Հասարակություն

Խոսքի ազատության վիճակն այս տարի 2013- ի համեմատ ավելի բարվոք է

Սոնա Հակոբյան
«Ռադիոլուր»

Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանն այսօր ներկայացրել է հայաստանյան լրատվամիջոցների և դրանց աշխատակիցների գործունեության միջավայրն ու խնդիրները, խոսքի ազատության վիճակը, ԶԼՄ-ների և լրագրողների իրավունքների խախտումներն ու նրանց իրավունքների ոտնահարման կիսամյակային արդյունքները: Նա նշել է, որ նախորդ տարվա համեմատ իրավիճակը չի փոխվել, և խոսքի ազատության սահմանափակումները շարունակում են մնալ մտահոգիչ: Ներկայացնելով կոնկրետ օրինակներ՝ կոմիտեի նախագահը անդրադարձել է նաև ֆեյսբուքյան գրառումներին: Խոսզի ազատության պաշտպանության կոմիտեն արձանագրել է լրագրողների նկատմամբ ֆիզիկական բռնության 5, ԶԼՄ-ների և լրագրողների նկատմամբ ճնշումների 29 և տեղեկատվություն ստանալու ու տարածելու իրավունքի խախտման 10 դեպք:

2014 թվականի առաջին կիսամյակը հայաստանյան լրատվամիջոցների համար բավականին բարդ շրջան էր: Նրանց վիճակված էր դիմակայել իրենց իրավունքները և ընդհանրապես խոսքի ազատությունը սահմանափակելու բազմաթիվ փորձերի: Որոշ մարտահրավերներ, իհարկե, լրատվամիջոցներին հաջողվել է հաղթահարել, և դրանցից մեկը վերաբերում է մարտի 4-ին ԱԺ-ում շրջանառության մեջ դրված ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին օրինագծին, ըստ որի՝ սոցիալական ցանցերում անանուն կամ կեղծանունով հանդես եկող օգտատերերի հրապարակումները տարածելու համար լրատվամիջոցը պետք է ենթարկվեր պատասխանատվության:

Մարտի 14-ին, սակայն, լրագրողական մի շարք կազմակերպություններ, այդ թվում` Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն, պահանջեցին օրինագիծը հանել շրջանառությունից։ Արդյունքում՝ օրինագծի քննարկումը անժամկետ հետաձգվեց: Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը, իհարկե, այդ հանգամանքը մեծ ձեռքբերում է համարում:

Բայց կան շատ ավելի լուրջ մարտահրավերներ, որոնցից մեկը ՀՀ դատախազության տարածած հայտարարությունն էր, առ այն, որ առանց թույլտվության նախաքննական գաղտնիք հրապարակելու պարագայում լրատվամիջոցները կենթարկվեն պատասխանատվության: «Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն, ինչպես նաև այլ լրագրողական կազմակերպություններ, գտնում են, որ քայլերը թաքնված գրաքննության դասական օրինակ են»:

Հետևելով խոսքի ազատության ասպարեզում տիրող իրավիճակին՝ Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն շարունակում է արձանագրել լրագրողների իրավունքների խախտըումների դեպքերը, որոնք 2013 թ-ի համեմատ նվազել են: «Եթե համեմատենք 2013 թվականի նույն ժամանակահատվածի հետ, ապա ֆիզիկական բռնությունների թիվը 1-ով պակասել է, ճնշումների թիվը՝ 5-ով է պակասել, բայց տեղեկություններ ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտումների քանակը 4-ով ավելացել է»։

Աշոտ Մելիքյանից «Ռադիոլուրը» հետաքրքրվեց, թե ընդհանրապես տենդենցն ինչպիսին է, արդյո՞ք խոսքի ազատության բնագավառում կարող ենք տարեց տարի արձանագրել հաջողություններ: Կոմիտեի նախագահը նշեց, որ սա այն ոլորտն է, որտեղ տատանումներն անխուսափելի են: Օրինակ՝ «Ֆրիդմ հաուզի» վերջին զեկույցում ասվում է, որ խոսքի ազատությունը հետընթաց է ապրում ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ Հայաստանում:

Ի դեպ՝ մեդիադաշտում իր առանձնահատուկ տեղն ունի նաև ֆեյսբուք սոցիալական ցանցը, հետևաբար, խոսքի ազատության մասին խոսելիս, պետք է հաշվի առնել նաև ֆեյսբուքյան գրառումների և դրանց նկատմամբ ճնշումների ուսումնասիրությունները:

Թեև այս ոլորտը վերահսկելը շատ ավելի բարդ է, այնուամենայնիվ, Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն մեծ ուշադրություն է հատկացնում լրագրողների գործունեությանը նաև այս դաշտում: Պարզապես այդ դեպքում, քանի որ հնարավոր չէ ուսումնասիրել բոլոր հրապարակումներն ու դրանց հետագա ճակատագիրը, Աշոտ Մելիքյանը նշեց, որ իրենք գնում են թեժ գծին եկած ահազանգերի հետքերով։

Ցուցադրել ավելի
Back to top button