ԿարևորՀասարակություն

Սփիւռքը իր ձայնի արձագանքը կրնայ լսել միայն Հայաստանէն․ Մարկ Նշանեան

Անի Զէյթունցեան
Ռատիօ Լուր

Բացառիկ հարցազրոյցի հիւրը  իմաստասէր, գրականգէտ, խմբագիր և թարգմանիչ` Մարկ Նշանեանն է։

Կեսարացի ընտանիքի զաւակ ծնեալ Փարիզ , Նիւ Եորքի Քոլոմպիա համասարանի հայագիտական ամպիոնի վարիչ, իսկ որպէս այցելու դասախօս հրաւիրուած է Պոլսոյ «Սապանճը» համալսարան և Լիբանանի «Հայկազեան» համալսարան։ Այժմ կը բնակի Փորթուկալի Լիզպոն քաղաքը։

Ապրիլ ամսուն Երևանի Ամերիկեան համալսարանին մէջ տեղի պիտի ունենայ փիլիսոփայական նիւթով «Պատմութեան դէմ և ընդդէմ » խորագիրը կրող անոր դասախօսական շարքը, ուր պիտի կատարուի  Նիցչէի և Բենիամինի գործերէն ընթերցումներ և քննարկումներ․ յայտարարեց Մարկ Նշանեան։

Ան պատմեց, թէ ինչպէս Փարիզի մէջ կը սկսի իր սէրը հանդէպ հայ գիրքին և գրականութեան ։ Անոր Զարուհի հօրաքրոջ ամուսինը՝ Պոլիսէն գաղթած յայտնի մտաւորական Յակոբ Տէր Յակոբեանն էր , որ ունէր տպարան մը Փարիզի մէջ, ուր կը տպուէր «Յառաջ» թերթը ։ Մարկ առաջին անգամ հոն տեսած էր հաստափոր գիրքերն ու զարմացած, հետևաբար իր սէրը հոնկէ սկսած էր։

Ան կը յիշէ նաև, որ Շահան Շահնուր այդ օրերուն կ՛ապրէր Յակոբ Տէր Յակոբեանի տան մէջ և կը զբաղէր լուսանակերներ ռէթուշ  ընելով, մօտաւորապէս 1933 – թուականներուն , որմէ ետք ան կը փոխադրուի հիւանդանոց, ուր երկար տարիներ կը մնայ այնտեղ մինչ իր մահը։

Ըստ Նշանեանի՝ Արևմտահայ գրականութեան մէջ կան կարևոր պահեր։ 1914 թ․ Պոլսոյ մէջ «Մեհեան» հանդէսը, որ իր շուրջ համախմբեց արևմտահայ գրողները,  ինչպէս՝  Յակոբ Օշական, Դանիէլ Վարուժան Ահարոն և Կոստան Զարեան , 1930թ․ Փարիզի մէջ՝ «Մենք» հանդէսը, 1967–70 թթ․ Պէյրութի մէջ «Ահեկան» երիտասարդական թերթը , որ քանի մը սերունդ համախբած էր իր շուրջ։

«Սփիւռքի մէջ կայ եղեր խենթանալիք լաւ հայերէն գիտցողներ, կ՛ուզէի ես ալ իրենց պէս լաւ հայերէն գիտնալ»։

Զարեհ Որբունին , Նիկողոս Սարաֆեանն ու Վահէ Օշականը Մարկ Նշանեանի համար եղած են կեանքի օրինակ։

Ան յիշեց որ Նիկողոս Սարաֆեանի «Վէնսէնի Անտառը »1947–ին  լոյս տեսած էր Անդրանիկ Ծառուկեանի «Նայիրի» թերթին մէջ , Հալէպ;

Մարկ Նշանեան վերատպած է այդ գիրքը ։

«Տարագրութիւնը ճակատագիր մըն է, որ չես ընտրեր, կու գայ, կը փլի վրադ և դուն կը գրես տարագրութեան լեզուով»,– Մարկ Նշանեան կը բացատրէ, որ այդ կը փորձէր ըսել գրողը իր մտածողութեան, իր ապրելու ձևին տարագրութեան մէջ։ Ձև մըն է ըսելու, բացատրելու վիճակ մը, որ զուտ ցրւումի մէջ ես և ոչ թէ հաւաքական ,ոչ  թէ  երկրի մը լեզուն է, այլ տարագրութեան լեզուն է։

Մարկ Նշանեան աշխատասիրութիւն մը ունի նաև Դանիէլ Վարուժանի մասին յօդուածներու հաւաքածոյ մը, Ֆրանսերէն լեզուով։

Իսկ Չարենցի մասին անգլերէնով , «Չարենց՝ յեղափոխութեան գրողը», լոյս տեսած է, հիմա սոյն գիրքի հայերէն թարգմանութիւնը լոյս պիտի տեսնէ Հայաստանի մէջ։ Ան յայտնեց առաջին անգամ  Հանրային ձայնասփիւռէն:

Ան յայտարարեց նաև «Կամ» հանդէսի վերսկսումը Հայաստանի մէջ։  «Հանդէս քննադատական և ոչ թէ հանդէս վերլուծական պիտի ըլլայ։ Նախատեսուած է տարին 2 թիւ լոյս ընծայել»։

Մարկ Նշանեանի բոլոր հրատարակութիւնները Հայաստանի մէջ պիտի կատարուին զուտ այն պատճառով , որ «Սփիւռքը ինքզինք չի լսեր, սփիւռքը կրնայ լսել, եթէ իր ձայնը իրեն որպէս արձագանանք վերադառնայ անշուշտ միայն  Հայաստանէն»։

Ցուցադրել ավելի
Back to top button