Տնտեսական

Ամեն օր Հայաստանում յուրաքանչյուր քաղաքացի մեկ դոլար պակաս է ծախսում

hasmikdilanyan
Հայաստանի տնտեսական ակտիվության նախնական վերծլուխությունն արդեն պատրաստ է: Պաշտոնական վիճակագրության  համաձայն, աճն ակնհայտ է գրեթե բոլոր ճյուղերում: Տրանսֆերտները, սակայն, նվազել են նախորդ տարվա հունվար օգոստոսի համեմատ  36.9%-ով: Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը ընդգծում է՝ տրանսֆերտների կրճատումը տանում  է դեպի գնողունակության անկում: «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի տնօրեն, տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանն էլ կարծում է ՝«Ժամանակն է, որպեսզի  տրասնֆերտներից կախվածությունը  վերանա»:

ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակել է  այս տարվա առաջին ինն ամիսների տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը, այն կազմել է  (ՏԱՑ) կազմել է 103.7%:  Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն,  Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի աճին նպաստել են բոլոր ճյուղերը: Գյուղատնտեսության աճի տեմպը կազմել է 111.3%, արդյունաբերությանը` 104.8%, ծառայություններինը` 102.5% և շինարարությանը` 100.1%:

«Շինարարությունը համարյա նույն մակարդակի վրա, և ակտիվացման քաղաքականութունը դեռևս իր արդյունքները չի տալիս»,-նկատում է   տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանն ու սպառողական գների ինդեքսում   (104,7 տոկոս)  որոշակի ռիսկեր նկատում:  Բացատրությունը պարզ է՝ գնաճի միտումները ԱՊՀ երկրներում  նկատելի են, այստեղ  նշանակությունն ունիեն և ՌԴ-մ. և Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձությունները:  Հայաստանն այս առումով հարաբերականորեն լավ դիրքերում է,  գնաճը  նորմայի սահմաններում է:

«Արդյունաբերական  արտադրանքի գների ինդեքսը, սակայն,  մտահոգիչ է»,- ասում է Վիլեն Խաչատրյանը.«Դա նշանակում է արդյունաբերության ոլորտը անկում է  արձանագրում այն առումով, որ եթե գնաճ չկա, նշանակում է նաև ապրանքների ձեռքբերում չկա և արդյունաբերության ակտիվացմանն ուղղված գնումներ չեն արվում: Սա է վտանգավոր»:

ՏԱՑ-ում մոտ 20 տոկոսով կրճատվել է արտաքին առևտրաշրջանառությունը:  Նվազել են նաև արտահանման ու ներմուծման  ծավալները:  «Վերջինիս 26,6 տոկոս նվազումը  խիստ  մտահոգիչ է, բնակչությունը սկսել է ավելի քիչ սպառել»: Այստեղ սակայն Վիլեն Խաչատրյանը դրական տարր է տեսնում՝ դոլարի արտահոսքն  է նվազել երկրից:

Այս տարվա առաջին ինն ամիսների կտրվածքով,  կրճատվել է նաև  առևտրի շրջանառությունը ՝ 5.6%-ով: Ոլորտի պատասխանատուները նվազումը  հիմնականում արտաքին մասնավոր տրանսֆերտների ծավալի կրճատմամբ  են  պայմանավորում:  Այն, այս տարվա հունվար-օգոստոսին նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատությամբ նվազել է 36.9%-ով:  Տնտեսագետ, Այլընտրանք հետազոտական կենտրոնի տնօրեն Թաթուլ Մանասերյանը ընդգծում է՝   «Ժամանակն է, որպեսզի  տրասնֆերտներից կախվածությունը վերանա»,- նաև նկատում է ,-  իհարկե  դրանք  ամբողջությամբ  չեն վերանա, սակայն, գոնե պետք է նվազեն:  Տնտեսագետը, ի տարբերություն պաշտոնական վերլուծությունների,  առևտրի շրջանառության ծավալի կրճատումը  միայն տրանսֆերտների նվազմամբ  չի պայմանավորում:

