Հասարակություն

Քաղագլխի թշնամին Կարմիր գրքի գորշ արջն է

satikisahakyan

Արջը  քարագլխեցիների  բարեկամ, թե թշնամի, դժվար է ասել, սակայն   Վայոց ձորի մարզի  Քարագլուխ գյուղի բնակիչները դժգոհում են արջերի  ներկայությունից:  Հաճախ  են  այցի գալիս, վնասում պտղատու ծառերը, փեթակներն  ու հեռանում:  Արջին վնասել չեն կարող, քանի որ գրանցված է կարմիր գրքում, իսկ հասցրած վնասն էլ՝ չի փոխհատուցվում:

 

Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր գրքի չափանիշներով գորշ արջը   նվազագույնն է վտանգված բնության մեջ, սակայն գտնվում է  խոցելի վիճակում:  Հայաստանում գորշ արջերն ապրում  են Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Տավուշի, Լոռու, Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում:  Ընդգրկված են այն վայրերում, որտեղ աճում են պտղատու ծառեր, հատապտուղներ և ընկուզենիներ, ինչով էլ սնվում են արջերը:

Վայոց ձորի մարզի Քարագլուխ գյուղում  յուրաքանչյուր տնտեսություն ունի տանձի, խնձորի, ընկուզենու այգիներ, զբաղվում են մեղվապահությամբ, ինչն էլ հրապուրել է արջերին մտնելու բնակավայր ու համեղ սնվել:

Տիկին Հրանուշը սրտնեղել էր արջի հասցրած  վնասից, որը րոպեների ընթացքում  ոչնչացրել էր  այն, ինչը ձեռք էին բերել տարիների ընթացքում: Արջը գալիս է գիշերով կամ լուսաբացին, հասնում մինչև իրենց  տան  բակը, բարձրանում ընկուզենու ծառն ու ջարդում ճյուղերը, իջնում և ուտում ընկույզները:

Արջերը գյուղում մշտական անկոչ հյուրեր են, հավանաբար քաղցն է ստիպում  նրանց մտնել բնակավայրեր: Պետիկ Մինասյանը  մատնացույց  անելով իր  մեղվափեթակները, որոնց մեծ հոգատարությամբ  և խնամքով է վարաբերվում ավելացնելով փեթակների թիվը, զայրույթով է խոսում արջի վնասի մասին՝ մեղուների բազմացման շրջանում ջարդել էր փեթակներն ու կերել մեղրը:

Արջի հասցրած վնասից  հետո մեղվապահ –այգեգործը  դարձյալ ավելացրել է փեթակների թիվը: Իսկ ծառերին հասցված վնասը  չի կարող վերականգնել, ծառերը կանգուն են, սակայն  զրկվում են պտղատու ճյուղերից:

Որքան էլ զայրացած, սակայն քարագլխեցիները չեն կորցնում  հումորի զգացումը: Ինչու է արջը մտնում բնակավայր և սնվում  այգիների մրգերով ու մեղրով,   հարցին պատասխանեցին. «Բարդ հարց է, արջի փոխարեն կարող եմ պատասխանել,  միգուցե, կերած-խմած է,  բայց մի հատ էլ ուզի վրայից մեղր ուտի»:

Քարագլխի բնակիչները զբաղվում են նաև անասնապահությամբ, անասուններին  վախով են արոտավայր տանում, երբեմն հանդիպում են արջին:  Մարդուն և անասուններին վնաս հասցնելու դեպքեր տարին մեկ-երկու անգամ գրանցվում է, որքան էլ զգույշ են, սակայն արջից խուսափելու միջոց  չունեն:

Պետիկ Մինասյանը  անձամբ 5 անգամ փրկել է  մարդուն գիշատչի ճանկերից ու հասցրել հիվանդանոց: Ինքն է հաճախ հանդիպել արջի: Նշում է, որ  արջերը  մոտ լինելով բնակավայրերին ՝ արդեն ընտելացել են աղմուկին, ինչը  էլ չի  անհանգստացնում գիշատչին:

Քարագլխում հիմա քաղցրացել է տանձն ու խնձորը, համով տարբերվում է վայրի մրգերից, բնակիչները կատակում են, թե մեր մրգերի համն ընկել է բերանը՝ էլ մեզնից չի հեռանում: Իրականում արջերի հասցրած վնասը մեծ է. «Դիմել ենք գյուղապետին, մարզպետին, ասում են չի թույլատրվում արջին խփել, գրանցված է Կարմիր գրքում։ Եթե չի թույլատրվում՝ էդ վնասն ո՞վ պետք է տա»,- ասացին գյուղացիները:  Գազանը  վնասում է, գյուղացին՝ տուժում, կառավարությունն էլ՝ լռում:

Back to top button