Հասարակություն

Ազատամարտիկի «Ապրելու բանաձեւը»

Աիդա Ավետիսյան
«Ռադիոլուր»

Երեկ Արցախյան ազատամարտի հերոս Աշոտ Չախոյանը կդառնար 42-ամյակը։ Նրա ապրելու բանաձևն էր ջախջախել թշնամուն և մայր հողն օտարի ոտնահետքերից մաքուր պահել: Որդու ապրելու բանաձևն էլ մոր` Գոհար Մարտիկյանի համար դարձավ մի գրքի բնաբան, որտեղ էլ տեղ են գտել Արցախյան հերոսամարտի հայ քաջազուների ապրած կյանքի պատմությունը, որն էլ որպես ռադիոշարք պահվում է Հայաստանի հանրային ռադիոյի «Ոսկե ֆոնդում»։

Ազատամարտիկ Աշոտ Չախոյան. 21-ամյա երիտասարդ, ով լսելով Ադրբեջանի երկրորդ նախագահ Աբուլֆազ Էլչիբեյի հայտարարությունը, թե որոշել են խնջույք կազմակերպել Սևանի ափին, Մոսկվայից վերադարձավ Երևան և հայտնվեց հատուկ նշանակության գնդում: Մինչ այդ ուսմանը զուգընթաց Աշոտը հետևում էր Արցախյան շարժմանը, մասնակցում, ու մի օր էլ մայրը նրան գտավ Բաղրամյան պողոտայում կանգնած տանկային շարասյան արանքում` զինտեխնիկան ու զինվորներին զննելիս, գրքերն ու տետրերն էլ՝ պահած տաբատի գոտու տակ:

Ճակատագրի բերումով գումարտակի առաջին վաշտի առաջին դասակի առաջին ջոկի հրամանատար Աշոտ Չախոյանը դարձավ զորամասի առաջին զոհը: Մարտական ընկերների հետ պաշտպանում էր Կոռնիձորն ու Խնձորեսկը, Իշխանասարը, Սնկասարը, կռվում Մարտակերտի ու Օմարի ազատագրության համար։

Պետք է ազատագրել Օմարի լեռնանցքը, որի 19 01 բարձունքը (Քարվաճառի տարածքում) հունվարի 31-ին հետախուզելու էին եկել հատուկ նշանակության գնդի մի քանի հետախույզ ավագ լեյտենանտ Ալբերտ Երգինյանի հրամանատարությամբ: Հետագա առաջխաղացումը նախապատրաստելու համար մարտական ընկերները սպասում էին հետախուզության արդյունքներին, սակայն գագաթին չհասած հանդիպեցին թուրքերին: Հրամանատարը ծանր վիրավորվեց։

Հասկանալով պահի լրջությունը` Աշոտը մոլորեցնող կրակահեթով դիրքերը պահեց այնքան ժամանակ մինչև տղաները հասնեն ու տեղյակ պահեն վտանգի մասին: Աշոտը մեկ ու կես ժամ կասեցրեց հակառակորդի առաջխաղացումը` հնարավորություն տալով զորամասի հրամանատարին հակահարձակումը սկսելու համար վերադասավորել ուժերը։

Առավոտյան 19.01 բարձունքն ազատագրված էր, սակայն 21-ամյա Աշոտ Չախոյանը 1994 թվականի հունվարի 31-ին կյանքը տվեց հանուն հայրենիքի: Թշնամուն ջարդելու հաստատակամությամբ ապրելու և հայոց հողն օտարի ոտնահետքերից մաքուր ապրելու բանաձև էր դա: Իսկ մոր` Գոհար Մարտիկյանի համար «Ապրելու բանաձեւը» դարձավ  հաղորդաշարի ու մի գրքի վերնագիր, որտեղ զետեղված են արցախյան ազատամարտի հերոսացած հայ քաջորդիների կյանքի, սխրանքի ու հայրենասիրության պատմություները։

Այսօր Գոհար Մարտիկյանի և նրա հոր` թարգմանիչ, հրատարակիչ Աշոտ Մարտիկյանի անձնական արխիվն ի պահ տրվեց Ազգային արխիվին: Գոհար Մարտիկյանին ասում է, որ «Ապրելու բանաձեւը» վեցհատորյակին կավելանա ևս մեկը, իսկ արխիվի աշխատող Անահիտ Չիլինգարյանն անկեղծանում է՝ ազատամարտիկների մասին «նյութերը ծանր են, կարդալը՝ դժվար»։

Ցուցադրել ավելի
Back to top button