ԿարևորՀասարակություն

Իրավունքահեն թեմաները հայ գրականությունում. քննարկում Արմավիրում

«Ընդդեմ գենդերային բռնության ակտիվության 16-օրյակ»-քարոզարշավի շրջանակներում  Արմավիրում կազմակերպել է քննարկում «Մարդու իրավունքները հայ գրականությունում» թեմայով, որին մասնակցել են Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական  տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ռուբեն Բաբայանն ու արձակագիր Արմեն Օհանյանը

1991թ-ից սկսած աշխարհի 164 երկիր մասնակցել է «Ընդդեմ գենդերային բռնության ակտիվության 16-օրյակ»-քարոզարշավին, որին Հայաստանը միացել է 2001թ-ից: 16 օրյա քարոզարշավի նպատակն է բնակչությանը իրազեկել կանանց նկատմամբ բռնությունների կանխարգելման ու դրանց բարձրաձայնման մասին:  Քարոզարշավի պատմությունը սկիզբ է առել Կանադայից, երբ  մի քանի տղամարդ որոշել է կոչ անել բարձրաձայնել կանանց նկատմամբ կիրառվող բռնությունների մասին:

«Ընդդեմ գենդերային բռնության ակտիվության 16-օրյակ» քարոզարշավը սկսվել է նոյեմբերի 25-ին՝ կանանց դեմ ուղղված բռնության վերացման միջազգային օրը,  և շարունակվելու է մինչև դեկտեմբերի 10-ը՝ մարդու իրավունքների միջազգային օրը:  Թեման արծարծվում է նաև հայ գրականությունում, որն արմավիրցի երիտասարդներին ներկայացրեց արձակագիր Արմեն Օհանյանը, նույն ինքը՝ Արմեն Հայաստանցին.

«Մեր գրական ավանդույթը կապվում այն բանի հետ, որ ճնշվածներին, ձայնազուրկներին հնարավորություն է տրվում խոսք ասելու: Հայ ժողովուրդը պատմականորեն ճնշված ժողովուրդ է եղել , պատմական անարդարությունների միջով անցնող, իհարկե, ինքը ծագումով իրավունքահեն է և տարբեր գրողներ, տարբեր մասով են անդրադարձել»:

Արմեն Օհանյանը նշում է, որ գենդերային իրավահավասարության խախտումը ցայտուն երևում է  հայ դասականներից Թումանյանի Մարոն, Անուշ և Մեհրի պոեմներում.

«Երեքն էլ տարբեր տարիքում են, տարբեր սոցիալական կարգավիճակում՝ մեկը երեխա, մեկը օրիորդ և մյուսը ամուսնացած կին, խոպանչու այրի: Երեքն էլ բռնության զոհ են»:

Եթե այս ավանդույթներն ուղղված են մարդու իրավունքների խախտման դեմ, ապա մեզ հարկավոր չեն այդ ավանդույթները՝ ասում է արվեստի վաստակավոր գործիչ Ռուբեն Բաբայանը, դարձյալ անդրադառնալով Թումանյանի ստեղծագործություններին.

«Այդ ժամանակ տիրող բարքերը շատերի կողմից ընկալվում էին շատ բնական, բայց Թումանյանը ըմբոստացել է դրանց դեմ, նա չի արդարացրել 9 տարեկան երեխայի ամուսնությունը, չի արդարացրել ամենամտերիմ ընկերոջ արարքը Սարոյի հանդեպ, այստեղ զոհը Մոսին է»:

Գրականությունն ապրում է, եթե դրա առանցքում մարդն է ու նրա շուրջ են  զարգանում իրադարաձվությունները, ասում է Ռուբեն Բաբայանը, եթե ոչ, ապա այն շուտ մոռացվում է: Արմեն Հայաստանցու գրիչը տարբերվող է, նա անկաշկանդ է մոտենում այն խնդիրներին, որոնք հասարակության մեջ  դեռ փակ են կամ որոշակի մասի մոտ՝ անընդունելի.

«Ես էլ եմ շատ մտահոգ մարդու իրավունքների իրավիճակով: Հանրային խոսակցությունների մեջ շատ կարևորում եմ, որ մենք վերանայենք մեր գրական ժառանգությունը մարդու իրավունքների դիրքից»:

Կանանց նկատմամբ բռնությունն անթույլատրելի է, ասում է  քննարկմանը մասնակից արմավիրցի երիտասարդներից մեկը՝ Քրիստինե Մկրտչյանը և մեջբերում շրջապատում հանդիպող օրինակներից մեկը, երբ կինը 15 տարի շարունակ բռնության է ենթարկվում ամուսնու կողմից: Իրական պատմություններից երիտասարդ աղջիկը հասկացել է, որ բռնության ենթարկված կանայք շարունակում են ապրել բռնարարի հետ, քանի որ կախվածության մեջ են նրանից՝ գնալու և աշխատելու տեղ չունեն, միաժամանակ նշում, որ բռնության ենթարկված կանայք իրազեկված չեն իրենց իրավունքներից, չգիտեն նաև, որ կան այնպիսի  կազմակերպություններ, որոնք զբաղվում են գենդերային բռնության խնդիրներով:  

Ցուցադրել ավելի
Back to top button