ԿարևորՀասարակություն

Ռիսկի ո՞ր հիմնական գործոններն են Հայաստանում քաղցկեղի վիճակագրության հիմքում

Այսօր Քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային օրն է։  Այս տարի Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) մասնագետներին և հասարակությանը հորդորում է ուշադրությունը սևեռել քաղցկեղի առաջացմանը նպաստող երկու հիմնական ռիսկի գործոնի վրա` ալկոհոլի չարաշահում և ծխախոտի օգտագործում:

Գոհար Պողոսյանի մոտ որոշ ժամանակ  առաջ հայտնաբերվեց կրծքագեղձի քաղցկեղ։ Ասում  է՝   հենց  նկատել է գոյացությունը՝  անմիջապես դիմել է բժշկի։ Սկզբում շոկ  էրլ, բայց կարողացավ վերագտնել  իրեն։ Գոհարն այժմ քիմիաթերապայի հետվիրահատական կուրս է անցնում Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության  ազգային ինստիտուտում։

Կենտրոնի տնօրեն Նարեկ Մանուկյանը հիշեցնում է՝ չարորակ գոյացությամբ հիվանդների վիրահատումն իրականացվում է անվճար, իսկ բուժումը՝ համավճարի սկզբունքով։

Մանրամասնում է․ «Եթե հիվանդը գնում է հետազոտության առաջնային օղակում, այսինքն՝ պոլիկլինիկաներում,ապա դա իրականցվում է անվճար, եթե հետազոտությունների արդյունքում հաստատվում է, որ գոյացությունը չարորակ է, ապա վիրահատությունն իրականացվում է անվճար։ Սակայն  կան հիվանդներ, որոնք ցանկանում են հետազոտություններն իրականացնել ոչ առաջնային օղակում։ Այդ դեպքում դա իրականացվում է վճարովի հիմունքներով»։

Այսօր  քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային օրը, որի խորհուրդն է ևս մեկ անգամ հանրության ուշադրությունը բևեռել չարորակ նորագոյացությունների դեմ պայքարին` կարևորելով հիվանդության կանխարգելումը, շարունակական հսկողությունը և բուժումը: Ըստ մասնագետների` Հայաստանում տարածվածության առումով առաջին տեղում է կրծքագեղձի քաղցկեղը։ Հաջորդում են թոքերի եւ հաստ աղիքի քաղցկեղը: Նման վիճակագրություն  այսօր գրանցվում է աշխարհի շատ երկրներում:  Առողջապահության նախարարի ուռուցքաբանության գծով խորհրդատու Հայկուհի Գյոկչյանն ասում է՝ այս տարի  փոխվել է նախորդ տարիների  «կարող ենք, ես կարող եմ» նշանաբանը։

«Այս տարվա նշանաբանն է՝ չծխել, ալկոհոլը չչարաշահել ու վարել առողջ ապրելակերպ»։

2019 թ-ին Հայաստանում գրանցվել է չարորակ նորագոյացություններիուրջ 5400 մահվան դեպք, սա ընդհանուր մահերի 20,8 տոկոսն է։ Հայաստանում յուրաքանչյուր հինգերորդը մահանում է  չարորակ նորագոյացությունից։ Այս հիվանդությունը կտրուկ աճ է արձանագրում 35 և բարձր տարիքային խմբերում։

Մասնագետները մեծապես կարեւորում են սքրինգային ծրագրերի իրականացումը։ Դրանց շարքում հունվարից 3 մարզում իրականացվում է կրծքագեղձի քաղցկեղի սքրինգային ծրագիր։  Մեկնարկը տրվել է Վանաձոր քաղաքում։ Այս պահի դրությամբ արդեն հետազոտվել է 307 կին։ Առողջապահության նախարարի ուռուցքաբանության գծով խորհրդատու Հայկուհի Գյոկչյանը նշում  է՝ առաջինից  երրորդ փուլերի բարդության ախտորոշում ունեցող պացիենտները բուժում են ստանում «Տրաստուզումաբ»  դեղով՝ պետական պատվերի շրջանակում։

«ԱՀԿ-ի կողմից այս դեղամիջոցը դասվել է կենսականորեն կարևոր դեղամիջոցների շարքին։ Այդ դեղամիջոց ը ստացող կանանց մոտ 47 տոկոսով մահացության նվազում է նկատվել։ Հիմնականում ագրեսիվ քաղցկեղով հիվանդանում են երիտասարդ կանայք,  և նրանց կյանք հասարակություն վերադարձնելը շատ ավելի կարևոր է»։

Մասնագետներն ոշագրավ դիտարկում ունեն՝ վեջին շրջանում բավականին նվազել են հիվանդության բարձիթողության ցուցանիշերը: Մյուս կողմից, սակայն, քաղցկեղի  տարածվածության և մահացության բարձր ցուցանիշերը պայմանավորված են բնակչության ռիսկային վարքագծով: «Ապացուցողական տվյալների համաձայն` քաղցկեղի առաջացմանը մեծապես նպաստում են ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի չարաշահումը, անառողջ սնունդը, ավելցուկային քաշը և այլ ռիսկի գործոնները, որոնց ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա էապես բարձրացնում է այդ հիվանդությունների զարգացման հնարավորությունը»,-ընդգծում են մասնագետները։

Back to top button