոն ալ հաստատուած։

Հայաստան այցի մասին ան յիշեց որ սա իր երրորդ այցն է եւ այստեղ ալ կ՛որոշէ տպագրել իր վեցերորդ գիրքը․ ան Երեւանի մէջ բնակարան մը գնած է թոռնիկներուն սիրոյն, որպէսզի անոնք հայ մեծնան։ «Այստեղ ամէն մարդ հայերէն կը խօսի, սա ինծի համար երջանկութիւն մըն է։ Հայրենիքը երազ էր մեզի համար, զաւակներս Չարենցի տողերով դաստիարակեցի Մասիս –Արարատ․․․ Մասիս-Արարատ- հայրենիք․․․»։

Թադէոս Եսայեանի համար մնայուն արժէքներ են կրօնքը, աշխատասիրութիւնը, ընկերասիրութիւնը եւ սէրը։ Ան մեծապէս ազդուած է Զաւէն Սիւրմէլեանի քնարական տողերէն․․Ան կը գնահատէ հայ մարդու իրական արժէքները՝ ի մասնաւորի սփիռքահայերու ուսերուն դրուած հայապահպանման ու գոյատեւման առաքելութիւնը։

Մեր հիւրը` Թադէոս Եսայեան իմ խնդրանքով կարդաց իր գրած «Հետքեր» բանաստեղծութիւնը իր վերջին գիրքէն։

Ես սիրեցի բոլորին
Բայց գարունէս վերջ գացին
Տուած վարդերս ալ տարին
Ինծի փուշեր ձգեցին․․․
Սիրածներս այդ բոլոր
Սրտէս անցան ու գացին
Մնաս բարով ալ չըսին․․․
Հետքը անոնց քայլերուն
Տաղերուս մէջ մնացին։

Ցուցադրել ավելի
Back to top button