Այստեղ կարևոր դեր ունեն նաև  արտագաղթն ու  աղքատության  բարձր մակարդակը: Մի  դեպքում երկրում  առևտուր անողները քիչ են, մյուս դեպքում էլ ապրանք գնելու հնարավորություն չկա:

Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը ևս ընդգծում է՝ տրանսֆերտենրի կրճատումը տանում է դեպի գնողության անկում:

Սովորաբար տրանսֆերտների  ակտիվացում նկատվում է  դեկտեմբերին: Հաշվի առնելով  սակայն, այն, որ Հայաստան հիմնականում ՌԴ-ից է գումար գալիս, ապա այստեղ էլ ակնկալքիները մեծ չեն կարող լինել:  Վերլուծելով ցուցանիշերը,  Վիլեն Խաչատրյանն ընդգծում է, որ Հայաստանում աղքատության մակարդակը ոչ թե իջնում է, այլ  բարձրանում. ամեն օր մեր երկրում  յուրաքանչյուր քաղաքացի մեկ դոլար պակաս է ծախսում:

«Տարվա սկզբից  անցել է 270 օր՝ սեպտեմբերի դրությամբ, դա նշանակում է 270 դոլար, յուրաքանչյուր  չորս հոգանոց ընտանիքը 1000 դոլար քիչ է ծախսել: Դա արդեն իսկ իրավիճակը վատացնում է»:

«Ոսկերչական զարդերի արտադրությունում» (անկումը  30.6%-ով), «Քիմիական նյութերի և քիմիական արտադրատեսակների արտադրությունմ»` (22.9%,)  «Էլեկտրական սարքավորանքի արտադրությունում»`( 21.3%-ով), «Խմիչքների արտադրությունում»` (10.7%-) , «Կաշվի, կաշվե արտադրատեսակների արտադրությում»` (9.1%) ,  «Հիմնային մետաղների արտադրությունում»` (2.9%-ով) : Նվազումն ակնհայտ է նշված բոլոր ճյուղերում:

Տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը  տնտեսապես  դժվարին իրավիճակում հայտնված Հայաստանի համար կարևորում  է նաև բյուջեի համալրումը, արդյունավետ ու նպատակային ծախսերի իրականցումը: Միաժամանակ, սակայն, ընդգծում է՝  կարևոր է գծել սահմանը, որից վերև հարկերը բեռ կդառնան  գործարարների համար`  այդպիսով  ծայրահեղ վիճակում հասցնելով նրանց  բիզնեսը: Կարևոր է նաև ներքին շեմը, երբ  հարկերի ավելի ցածր դրույքաչափերը թույլ չեն տա լցնել պետական գանձարանը:

«Մենք պետք է անընդհատ ուշադիր լինենք, տնտեսությունը զգայուն օրգանիզմ է, և ստիպում է մեզ ու հատկապես կառավարությանը տարբերակված մոտեցում որդեգրել»:

Օրերս ՎԶԵԲ-ը հայտարարեց, որ  նոյեմբերին փոխելու է Հայաստանի  տնտեսական ցուցանիշերի վերաբերյալ կանխատեսումները:  Անդրադառնալով հայտարարությանը,  «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար, տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանն ընդգծում է, որ տարեսկզբի հոռետեսական կանխատեսումները Հայաստանի  տնտեսության  համար ունեցան բացասական ազդեցություն:

Մանասերյանն ասում է՝  «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնը երկար պայքարից հետո  ստիպեց միջազգային կառույցներին փոխել  ու վերանայել իրենց կանխատեսումները:  Տնտեսագետն այսօր էլ վստահ է ՝ տարին  առնվազն 4 տոկոս տնտեսական աճով ենք փակելու, սակայն,  սա էլ բավարար  չէ: «Հայաստանի պոտենցիալը բարձր է, ուղղակի պետք է ավելի լուրջ  վերաբերմունք ցուցաբերել՝ երկնիշ տնտեսական աճին հասնելու համար»:

Back to top button